Kiedy dane osób fizycznych nie podlegają utajnieniu

Konstytucja RP zapewnia ochronę prawną życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia (art. 47) oraz zakazuje ujawniania informacji dotyczących osoby inaczej niż na podstawie ustaw. Zasady ochrony danych osobowych zostały szczegółowo uregulowane w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 z późn. zm.).

Przepisy wskazanej ustawy opierają się na systemie prawodawstwa Unii Europejskiej.

W szczególności wskazać należy dyrektywę 46/95 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych.

Opierając się na zawartym w Konstytucji RP prawie do prywatności, Sąd Najwyższy w wyroku z 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt III CK 442/02, podkreślił, że przy ocenie, czy nastąpiło wkroczenie w dziedzinę chronionego prawem życia prywatnego, nie należy tego pojęcia absolutyzować, bowiem ze względu na stopień swojej ogólności wymaga ono wykładni przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności charakteryzujących daną sytuację. Do prywatnej sfery życia zalicza się przede wszystkim zdarzenia i okoliczności tworzące sferę życia osobistego i rodzinnego. Szczególny charakter tej dziedziny życia człowieka uzasadnia udzielenie jej silnej ochrony prawnej. Nie znaczy to, by każda informacja dotycząca określonej jakiejś osoby była informacją z dziedziny jej życia osobistego.

Reżim ochrony prawa do prywatności i reżim ochrony danych osobowych są wobec siebie niezależne. Niewątpliwie dochodzi przy tym do wzajemnych relacji i oddziaływania tych reżimów, bowiem w określonych sytuacjach faktycznych przetworzenie danych osobowych może spowodować naruszenie dobra osobistego w postaci prawa do prywatności bądź ochrona prawa do prywatności będzie wymagała sprzeciwienia się wykorzystaniu danych osobowych.

Do takiego oddziaływania dochodzi, gdy osoba fizyczna zawrze umowę opłacaną ze środków publicznych.

W takim przypadku zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r. nr 112, poz. 1198 z późn. zm.).

Wskazana ustawa w art. 2 ust. 1 daje każdemu prawo dostępu do informacji publicznej. Warto zaznaczyć, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, która daje obywatelom prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej.

Uwzględniając z jednej strony prawo do prywatności (ochrony danych osobowych), a z drugiej prawo do informacji publicznej, konieczne jest ustalenie zakresu poszczególnych praw, w przypadku gdy z jednej strony chodzi o dane osób fizycznych, a z drugiej o wysokość wypłacanych kwot dla poszczególnych osób z tytułu realizacji umów o dzieło lub zleceń opłacanych ze środków publicznych.

Rozstrzygnięcie odnośnie do konieczności udostępniania danych osób fizycznych, które są stroną umowy zawartej z publicznych zamawiającym, zawarte jest w wyroku Sądu Najwyższego z 8 listopada 2012 r., sygn. akt I CSK 190/12.

W ocenie sędziów Sądu Najwyższego prawo do prywatności nie obejmuje personaliów osoby, która zawarła umowę z urzędem i korzysta na jej mocy ze środków publicznych.

W konsekwencji powyższego wyroku jednostki udzielające zamówień publicznych zobowiązane są - bez względu na wysokość wypłacanego wynagrodzenia - ujawniać imiona i nazwiska osób fizycznych, z którymi zawierają umowy-zlecenia lub o dzieło.

Marek Okniński