Zarządowi spółdzielni pensję ustali rada

Wynagrodzenie członków zarządu spółdzielni mieszkaniowej nie jest obowiązkowe. Nie oznacza to oczywiście, że muszą pracować za darmo. Zarząd nie może jednak samodzielnie ustalić wysokości swojej wypłaty.

Osoby te mogą sprawować swoją funkcję bez konieczności zawierania dodatkowej umowy. Już z samym momentem wyboru do zarządu są one bowiem uprawnione do kierowania spółdzielnią i reprezentowania jej na zewnątrz.

Spółdzielcy mogą w statucie określić, czy członkowie zarządu sprawują swoją funkcję za wynagrodzeniem czy też nieodpłatnie. Jeśli nie uregulowano tej kwestii w statucie, to o tym, czy członek zarządu ma być zatrudniony czy nie, i na jakiej podstawie, decyduje co do zasady rada nadzorcza.

Wola stron

Ustalenie wynagrodzenia członka zarządu podporządkowane jest zasadzie swobody umów. Strony mogą więc w sposób swobodny ustalać termin i miejsce wypłaty, oraz przede wszystkim wysokość wynagrodzenia, byleby postanowienia umowy nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Artykuł 52 par. 1 prawa spółdzielczego stanowi, że z członkami zarządu rada spółdzielni nawiązuje stosunek pracy - w zależności od powierzonego stanowiska - na podstawie umowy o pracę albo powołania (art. 68 kodeksu pracy). Nie dotyczy to spółdzielni pracy, w których zatrudnienie jej członków następuje bez względu na stanowisko na podstawie spółdzielczej umowy o pracę, oraz tych zajmujących się produkcją rolną, w których podstawą świadczenia pracy przez członków jest stosunek członkostwa.

Należy zaznaczyć, że członkowie zarządu mogą również zawrzeć umowę cywilnoprawną, której przedmiotem są prawa i obowiązki stron w zakresie zarządzania spółdzielnią (potrzeby praktyki wskazują na dopuszczalność zawierania różnego rodzaju umów w tego typu stosunkach).

Kto zawiera

Umowy będące podstawą zatrudnienia członków zarządu w spółdzielni zawiera rada nadzorcza. Stosownie do art. 46 par. 1 pkt 8 prawa spółdzielczego do zakresu działania rady należy podejmowanie uchwał dotyczących czynności prawnych dokonywanych między spółdzielnią a członkiem zarządu lub dokonywanych przez spółdzielnię w jego interesie oraz reprezentowanie spółdzielni przy tych czynnościach. Do reprezentowania wystarczy dwóch członków rady przez nią upoważnionych.

Wobec powyższych regulacji jedynym organem właściwym do nawiązania stosunku pracy z członkiem zarządu jest rada nadzorcza. Należy zatem wskazać, że powinna ona w pierwszej kolejności podjąć stosowną uchwałę o zawarciu umowy o pracę z członkiem zarządu. Następnie możliwe jest zawarcie umowy przez wszystkich członków rady nadzorczej lub przez dwóch upoważnionych członków rady.

Wynagrodzenie jest jednym z podstawowych elementów stosunku prawnego - umowy o pracę lub zlecenia. W związku z tym jego wysokość powinna być ustalana przez strony stosunku prawnego. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której członkowie zarządu jako osoby fizyczne negocjują warunki wynagrodzenia z zarządem spółdzielni, w którym zasiadają. Ponadto wspomniany art. 52 par. 1 określa jednoznacznie, że stosunek pracy nawiązuje rada nadzorcza. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Nie jest zatem możliwe samowolne przeniesienie uprawnień na inny organ. Zakaz przenoszenia praw do zawierania umów dotyczy również poszczególnych elementów umowy, takich jak wysokość wynagrodzenia.

Regulaminowy zwyczaj

W praktyce częstym zjawiskiem jest sporządzanie regulaminów wynagradzania członków zarządu. Mogą być one tworzone zarówno przez radę nadzorczą, jak i przez walne zgromadzenie.

W regulaminie takim możliwe jest określenie wynagrodzenia zasadniczego członków zarządu, różnego rodzaju dodatków oraz innych świadczeń, takich jaki premie lub nagrody. To pierwsze nie musi być ustalone sztywno w konkretnej kwocie dla prezesa i innych członków. Nie ma przeszkód, aby określono jedynie maksymalny pułap, jaki może osiągnąć wynagrodzenie dla poszczególnych funkcji.

Kontrowersje budzić może często wysokość pensji członków zarządu. Należy zaznaczyć, że jeśli członkowie spółdzielni uważają, że regulamin jest sprzeczny z prawem, może zostać zaskarżony do sądu powszechnego na podstawie art. 189 kodeksu postępowania cywilnego.

Szczególnie problematyczna jest kwestia wypłaty swoistego odszkodowania lub odprawy z tytułu wcześniejszego ustania stosunku członkostwa w zarządach osób prawnych w bardzo dużej wysokości, czyli złotych spadochronów. Istnieje pogląd, stosownie do którego takie świadczenie może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a postanowienia umowy mogą być nieważne.

Regulamin wynagradzania zarządu określa rada nadzorcza lub walne zgromadzenie

Waldemar Laskowski

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848, z późn. zm.).

Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94, z późn. zm.).