Ekspert wyjaśnia

Kodeks cywilny dopuszcza możliwość wejścia spadkobierców zmarłego wspólnika do spółki na jego miejsce. Takie zastrzeżenie musi się jednak znaleźć w umowie spółki. Gdy go nie ma - pozostali wspólnicy muszą się rozliczyć ze spadkobiercami. Zwraca im się w naturze rzeczy, które spadkodawca wniósł do spółki do używania (np. samochód) oraz wypłaca w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki. Gdy w umowie nie została ona oznaczona, wypłaca się spadkobiercom wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie jest natomiast zwracana wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do zmarłego wspólnika.

Spadkobiercom wypłaca się w pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym zmarły wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

Art. 871 i 872 ustawy z 24 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.).

Spółkę taką tworzą partnerzy w celu wykonywania wolnego zawodu. Dlatego mogą ją założyć tylko osoby fizyczne mające kwalifikacje do wykonywania wolnych zawodów: adwokaci, aptekarze, architekci, inżynierowe budownictwa, biegli rewidenci, brokerzy ubezpieczeniowi, doradcy podatkowi, maklerzy papierów wartościowych, doradcy inwestycyjni, księgowi, lekarze, lekarze dentyści, lekarze weterynarii, notariusze, pielęgniarki, położne, radcy prawni, rzecznicy patentowi, rzeczoznawcy majątkowi i tłumacze przysięgli.

Art. 88 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Ryzyko wiążę się z zadłużeniem spółki jawnej. Każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. I nie ma w tym przypadku znaczenia, że zobowiązanie zostało zaciągnięte jeszcze przed jego przystąpieniem do spółki. Ale jest to tzw. odpowiedzialność subsydiarna. Oznacza ona, że wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika dopiero wtedy, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Art. 22 i 31 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych.

Wkłady wspólników spółki jawnej mogą być wnoszone zarówno w formie pieniężnej, jak i w formie niepieniężnej. Wkład wspólnika może polegać na przeniesieniu lub obciążeniu własności rzeczy lub innych praw, a także na dokonaniu innych świadczeń na rzecz spółki (np. świadczenie pracy, usług). Nie ma przeszkód, by wkładem do spółki jawnej było przedsiębiorstwo jednoosobowego przedsiębiorcy. Z tym wiąże się jednak pewne ryzyko. Osoba, która zawiera umowę spółki jawnej z przedsiębiorcą jednoosobowym, który wniósł do spółki przedsiębiorstwo, odpowiada także za zobowiązania powstałe przy prowadzeniu tego przedsiębiorstwa przed dniem utworzenia spółki jawnej do wartości wniesionego przedsiębiorstwa według stanu w chwili wniesienia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela.

Art. 33 i 48 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych.

Teresa Siudem

redaktor prowadzący "Tygodnik Prawa Gospodarczego"