Dane genetyczne zagrożone

Rzecznik praw obywatelskich (RPO) po raz kolejny porusza kwestię nienależytej ochrony danych uzyskanych z testów genetycznych. W opinii prof. Ireny Lipowicz brak kompleksowych rozwiązań prawnych prowadzi do coraz częstszych naruszeń wolności i praw człowieka.

- Dane uzyskane z analizy DNA mają dużą wartość ekonomiczną, dlatego stanowią obiekt zainteresowania m.in. pracodawców, ubezpieczycieli czy banków. Ujawnienie ich może doprowadzić np. do dyskryminacji jednostki na rynku pracy czy trudności z uzyskaniem ubezpieczenia - podkreśla Katarzyna Łakomiec z biura RPO.

Takie informacje stają się pretekstem do odmowy sprzedaży np. polisy czy udzielenia kredytu osobie, której wyniki badań wskazują na wyższe prawdopodobieństwo wystąpienia choroby. Jak tłumaczy rzecznik, wykorzystanie informacji genetycznej może się więc wiązać z ryzykiem dyskryminacji ze względu na cechy genetyczne.

- Z powodu braku odpowiednich gwarancji prawnych osoba oddająca do badań swój materiał genetyczny nie ma pewności, czy jej dane będą przetwarzane z zachowaniem standardów ochrony danych osobowych - wskazuje Łakomiec.

Ekspertka podaje przykład coraz bardziej popularnych diet tworzonych na podstawie informacji genetycznej. Jak przekonuje, rosnąca liczba firm zajmujących się takimi badaniami pociąga za sobą zwiększające się ryzyko wykonywania ich niezgodnie z prawem. Co więcej, jak wskazuje rzecznik, ujawnienie danych jednej osoby może oznaczać ujawnienie informacji o całej jej rodzinie.

W odpowiedzi na poprzednie wystąpienie RPO minister zdrowia zgodził się z koniecznością podjęcia działań legislacyjnych w kierunku uzdrowienia obecnej sytuacji. W związku z obietnicą powołania międzyresortowego zespołu, który prowadziłby odpowiednie prace, prof. Lipowicz zwróciła się do prezesa Rady Ministrów z prośbą o informacje dotyczące poczynionych kroków.

Joanna Kowalska

joanna.kowalska@infor.pl