Jakie prawa ma wspólnik mniejszościowy

Wspólnicy reprezentujący co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego mogą żądać zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników. Mają także prawo do umieszczenia określonych spraw w porządku obrad najbliższego zgromadzenia. Żądanie w obu kwestiach należy złożyć zarządowi na piśmie. Nie może to nastąpić później niż na miesiąc przed proponowanym terminem posiedzenia. Jeżeli zarząd nie zwoła nadzwyczajnego zgromadzenia w ciągu dwóch tygodni, takie prawo przechodzi na wspólników, którzy wystąpili z żądaniem. Sąd rejestrowy może ich upoważnić do jego zwołania.

Prawo do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały wspólników lub stwierdzenie jej nieważności przysługuje zarządowi, radzie nadzorczej, komisji rewizyjnej, a także ich członkom. Zaskarżyć uchwałę może również wspólnik bez względu na posiadaną liczbę udziałów. Jeżeli udziałowiec był obecny na zgromadzeniu, na którym podjęto uchwałę, może ją podważyć, tylko gdy głosował przeciwko niej, warunkiem jest zgłoszenie żądania zaprotokołowania sprzeciwu. Prawo do wytoczenia powództwa ma również wspólnik bezzasadnie niedopuszczony do udziału w zgromadzeniu. Udziałowiec nieobecny na posiedzeniu może zaskarżyć decyzję w przypadku wadliwego zwołania zgromadzenia lub też powzięcia uchwały w sprawie nieobjętej porządkiem obrad.

Prawo kontroli służy każdemu z udziałowców. Wspólnik samodzielnie lub z upoważnioną przez siebie osobą może w dowolnym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki, sporządzać bilans dla swego użytku lub żądać wyjaśnień. Zarząd ma prawo odmówić zgody, jeżeli istnieje obawa, że udziałowiec wykorzysta te informacje w celach sprzecznych z interesem spółki. W takim przypadku wspólnik może żądać rozstrzygnięcia sprawy w drodze uchwały, która powinna być podjęta w terminie miesiąca od dnia zgłoszenia żądania. Jeżeli ponownie odmówiono mu udzielenia wyjaśnień, może złożyć wniosek do sądu rejestrowego o zobowiązanie zarządu do podjęcia tych działań.

Wniosek należy złożyć w ciągu siedmiu dni od dnia otrzymania zawiadomienia o uchwale, a w przypadku jej niepowzięcia po upływie przewidzianego terminu.

Jeżeli wspólnicy mają obawy dotyczące działalności spółki, mogą powołać biegłego rewidenta. Takie prawo przysługuje udziałowcom reprezentującym co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. Na ich żądanie sąd rejestrowy może wyznaczyć biegłego rewidenta, który dokona weryfikacji sprawozdań finansowych. W przypadku jego powołania członkowie zarządu i innych organów spółki są zobowiązani do udzielenia wyjaśnień oraz zezwolenia na przeglądanie dokumentów. Do uprawnień biegłego należy też inwentaryzacja składników aktywów i pasywów spółki. W razie poniesienia przez spółkę szkody każdy wspólnik może wytoczyć powództwo o jej naprawienie, jeżeli zarząd nie dokona naprawy w terminie roku od dnia ujawnienia czynu.

agnieszka.bobowska@infor.pl

Art. 212, 223, 236, 237, 249 - 254 i 295 kodeksu spółek handlowych z 15 września 2000 r. (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).