Jak zarząd wieloosobowy może reprezentować spółkę

Wyróżnia się reprezentację czynną i bierną. Ta pierwsza polega na składaniu w imieniu spółki oświadczeń woli, a druga na ich przyjmowaniu. W świetle art. 201 par. 2 kodeksu spółek handlowych zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może być jednoosobowy albo składać się z większej liczby członków. Gdy organ ten jest kolegialny, prymat w określeniu sposobu reprezentacji ustawodawca przyznał umowie spółki, a dopiero w dalszej kolejności regule statuowanej treścią art. 205 par. 1 k.s.h. Zgodnie zaś z jego brzmieniem, jeżeli kontrakt podmiotu nie zawiera odmiennych postanowień, to do składania oświadczeń woli w jego imieniu wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem.

Uchybienie ustawowemu wymogowi pociąga za sobą sankcję w postaci bezwzględnej nieważności czynności prawnej. Tak też uznał Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 6 czerwca 2007 r.,I ACa 347/07. Sąd ten stwierdził, że naruszenie w wypadku jednej ze stron umowy zasady łącznej reprezentacji skutkuje na gruncie prawa polskiego bezwzględną nieważnością czynności prawnej w myśl art. 58 par. 1 kodeksu cywilnego

Z kolei Sąd Najwyższy w wyroku z 26 sierpnia 2009 r. (I CSK 32/09), wyraził pogląd, że nie narusza obowiązku współdziałania dwóch członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przy składaniu oświadczeń w imieniu spółki (art. 205 par.1 k.s.h.) złożenie oświadczenia przez każdego z członków zarządu w innym czasie.

Ustalenie zasad reprezentacji w kontrakcie spółki może polegać przede wszystkim na wprowadzeniu innych osób do tego procesu, np. pełnomocników. Jeżeli zatem w umowie spółki jest zapis o reprezentacji łącznej z uczestnictwem pełnomocnika, to zarząd zobligowany jest współdziałać z nim, a pełnomocnik ma wówczas zakaz samodzielnej inicjatywy.

Umowa podpisana w imieniu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez osobę umocowaną do jej zawarcia jako prokurent, działającą jednak jako zarząd tej spółki, lecz w jego skład niepowołaną, wiąże spółkę i jej kontrahenta - uznał Sądu Najwyższy w wyroku z 29 listopada 2007 r. (III CSK 169/07). Oświadczenia kierowane do sp. z o.o. oraz doręczenia pism mogą być natomiast dokonywane wobec jednej osoby tworzącej obsadę personalną zarządu lub prokurenta. Przy czym dotyczy to nawet sytuacji, w której obowiązuje zasada czynnej reprezentacji łącznej.

Powyższe unormowania nie wyłączają ustanowienia prokury jednoosobowej lub łącznej (udzielonej minimum dwóm osobom) i nie ograniczają praw prokurentów wynikających z przepisów o prokurze, która jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obligatoryjnemu wpisowi do KRS, obejmującym umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Oznacza to, że gdy członek zarządu ma dokonać czynności, a ustanowiono prokurę łączną, to w realizacji owej czynności muszą brać udział co najmniej trzy osoby (tj. członek zarządu + przynajmniej dwóch prokurentów).

Odpowiadając na pytanie czytelnika: skoro w umowie spółki brak zapisu, że każdy członek zarządu uprawniony jest do jej autonomicznej reprezentacji, a nie ma pełnomocnika ani prokurenta, to oświadczenia woli w imieniu podmiotu musi składać dwóch członków zarządu. Korespondencja zaś kierowana do spółki może być doręczana do rąk tylko jednej osoby pełniącej funkcję w ww. gremium.

@RY1@i02/2012/002/i02.2012.002.21500030a.802.jpg@RY2@

Anna Borysewicz, adwokat

Anna Borysewicz

adwokat

Art. 201 par. 2 oraz 205 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Art. 58 par. 1 oraz 109¹ par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).