Jak portal internetowy może wykorzystywać dane osobowe

Usunięcie konta użytkownika z portalu internetowego nie musi oznaczać automatycznego usunięcia jego danych osobowych. Usługodawca może przetwarzać wybrane informacje, jeżeli po zakończeniu korzystania z usługi będą one niezbędne do rozliczenia usługi oraz dochodzenia roszczeń z tytułu zaległych płatności. Rozliczenie usługi świadczonej drogą elektroniczną przedstawione usługobiorcy nie może ujawniać rodzaju, trwania, częstotliwości ani innych parametrów technicznych poszczególnych usług, z których skorzystał usługobiorca (chyba że zażądał on szczegółowych informacji w tym zakresie). Konieczność należytego rozliczenia transakcji wiąże się z przepisami Ordynacji podatkowej, które zobowiązują podatników do przechowywania dokumentów i informacji przez pięć lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin zobowiązania.

Dane mogą być również wykorzystywane, gdy są niezbędne do reklamy, badania rynku i zachowań lub preferencji usługobiorców, o ile służą poprawie jakości usług usługodawcy. Musi się to jednak odbywać za zgodą usługobiorcy. W tym zakresie dopuszczalne jest jedynie zestawianie niektórych danych dotyczących korzystania z różnych usług świadczonych drogą elektroniczną, i to pod warunkiem usunięcia wszelkich oznaczeń identyfikujących usługobiorcę lub zakończenie sieci telekomunikacyjnej albo systemu teleinformatycznego, z którego korzystał. Jest to tzw. anonimizacją danych. Nie jest ona jednak konieczna, gdy usługobiorca wyraził uprzednio zgodę na nieusuwanie dotyczących go oznaczeń. Potrzeba dalszego przechowywania może być także uzasadniona koniecznością wyjaśnienia okoliczności niedozwolonego korzystania z usługi.

Art. 19 ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2002 r. nr 144, poz. 1204 z późn. zm.).

Serwis, który przechowuje pliki zamieszczone na nim przez internautów, jest jedynie pewnego rodzaju pośrednikiem udostępniającym miejsce na swoich serwerach. Nie ponosi on odpowiedzialności za przechowywane dane, jeżeli nie wie o ich bezprawnym charakterze lub związanej z nimi działalności. W razie otrzymania urzędowego zawiadomienia lub uzyskania wiarygodnej wiadomości o bezprawnym charakterze informacji lub związanej z nimi aktywności ma jednak obowiązek niezwłocznie uniemożliwić dostęp do tych danych. Co ważne, administratorzy portalu, który otrzymali takie zawiadomienie i zablokowali do nich dostęp, nie ponoszą także odpowiedzialności cywilnej za powstałą szkodę.

Zdjęcia zamieszczane na portalach społecznościowych przedstawiają często wizerunki różnych osób. Zgodnie z prawem, do rozpowszechniania fotografii zawsze jest potrzebne zezwolenie osoby, która się na niej znajduje (chyba że odpłatnie pozowała do zdjęcia i nie zabroniła szerszego publikowania swojego wizerunku). Zezwolenie nie jest wymagane jedynie w przypadku osób powszechnie znanych i tych, którzy na fotografii stanowią jedynie szczegół całości (np. zgromadzenie, publiczna impreza). W razie gdy ktoś bez zezwolenia zamieści nasze zdjęcie w internecie, możemy od tej osoby żądać zaniechania tego działania oraz usunięcia jego skutków. Mogą to być np. publiczne przeprosiny. W przypadku gdy naruszenie było zawinione, sąd może przyznać osobie pokrzywdzonej zadośćuczynienie. Pozew składa się w sądzie okręgowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego.

art. 14 i 15 w zw. z art. 12 ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2002 r. nr 144, poz. 1204 z późn. zm.).

Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 15 stycznia 2010 r., sygn. akt I ACa 1202/2009

Zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych, w razie wniesienia sprzeciwu dalsze przetwarzanie kwestionowanych danych jest niedopuszczalne. Administrator danych może przetwarzać dane osobowe osób fizycznych w celu marketingowym na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, który stanowi, iż przetwarzanie danych jest dopuszczalne m.in. wtedy, gdy jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. W przypadku gdy osoba, której dotyczą dane, wniesie sprzeciw wobec dalszego przetwarzania danych, administrator powinien zaprzestać ich wykorzystywania. W razie wniesienia sprzeciwu dalsze przetwarzanie kwestionowanych danych jest niedopuszczalne.

Administrator danych może pozostawić w zbiorze imię i nazwisko osoby i numer PESEL lub adres wyłącznie w celu uniknięcia ponownego wykorzystania danych. Z uprawnieniem każdej osoby do wniesienia sprzeciwu wiąże się obowiązek administratora do zastosowania takich środków technicznych i organizacyjnych, aby sprzeciw był niezwłocznie odnotowany i nie doszło do dalszego przetwarzania danych. Ponadto administrator powinien respektować prawa osób, których dane dotyczą. Działanie odmienne jest bezprawne i świadczy o nierespektowaniu woli osób składających sprzeciw.

Art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 z późn. zm.).

Fora internetowe to często pole do nadużyć ze strony nieuczciwych internautów, którzy pod pozorem anonimowości potrafią pomówić bądź też oczernić danego użytkownika. Nieżyczliwy wpis na forum albo oczerniający komentarz może dawać podstawę do ścigania karnego. Jest to jednak możliwe wtedy, gdy informacja ta jest nieprawdziwa i służy do pomówienia danej osoby o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego zawodu lub rodzaju działalności (art. 212 kodeksu karnego). W przypadku publicznego działania - a z takim mamy do czynienia przy publikacji na forum internetowym, w określonych przypadkach nawet publikowanie informacji prawdziwej może stanowić zniesławienie.

Ściganie przestępstwa pomówienia odbywa się na drodze oskarżenia prywatnego. Oznacza to, że pokrzywdzony może (nie jest to jednak jego obowiązek) samodzielnie sporządzić, wnieść i popierać przed sądem własny akt oskarżenia przeciwko domniemanemu sprawcy przestępstwa. W związku z takim postępowaniem policja na żądanie pokrzywdzonego zobowiązana jest do przyjęcia ustnej lub pisemnej skargi i zabezpieczenia dowodów, a następnie przesłania skargi do właściwego sądu. Na polecenie sądu policja w sprawach z oskarżenia prywatnego dokonuje także innych określonych przez sąd czynności dowodowych.

Art. 487 - 488 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 1997 r. nr 89, poz. 555 z późn. zm.).

W przypadku zbierania danych osobowych nie od osoby, której one dotyczą, administrator danych jest zobowiązany poinformować tę osobę, bezpośrednio po utrwaleniu zebranych danych, o adresie swojej siedziby i pełnej nazwie (imieniu, nazwisku, miejscu zamieszkania - w przypadku gdy administratorem jest osoba fizyczna), celu i zakresie zbierania danych, a w szczególności o tym, komu zostały one przekazane. Ponadto trzeba poinformować o źródle danych, prawie dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania, a także o niektórych uprawnieniach internauty. Do nich zalicza się prawo do wniesienia pisemnego, umotywowanego żądania zaprzestania przetwarzania danych osobowych ze względu na szczególną sytuację i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych. Spełnienie obowiązku informacyjnego wiąże się z przekazaniem osobie, której dane dotyczą, pewnych informacji, istotnych ze względu na to, aby mogła skorzystać z przysługujących jej uprawnień, np. wspomnianego prawa do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych czy ewentualnej skargi na administratora danych.

Niewykonanie obowiązku powiadomienia podlega odpowiedzialności karnej. Osoba, która administrując zbiorem danych nie dopełnia obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o jej prawach lub przekazania tej osobie informacji umożliwiających korzystanie z praw przyznanych jej w ustawie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Art. 25 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 z późn. zm.).

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 stycznia 2004 r., sygn. akt II SA 2665/2002).

Zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną nie wolno wysyłać niezamówionej informacji handlowej skierowanej do oznaczonego odbiorcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej (w szczególności poczty elektronicznej). Informacją handlową jest każda informacja przeznaczona bezpośrednio lub pośrednio do promowania towarów, usług lub wizerunku przedsiębiorcy albo osoby wykonującej zawód. Ponadto informacja handlowa powinna zostać wyraźnie wyodrębniona i oznaczona w sposób niebudzący wątpliwości. Przesyłka taka wyraźnej wymaga zgody usługobiorcy. W związku z tym do skrzynki poczty elektronicznej mogą być wysyłane tylko e-maile zamówione przez usługobiorcę, np. prenumerata czasopism, aktualne oferty ze sklepów internetowych. Zgoda taka może być w każdym czasie odwołana. O fakcie tym należy poinformować usługodawcę na piśmie lub poprzez wypełnienie stosownego formularza w internecie.

Art. 9 i 10 ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2002 r. nr 144, poz. 1204 z późn. zm.).

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl