Ryzyka antymonopolowe trzeba eliminować

W ostatnim okresie jednym z najistotniejszych ryzyk prawnych, oddziaływujących bezpośrednio na przedsiębiorców, stały się ryzyka antymonopolowe. Mogą one ujawnić się w przypadku nieprzestrzegania przez przedsiębiorców przepisów prawa konkurencji, zakazujących w szczególności tzw. antykonkurencyjnych porozumień (np. zmów cenowych lub podziałowych) oraz nadużywania pozycji dominującej (np. narzucania nieuczciwych warunków handlowych).

Naruszenie tych zakazów skutkuje dla przedsiębiorcy poważnymi konsekwencjami - niezapowiedziane kontrole UOKiK, utrata reputacji na rynku, odpowiedzialność odszkodowawcza wobec kontrahentów i konsumentów, odpowiedzialność odszkodowawcza, karna, a w przyszłości być może i finansowa (kara pieniężna do 500 tys. euro) członków zarządu oraz przede wszystkim dotkliwe sankcje pieniężne za naruszenie prawa konkurencji, które UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę naruszyciela w kwocie do 10 proc. jego rocznego przychodu. Jak dowodzi praktyka i ostatnie decyzje UOKiK, poziom kar i wykrywalności naruszeń stale utrzymuje się na wysokim poziomie - np. kary rzędu prawie 330 tys. zł za "zmowę meblową" i 200 tys. zł za nadużywanie pozycji dominującej na rynku dystrybucji biletów nałożone we wrześniu br. przez UOKiK. Jak w tej sytuacji skutecznie zabezpieczyć się przed powyższymi ryzykami?

Po pierwsze, każde zachowanie przedsiębiorcy dotyczące jego aktywności rynkowej powinno być zbadane pod kątem możliwości uznania za naruszające prawo konkurencji. Analiza ta ma charakter wielopłaszczyznowy i obejmuje wiele aspektów dotyczących przedsiębiorcy oraz rynku, na którym prowadzi działalność (np. rodzaj zachowania, udział w rynku właściwym).

Po drugie, przedsiębiorcy powinni na bieżąco śledzić wszystko to, co dzieje się w firmie, pod kątem podejmowanych decyzji na wszystkich poziomach (np. zarząd, działy sprzedaży czy zakupów, poszczególni sprzedawcy i kupujący). Każde bowiem działanie, nawet jednej osoby, może pociągnąć przedsiębiorcę i całą grupę kapitałową, której jest częścią, do odpowiedzialności (np. e-mail wysłany przez kierownika sprzedaży do dystrybutora z ofertą współpracy w zamian za prawo ustalenia ceny odsprzedaży stosowanej przez dystrybutora może sam w sobie stanowić podstawę nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej). W celu ograniczenia tego ryzyka należy podjąć działania ochronne polegające w szczególności na przeprowadzaniu kompleksowych audytów pod kątem zgodności działania z prawem konkurencji, organizowaniu cyklicznych szkoleń odnośnie podstawowych zasad prawa konkurencji oraz prowadzenia bieżącej kontroli zachowań podejmowanych przez przedstawicieli konkretnych działów.

Po trzecie, warto stworzyć z góry określone standardy zachowań zgodnych z prawem konkurencji w ramach programu competition compliance. Oprócz audytów i szkoleń zakłada on sformułowanie sztywnych praktycznych procedur i reguł postępowania zgodnego z prawem w ramach np. tzw. podręcznika competition compliance, dostępnego na stronie internetowej przedsiębiorcy. Podręcznik określać będzie, co każdy pracownik lub współpracownik danej grupy spółek lub spółki może robić, a czego nie, i jak powinien postąpić, jeżeli powstanie ryzyko antymonopolowe.

Każde działanie (np. e-mail z ofertą), nawet jednej osoby, może pociągnąć przedsiębiorcę i całą grupę kapitałową, której jest częścią, do odpowiedzialności

@RY1@i02/2012/235/i02.2012.235.21500020a.802.jpg@RY2@

Jarosław Fidala, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy Sp. k.

Jarosław Fidala

Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy Sp. k.