Nakłanianie do rezygnacji z oszczędzania w PPK nie zawsze karalne

Jedną ze sztandarowych cech PPK jest dobrowolność uczestniczenia w nich przez pracownika. Innymi słowy, osoba zatrudniona nie musi przystąpić do systemu, a w konsekwencji nie będzie zobowiązana do odprowadzania składek. Dobrowolność oszczędzania przez pracownika ma się wyrażać w możliwości rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK na podstawie deklaracji złożonej zatrudniającemu. Ponadto ustawodawca nałożył na pracodawcę obowiązek informowania osób zatrudnionych o uprawnieniach związanych z udziałem w PPK.

Na tym tle pojawia się jednak problem stosowania art. 108 ustawy o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2215), który określa typ wykroczenia penalizujący nakłanianie przez podmiot zatrudniający osoby zatrudnionej lub uczestnika PPK do rezygnacji z oszczędzania w tym systemie. W takim przypadku zatrudniającemu grozi kara grzywny w wysokości do 1,5 proc. funduszu wynagrodzeń w roku obrotowym poprzedzającym popełnienie czynu zabronionego. Zasadnicza wątpliwość wynika z tego, że zwykle pojęciem „nakłaniania” ustawodawca posługuje się wtedy, gdy opisuje czyn zabroniony realizowany w formie podżegania. Co do zasady karalne podżeganie polega na nakłanianiu drugiej osoby do popełnienia czynu zabronionego. W każdym przypadku zachowanie, do którego nakłania podżegacz, musi być bezprawne. Jest to rozwiązanie intuicyjne – zło uzasadniające ukaranie podżegacza opiera się na negatywnej ocenie czynu, do którego podżegacz nakłania. Przykładowo podżeganie do popełnienia zabójstwa jest karygodne ze względu na to, że prawo negatywnie wartościuje samo zabójstwo. W przypadku nakłaniania do rezygnacji z oszczędzania w PPK sytuacja jest jednak odmienna. Sama rezygnacja z oszczędzania w systemie nie jest bezprawna, a tym bardziej nie jest karalna. Wręcz przeciwnie – ustawodawca wprost zezwala na dokonanie tej czynności. Oznacza to, że art. 108 ustawy o PPK nie opisuje typu podżegania w rozumieniu prawa karnego.