Zamiast gotówką, zapłać swojemu kontrahentowi towarem

Możliwość korzystania z wymiany barterowej uzależniona są od przestrzegania jednej, podstawowej zasady, którą jest zachowanie ekwiwalentności (równoważności) świadczeń oferowanych przez każdą ze stron. W przypadku różnej wartości przedmiotów wymiany pojawi się bowiem konieczność dopłaty w gotówce, co niweczy całą konstrukcję wymiany bezgotówkowej, bądź powstanie ryzyko podatkowe przeszacowania albo niedoszacowania przychodu jednej ze stron - o czym niżej. Głównym elementem umowy barteru powinno więc być precyzyjne określenie spełnianych świadczeń, a także określenie ich wartości. Możliwe jest przy tym udzielenie rabatów.

Kolejnym istotnym postanowieniem, które powinno znaleźć się w kontrakcie, jest określenie terminów dostarczenia towarów lub wykonania usług, zasad ich odbiorów i zgłaszania oraz rozpatrywania reklamacji. W przypadku gdy jedna ze stron wytwarza na rzecz drugiej produkt, konieczne może okazać się zamieszczenie klauzuli przenoszącej prawa autorskie do takiego dzieła (utworu). Istotne jest także przesądzenie o tym, czy wzajemne świadczenia stron mają być wykonywane przez nie osobiście, czy też dopuszczalne jest powierzenie całości bądź części zadań osobom trzecim.

Barter jest umową wzajemną, dlatego w treści tego stosunku zobowiązaniowego powinny znaleźć się elementy charakterystyczne dla tego typu czynności prawnych. Chodzi w szczególności o możliwość zastrzeżenia prawa odstąpienia na wypadek niewykonania świadczenia w określonym terminie i przewidzenie kar umownych. Nie jest natomiast możliwe obciążenie stron odsetkami, transakcja nie ma bowiem charakteru gotówkowego.

Wskazana ostrożność

Brak jest jakichkolwiek obostrzeń w zakresie formy umowy, a zatem do wymiany barterowej może dojść również na podstawie ustnego porozumienia, a nawet zgody dorozumianej wynikającej z czynności konkludentnych. Jednak w skomplikowanych transakcjach ich bezpieczeństwo zapewni jedynie zachowanie formy pisemnej. Przy umowach zawieranych z konsumentami należy pamiętać, że brak spisanego porozumienia skutkować będzie ograniczeniami dowodowymi w ewentualnym procesie. Zawarcie umowy ustnej wykluczać będzie możliwość powoływania dowodów z zeznań świadków lub przesłuchania stron na tę okoliczność, chyba że obie strony wyrażą na to zgodę, jeżeli żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo jeżeli dokonanie czynności prawnej będzie uprawdopodobnione za pomocą pisma (art. 74 k.c.).

Jakie opodatkowanie

Zasady opodatkowania wymiany barterowej przypominają reguły rozliczania zwykłej sprzedaży, acz z kilkoma ważnymi odmiennościami. Pierwszą z nich jest obowiązek wystawienia faktury VAT przez każdego z kontrahentów. "Cenę netto" stanowi w tym wypadku wartość rynkowa spełnianego świadczenia, którą powiększa się następnie o kwotę podatku od towarów i usług. Co ważne, ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054) określa sposób jej obliczania. Chodzi o całkowitą kwotę, jaką, w celu uzyskania w danym momencie odpowiednich towarów lub usług, nabywca lub usługobiorca musiałby - na takim samym etapie sprzedaży jak ten, na którym dokonywana jest dostawa towarów lub świadczenie usług - zapłacić w warunkach uczciwej konkurencji niezależnemu dostawcy lub usługodawcy na terytorium kraju (zob. art. 2 pkt 27b ustawy). Podobne definicje znajdują się w ustawach o podatku dochodowym (art. 11 ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 361, dalej: u.p.d.o.f.; art. 14 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, tj. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397, dalej: u.p.d.o.p.). Jest to o tyle ważne, że zaniżając lub zawyżając przychód bądź koszty jego uzyskania, narażamy się na konsekwencje w postaci ich oszacowania przez organy podatkowe.

Dochodem do opodatkowania nie jest natomiast różnica we wzajemnych świadczeniach stron, które powinny być przecież ekwiwalentne, a kwota stanowiącą rynkową cenę wykonanej usługi bądź dostarczonego towaru pomniejszona o koszty ich wytworzenia albo nabycia. Przykładowo, gdy świadcząc usługę o wartości rynkowej 1500 zł, strona poniesie koszty z nią związane w wysokości 500 zł, to dochód wyniesie 1000 zł.

Wspomnieć także należy, że barter może być rozliczany okresowo, po upływie uzgodnionych w umowie interwałów czasowych, nie rzadziej jednak niż raz w roku (zob. art. 14 ust. 1e u.p.d.o.f., art. 12 ust. 3c u.p.d.o.p.). Dozwolone jest również wystawianie faktur zbiorczych na większą liczbę dostaw towarów lub wykonanych usług w danym miesiącu (par. 9 ust. 3 rozporządzenia ministra finansów z 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, Dz.U. z 2011 r. nr 68, poz. 360). Nadto kontrahenci mogą udzielać sobie wzajemnie rabatów handlowych, aby zachować równoważności swoich zobowiązań (zob. art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f., art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p.).

Podsumowanie

Umowa barterowa stanowi dobrą alternatywę dla tradycyjnych rozliczeń gotówkowych, gdyż pozwala na zapłatę za świadczenie kontrahenta własnymi usługami albo towarami. Przyczynia się to do zachowania płynności finansowej przy jednoczesnym zwiększeniu zbytu dla własnych produktów. Barter jest zatem idealnym rozwiązaniem w początkowej fazie działalności firmy, gdy nie ma ona jeszcze dostatecznych środków, bądź też w czasie kryzysu, gdy gotówka niezbędna jest na regulację zaciągniętych już uprzednio zobowiązań.

Co do obowiązków podatkowych, ta forma wymiany rozliczana jest analogicznie do sprzedaży, gdzie przychodem jest wartość własnych świadczeń, a kosztem jego uzyskania wydatki poczynione na ich zakup bądź wytworzenie. Dodatkowo atrakcyjność takiej formy obrotu gospodarczego zwiększa możliwość rozciągnięcia jej w czasie i opodatkowywania dopiero po upływie ustalonych w umowie okresów. Pamiętać wszakże trzeba o możliwie precyzyjnym określeniu wartości wzajemnych świadczeń, aby uniknąć zarzutu ich niedoszacowania albo przeszacowania. Mogłoby to bowiem skutkować obliczeniem przychodu i należnego podatku przez organy skarbowe.

Wzór

zawarta w Warszawie w dniu .................................. pomiędzy:

ABC spółką z o.o. z siedzibą w Gdyni, zarejestrowaną w rejestrze przedsiębiorców KRS prowadzonym przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku Wydział VIII Gospodarczy KRS pod numerem 11122233, posiadającą kapitał zakładowy w wysokości 10 000 zł w całości wniesiony, numer NIP: 111-222-33-44, reprezentowaną przez Prezesa Zarządu Jana Kowalskiego, zwaną dalej "ABC"

a

Adamem Nowakiem, synem Marka i Ewy, prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą: Adam Nowak Handel&Usługi, legitymującym się dowodem osobistym serii BBB numer 222222, PESEL 821010222222, stanu wolnego, NIP 222-222-22-44, zwanym dalej "AN",

zwanymi dalej łącznie: "Stronami"

Strony nadają poniższym pojęciom następujące znaczenie:

a) Portal - platforma informacyjna w internecie dostępna pod adresem internetowym www.abc-spolka.pl, mająca stanowić stronę firmową ABC, która spełniać ma kryteria opisane w Załączniku nr 1 do umowy,

b) Towar - produkowane przez ABC zestawy komputerowe o specyfikacji znajdującej się w Załączniku nr 2 do umowy,

c) Bonifikata - rabat od rynkowej ceny świadczenia udzielony przez Stronę,

d) Materiały - tekst, zdjęcia oraz pliki multimedialne, które mają zostać umieszczone w Portalu,

e) Utwór - następujące części Portalu stanowiące - każdy z osobna - utwór w rozumieniu art. 1 prawa autorskiego:

1) strony i podstrony Portalu,

2) logo Portalu,

3) inne utwory w rozumieniu art. 1 prawa autorskiego, stworzone przez AN w związku z wykonaniem Portalu,

f) prawo autorskie - ustawa z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tj. Dz.U. z 2006 r. nr 90, poz. 631, z późn. zm.,

g) Świadczenia - towary i usługi dostarczone lub wykonane przez Strony w ramach niniejszej umowy.

1. Na podstawie niniejszej umowy Strony postanawiają dokonać wzajemnej wymiany towarów i usług, których wartość jest względem siebie ekwiwalentna.

2. Wymiana barterowa obejmuje:

a) stworzenie przez AN na rzecz ABC Portalu,

b) przekazanie przez ABC na rzecz AN Towaru,

- w terminie 60 dni od dnia zawarcia niniejszej umowy.

3. W przypadku braku gotowości jednej ze stron do wydania towaru druga strona ma prawo powstrzymać się od wydania swojego świadczenia do czasu otrzymania świadczenia wzajemnego.

4. Strony nie mogą powierzyć wykonania Świadczeń osobom trzecim bez uzyskania uprzedniej pisemnej zgody drugiej Strony.

1. Strony ustalają, że wartość ich wzajemnych Świadczeń jest równa i wynosi po 10 000 zł.

2. Strony udzielają sobie wzajemnie Bonifikaty w wysokości 15 proc. wartości Świadczenia.

3. Rozliczenia Stron zostaną dokonane wymianą barterowych równoważnych faktur VAT za wzajemne towary i usługi wynikające z niniejszej umowy, w terminie 7 dni od dnia wykonania Świadczenia przez każdą ze Stron.

4. Z uwagi na to, że wartość wzajemnych Świadczeń jest równa, Strony ustalają, iż nie będą dokonywać rozliczeń pieniężnych z tytułu dostarczonych Świadczeń.

1. ABC zobowiązane jest do współpracy z AN przy wykonywaniu Portalu, w szczególności zobowiązane jest do dostarczenia wszelkich, niezbędnych Materiałów, które mają zostać zamieszczone w Portalu.

2. W przypadku niewywiązania się przez ABC z obowiązku współpracy, o którym mowa w ust. 1, termin wykonania Portalu przesuwa się o okres oczekiwania przez AN na Materiały.

3. AN zobowiązany jest do poinformowania nie później na 7 dni przed o gotowości do odbioru Portalu oraz wskazania daty i godziny dokonania odbioru. Odbiór zostanie dokonany w siedzibie ABC.

4. Z odbioru Strony sporządzą protokół, który będzie stwierdzał zgodność Portalu z wymaganiami określonymi w Załączniku nr 1 bądź wskazywał odstępstwa od tych wymagań oraz termin ich usunięcia. Termin usunięcia nie może być dłuższy niż 7 dni.

5. AN udzieli na Portal 24 miesięcznej gwarancji poprawności działania w warunkach opisanych w dokumencie gwarancyjnym.

6. Reklamacje w okresie gwarancji rozpatrywane będą niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia.

1. Z chwilą dokonania odbioru Portalu na ABC przechodzą wszystkie autorskie prawa majątkowe do Portalu obejmujące w szczególności następujące pola eksploatacji:

a) przetwarzanie,

b) utrwalanie,

c) zwielokrotnianie dowolną techniką,

d) wprowadzanie do obrotu,

e) wprowadzanie do pamięci komputera,

f) publiczne wykonywanie albo publiczne odtwarzanie,

g) wystawianie,

h) wyświetlanie,

i) najem,

j) dzierżawa,

k) nadawanie za pomocą wizji przewodowej albo bezprzewodowej przez stacje naziemne,

l) nadawanie za pośrednictwem satelity,

m) równoczesne i integralne nadanie utworu nadawanego przez inną organizację telewizyjną,

n) wprowadzanie do sieci komputerowej,

o) wprowadzanie do sieci Internet

- na nieograniczonym terytorium.

2. AN nie przysługuje odrębne wynagrodzenie za korzystanie z Utworu na poszczególnych polach eksploatacji, o których mowa w ust. 1.

3. ABC przysługuje prawo do wykonywania we własnym zakresie nieodpłatnych przeróbek i adaptacji Portalu.

4. AN wyraża zgodę na wykorzystanie Portalu i wykonywanie przez ABC zależnego prawa autorskiego w sposób określony w ust. 1-3.

5. AN oświadcza, że przysługują mu autorskie prawa majątkowe do Portalu, a w przypadku korzystania z cudzych utworów lub posiadania majątkowych praw autorskich wspólnie z innymi podmiotami AN nabył te prawa na własność i jest wyłącznie uprawnionym do rozporządzania nimi.

6. W przypadku skierowania wobec ABC roszczeń przez osoby trzecie z tytułu naruszenia przysługujących im autorskich praw majątkowych do Portalu, ABC skieruje te roszczenia przeciwko AN, a AN zobowiązuje się do niezwłocznego podjęcia działań w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji oraz zobowiązuje się do zaspokojenia na swój koszt wszelkich roszczeń osób trzecich z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych do Portalu.

1. Do odbioru Towaru oraz gwarancji na Towar stosuje się odpowiednio przepisy par. 4. Z tym, że odbiór ilościowy nastąpi w dniu postawienia Towaru do dyspozycji AN.

2. AN zobowiązany jest zbadać Towar pod względem jego zgodności z Załącznikiem nr 2 pod względem jakości, funkcjonalności oraz prawidłowości działania w terminie 7 dni od dnia przekazania Towaru.

1. Za opóźnienie w wykonaniu Świadczenia Strona zobowiązana jest do zapłaty na rzecz drugiej Strony kary umownej w wysokości 0,1 proc. wartości Świadczenia za każdy dzień opóźnienia. Kara umowna nie może przekroczyć 5 proc. wartości Świadczenia.

2. Jeżeli jedna ze Stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu Świadczenia, druga Strona może wyznaczyć jej dodatkowy, 14-dniowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy w całości.

1. W sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie znajdują odpowiednie przepisy powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisy kodeksu cywilnego oraz prawa autorskiego.

2. Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze Stron.

3. Zmiany umowy wymagają dla swej ważności zachowania formy pisemnej.

4. Niniejsza umowa zastępuje wszystkie dotychczasowe umowy łączące Strony.

5. Umowa wchodzi w życie z dniem podpisania.

Adam Nowak Jan Kowalski

@RY1@i02/2013/146/i02.2013.146.21500070a.802.jpg@RY2@

Michał Koralewski radca prawny, wspólnik zarządzający w Kancelarii Radców Prawnych Legitus s.c. w Gdańsku

Michał Koralewski

radca prawny, wspólnik zarządzający w Kancelarii Radców Prawnych Legitus s.c. w Gdańsku