Czy wspólnik członek zarządu odpowiada za zobowiązania spółki

Przepisy kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) wprost przewidują kwestię odpowiedzialności członków zarządu oraz wspólników w spółce z o.o. Zgodnie z art. 151 par. 4 k.s.h. wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki, w odróżnieniu od członków zarządu, którzy na mocy art. 299 par. 1 k.s.h. ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, w przypadku gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Z tego, że członek zarządu jest wspólnikiem spółki z o.o., nie wynika jego zwolnienie z odpowiedzialności na podstawie art. 299 par. 1 k.s.h. Tak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 14 lutego 2003 r. (sygn. akt IV CKN 1779/00), stwierdzając, że przepis art. 151 par. 4 k.s.h. nie wyłącza przewidzianej w art. 299 par. 1 k.s.h. odpowiedzialności w stosunku do członków zarządu będących zarazem wspólnikami spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Jeśli chodzi o członków zarządu, to odpowiedzialność określoną w art. 299 par. 1 k.s.h. ponoszą osoby, które były członkami zarządu, gdy niezaspokojona przez spółkę wierzytelność stała się wymagalna. Nie ma natomiast znaczenia, czy dany czło-nek zarządu był wpisany do rejestru, wpis ma bowiem jedynie charakter deklaratoryjny. Aby pociągnąć członka zarządu do odpowiedzialności na mocy art. 299 par. 1 k.s.h., spełnione muszą być dwie przesłanki: istnienie zobowiązania spółki oraz bezskuteczna egzekucja przeciwko spółce. Bezskuteczna egzekucja nie oznacza uzyskania przez wierzyciela postanowienia komornika o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel nie musi też wykazywać, iż wyczerpał wszelkie możliwe sposoby egzekucji. Ustalenie przesłanki bezskuteczności egzekucji może nastąpić na podstawie każdego dowodu wskazującego, że spółka nie ma majątku, który pozwalałby na zaspokojenie wierzyciela - może być to np. postanowienie sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości z tego powodu, że majątek spółki nie wystarcza nawet na koszty postępowania, czy też bilans spółki, z którego wynika, że nie ma ona majątku wystarczającego na zaspokojenie wierzyciela albo nawet postanowienie o bezskutecznym umorzeniu egzekucji uzyskane przez innego wierzyciela. W wyroku z 14 lutego 2003 r. (IV CKN 1779/00, OSNC 2004, nr 5, poz. 76) SN stwierdził, że: "wymaganie bezskuteczności egezkucji do całego majątku spółki nie może być rozumiane schematycznie; nie ma potrzeby kierowania egzekucji do tych składników majątku spółki, z których uzyskanie zaspokojenia jest w istniejących okolicznościach nierealne.

Zgodnie z art. 299 par. 2 k.s.h. pozwany członek zarządu może się uwolnić od osobistej odpowiedzialności za niezaspokojone zobowiązania spółki, gdy wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe. Kolejną przesłanką uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki jest wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. W praktyce uznaje się, że ma to miejsce np. w przypadku niezawinionej nieobecności członka zarządu (dłuższy wyjazd, przewlekła choroba) w czasie, gdy zaistniały przesłanki upadłości, a także w sytuacji gdy dany członek zarządu nie został poinformowany o grożącej niewypłacalności przez członka zarządu pełniącego funkcję dyrektora finansowego czy też przez osobę odpowiedzialną za finanse w firmie.

Trzecia przesłanka uwalniająca członka zarządu od odpowiedzialności wynika z tego, że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wierzyciel nie poniósł szkody - brak szkody należy przyjąć, jeżeli pozwany członek zarządu wykaże, że w postępowaniu upadłościowym wierzyciel i tak nie mógłby otrzymać zaspokojenia, tj. że zobowiązanie nie zostałoby pokryte z majątku spółki nawet wówczas, gdyby zgłoszono upadłość w przepisanym terminie.

@RY1@i02/2010/227/i02.2010.227.210.003b.101.jpg@RY2@

Sylwia Zarzycka, radca prawny, komplementariusz Casus Zarzycka & Wspólnicy Kancelaria Prawna spółka komandytowa

Sylwia Zarzycka

radca prawny, komplementariusz Casus Zarzycka & Wspólnicy Kancelaria Prawna spółka komandytowa

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).