Sąd na wniosek wspólnika wyznaczy biegłego rewidenta do badania sprawozdań finansowych spółek

Każdemu wspólnikowi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przysługuje prawo do jej indywidualnej kontroli. Może być ono uzupełnione uprawnieniem do zgłoszenia sądowi rejestrowemu (tj. sądowi rejonowemu - sądowi gospodarczemu właściwemu ze względu na siedzibę sp. z o.o.) żądania wyznaczenia podmiotu posiadającego legitymację do badania sprawozdań finansowych w celu oceny rachunkowości oraz działalności spółki. Najczęściej podmiotem tym jest biegły rewident.

Wniosek wspólników

Stosowny wniosek musi pochodzić od udziałowca(ów) reprezentującego(cych) minimum 10 proc. kapitału zakładowego. Przed wydaniem postanowienia sąd wzywa zarząd spółki do złożenia oświadczenia. Jeżeli będzie ono zawierało wystarczające uzasadnienie zaniechania wyznaczenia takiego podmiotu, nie zostanie on wskazany. Wniosek wspólnika (ów) nie jest bowiem wiążący [przykład 1]. Omawiane postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym, a od wniosku uiszcza się opłatę stałą w kwocie 40 zł.

Obowiązkowa pomoc

Wszystkie organy spółki (a nadto likwidator i kurator, bo są jej ustawowymi przedstawicielami) zobligowane są do udzielania pomocy biegłemu rewidentowi. W tym celu są one zobowiązane w szczególności do: udzielania żądanych wyjaśnień, zezwolenia na przeglądanie ksiąg i dokumentów, badanie stanu kasy i dokonanie inwentaryzacji składników aktywów i pasywów podmiotu.

Niewykonanie powyższego obowiązku - z mocy art. 594 par. 1 pkt 4 k.s.h. - zagrożone jest grzywną do 20 tys zł, którą nakłada sąd rejestrowy. Niezależnie - na podstawie art. 293 k.s.h. - członkowie zarządu, rady nadzorczej albo komisji rewizyjnej (ewentualnie likwidatorzy) mogą być pociągnięci za to zaniechanie do odpowiedzialności odszkodowawczej. Osoby dotknięte ową sankcją muszą całkowicie wyrównać uszczerbek, który zaistniał w sferze majątkowej sp. z o.o. Konieczne więc będzie naprawienie realnie wyrządzonej szkody (damnum emergens), jak i zrekompensowanie utraconych korzyści (lucrum cessans), tj. tych, których podmiot nie uzyskał z powodu zawinionego działania osoby odpowiedzialnej. Podstawą odpowiedzialności statuowanej treścią art. 293 k.s.h. jest, w sytuacji określonej w art. 224 k.s.h., wykazanie winy członka ww. organu (ewentualnie likwidatora) oraz istnienia związku przyczynowego między jego zachowaniem (czyli działaniami albo zaniechaniami przy czynnościach biegłych rewidentów) a szkodą.

Opinię na temat rachunkowości oraz działalności spółki badający formułuje w postaci sprawozdania, które składa sądowi rejestrowemu. Sąd ten przesyła następnie jego odpis żądającemu badania, a nadto zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej (względnie likwidatorowi albo kuratorowi). Podlega ono odczytaniu w całości na najbliższym zgromadzeniu wspólników, przy czym nie ma znaczenia, czy zabranie udziałowców jest zwyczajne, czy nadzwyczajne. Oznacza to, że nie można wspólników zaznajomić z treścią sprawozdania poprzez rozesłanie jego tekstu. W sytuacji zaś, w której jego zawartość wskazuje zagrożenia dla dalszego funkcjonowania podmiotu, jego organy powinny niezwłocznie (najlepiej już w trakcie zgromadzenia, tudzież bezpośrednio po jego odbyciu) podjąć działania zmierzające do ich usunięcia (np. odwołać zarząd).

Ustalenie wynagrodzenia

Wynagrodzenie biegłego rewidenta określa sąd rejestrowy. Koszty badania rachunkowości oraz działalności spółki ponosi żądający. Przy czym sąd może domagać się wpłacenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego, którą również uiszcza ten, kto domaga się jego wyznaczenia. Gdy zaś sprawozdanie udowodni nadużycie, niekorzystne dla spółki działanie lub rażące naruszenie prawa bądź umowy spółki, domagający się badania ma w stosunku do podmiotu roszczenie regresowe, tzn. przysługuje mu wobec spółki roszczenie o zwrot kosztów tego badania. [przykład 2]

PRZYKŁAD 1

Oddalenie wniosku o wyznaczenie rewidenta

Pani Olga jest jednym z dwóch wspólników X sp. z o.o. Reprezentuje 80 proc. kapitału zakładowego. Zgłosiła ona sądowi rejestrowemu wniosek o wyznaczenie biegłego rewidenta w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. W odpowiedzi na wezwanie sądu, zarząd X sp. z o.o. podniósł, iż nie podjęto uchwały w sprawie wyznaczenia rewidenta. Rada nadzorcza spółki nie wyraziła bowiem zgody na kandydaturę zaproponowaną przez zarząd, a jej akceptacja (według umowy spółki) była konieczna do powzięcia ww. uchwały. Sąd rejestrowy uznał, iż wyjaśnienie zarządu jest dostateczne i oddalił wniosek o wyznaczenie biegłego rewidenta.

PRZYKŁAD 2

Roszczenie o zwrot kosztów badania rewidenta

Sąd rejestrowy - na żądanie pana Marka, udziałowca Y sp. z o.o. reprezentującego 50 proc. kapitału zakładowego wyznaczył biegłego rewidenta w celu zbadania rachunkowości spółki oraz jej działalności. W sprawozdaniu stwierdzono, że zarząd podmiotu trzykrotnie, bez zgody rady nadzorczej (do uzyskania której obligowała go umowa spółki) nabył nieruchomości znacznie powyżej ich wartości rynkowej. Obsada personalna tego gremium miała tego świadomość, ponieważ dysponowała ofertami czterech innych potencjalnych sprzedawców (oferty te natomiast stanowiły załącznik do uchwał zarządu wyrażających zgodę na zakup tychże nieruchomości). Z uwagi więc na fakt, iż opisane przez biegłego rewidenta zachowanie zarządu było nie tylko niezgodne z zapisami kontraktu spółki, ale także świadczyło o niekorzystnym dla niej działaniu, pan Marek może wystąpić do Y sp. z o.o. o zwrot kosztów badania rachunkowości oraz działalności spółki.

@RY1@i02/2012/006/i02.2012.006.21500030a.803.jpg@RY2@

Anna Borysewicz,adwokat

Anna Borysewicz

adwokat

Podstawa prawna

Art. 212 par. 1, art. 223 - 226 oraz art. 594 par. 1 pkt 4 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Art. 361 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.) w zw. z art. 2 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Art. 694² w zw. z art. 694¹ par. 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.).

Art. 23 pkt 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398 ze zm.).