Co się stało, to się nie odstanie

Zmiana postanowienia dotycząca sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z upadłości likwidacyjnej na układową może teoretycznie nastąpić na każdym etapie postępowania. Podkreślenia wymaga słowo "teoretycznie", bo w praktyce niezmiernie rzadko się zdarza, aby zmiana nastąpiła po przeprowadzeniu przez syndyka chociażby częściowej likwidacji majątku upadłego. Szansa na zmianę postanowienia dotyczącego sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego bez wątpienia się zwiększa, gdy syndyk prowadzi przedsiębiorstwo upadłego po ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego. Przewiduje to art. 312 p.u.n., zgodnie z którym w razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego wolno prowadzić dalej przedsiębiorstwo upadłego, jeżeli możliwe są zawarcie układu z wierzycielami albo sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego w całości lub jego zorganizowanej części. Jednakże należy pamiętać, że zasadą w przypadku ogłoszenia upadłości likwidacyjnej jest likwidacja majątku dłużnika. Prowadzenie przedsiębiorstwa już po wydaniu postanowienia w tym przedmiocie jest możliwe wyjątkowo. Dlatego się wymaga, aby było uzasadnione szczególnymi okolicznościami.

Wstrzymać wyprzedaż majątku

Przed omówieniem rezultatów zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego należy wspomnieć, jakie skutki może wywołać samo złożenie wniosku o taką zmianę. Otóż do czasu rozpoznania wniosku o zmianę postanowienia o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego na postanowienie o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu sędzia komisarz władny jest wstrzymać likwidację masy upadłości. Wynika to z faktu, że likwidacja masy upadłości przez syndyka wywiera nieodwracalne skutki w odniesieniu do masy upadłości. Wstrzymanie likwidacji może nastąpić zarówno z urzędu, jak i na wniosek. Zależy to od uznania sędziego komisarza, który podejmując decyzję, powinien kierować się w szczególności stopniem prawdopodobieństwa zmiany rodzaju postępowania upadłościowego, jak również negatywnymi skutkami, które może wywołać likwidacja. Dokonana przed rozstrzygnięciem tej kwestii sprzedaż majątku mogłaby zniweczyć szanse zawarcia układu, czyniąc go nierealnym mimo uznania przez sąd, że istnieją podstawy do zmiany sposobu prowadzenia postępowania.

Wstrzymując likwidację masy upadłości, sędzia-komisarz powinien określić, w jaki sposób syndyk może dokonywać likwidacji masy upadłości dla zaspokojenia kosztów postępowania. Zaznaczyć należy, że w przypadku, gdyby syndyk mimo wstrzymania likwidacji przez sędziego komisarza dokonał sprzedaży jakiegoś składnika mienia upadłego, byłaby to w dalszym ciągu sprzedaż w postępowaniu upadłościowym. Byłaby ona skuteczna, jeżeli nabywca działałby w dobrej wierze. Jednakże w takim przypadku syndyk ponosi odpowiedzialność materialną za szkody, jak również odpowiedzialność dyscyplinarną.

Co daje zmiana?

Jakie skutki pociąga za sobą przekształcenie postępowania upadłościowego dotyczącego upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika w upadłość z możliwością zawarcia układu? Otóż w myśl art. 117 p.u.n. "w razie zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania obejmującego likwidację majątku upadłego na postępowanie z możliwością zawarcia układu, skutki prawne ogłoszenia upadłości oraz czynności określonych w niniejszym oddziale pozostają w mocy". Ustawodawca zdecydował, że skutki ogłoszenia upadłości likwidacyjnej pozostają w mocy, mimo zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego, ze względu na to, iż skutki ogłoszenia upadłości likwidacyjnej ingerują znacznie silniej w całą sferę stosunków obligacyjnych upadłego.

W przypadku gdy dla dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa dłużnika, warunkującego wykonanie układu, konieczne jest przywrócenie umów, które wygasły z mocy prawa, od których syndyk odstąpił lub które wypowiedział, możliwe jest uchylenie takich skutków ogłoszenia upadłości za zgodą obu stron stosunku prawnego. Przykładowo w sytuacji gdy syndyk w wyniku ogłoszenia upadłości dłużnika dokonał wypowiedzenia umowy najmu lokalu użytkowego, gdzie upadły przechowywał swoje maszyny budowlane, ale termin wypowiedzenia jeszcze nie nadszedł, uchylenie skutków tej czynności może nastąpić w wyniku odwołania przez upadłego, odpowiednio zarządcę, złożonego uprzednio przez syndyka oświadczenia o wypowiedzeniu umowy, oczywiście po wyrażeniu zgody przez stronę przeciwną. Zgodę na uchylenie skutków ogłoszenia upadłości likwidacyjnej po zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego ze strony upadłego wyraża albo zarządca, albo sam dłużnik. Zależnie do tego, czy upadłemu pozostawiono zarząd własny nad majątkiem.

Uchylenie skutków ogłoszenia upadłości ma charakter czynności zwykłego zarządu, a co za tym idzie - nie jest wymagana zgoda nadzorcy sądowego. Wynika to z faktu, że nie tworzy się żadnego nowego stosunku prawnego ani nie zaciąga się zobowiązania, które nie obciążałoby przedsiębiorstwa dłużnika już w chwili ogłoszenia upadłości. Druga strona, której zgoda na uchylenie skutków ogłoszenia upadłości jest wymagana, to kontrahent upadłego, a więc druga strona umowy. Należy pamiętać, iż strona ta jest w wyrażeniu zgody absolutnie swobodna, tj. nie można tej zgody w żaden sposób wymusić ani żądać odszkodowania w razie jej braku.

Syndykowi dziękujemy

Konsekwencją zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania obejmującego likwidację majątku upadłego na postępowanie z możliwością zawarcia układu jest odwołanie syndyka i powołanie nadzorcy sądowego albo zarządcy. Wynika to z faktu, że każdorazowa zmiana sposobu prowadzenia postępowania pociąga za sobą konieczność dokonania odpowiedniej zmiany organu wykonawczego postępowania upadłościowego. Nadzorca sądowy zostanie powołany w sytuacji, gdy pozostawiono zarząd majątkiem upadłemu, zarządca zaś w sytuacji, gdy upadły został tego zarządu pozbawiony, względnie gdy ustanowiono nad częścią majątku zarząd własny.

Odwołanie syndyka jest obligatoryjne także wtedy, gdy ta sama osoba miałaby zostać powołana na stanowisko zarządcy lub nadzorcy sądowego. Sąd po zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego może powołać na to stanowisko zarówno osobę pełniącą przed zmianą postanowienia funkcję syndyka, jak i inną osobę mającą niezbędne kwalifikacje do sprawowania tej funkcji.

O odwołaniu syndyka i powołaniu nadzorcy sądowego albo zarządcy orzeka sąd upadłościowy w składzie jednego sędziego. Co istotne, na postanowienie sądu w tym przedmiocie zażalenie nie przysługuje.

Uwaga

Uchylenie skutków ogłoszenia upadłości ma charakter czynności zwykłego zarządu, a co za tym idzie - nie jest wymagana zgoda nadzorcy sądowego

WZÓR

Wniosek o zmianę sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego

[Wszystkie zawierane we wniosku informacje oraz załączane do wniosku dokumenty muszą być sporządzone zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz przedstawiać sytuację prawdziwą. Poniższy wzór nie zwalnia nikogo od stosowania się do wymogów przepisów prawa w tym w szczególności kodeksu postępowania cywilnego oraz prawa upadłościowego i naprawczego.]

Warszawa, 26 marca 2013 r.

Do:

Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy

X Wydział Gospodarczy

ds. Upadłościowych i Naprawczych

ul. Czerniakowska 100

00-454 Warszawa

Postępowanie upadłościowe

EKSS Budowa Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej

ul. Przykładowa 8/16

00-422 Warszawa

Wnioskodawca:

Upadły EKSS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej

ul. Przykładowa 8/16

00-422 Warszawa

Syndyk masy upadłości: Jan Przykładny

Sygnatura akt: XGUp 300/13

Działając w imieniu własnym, na podstawie art. 16 w zw. z art. 268 prawa upadłościowego i naprawczego, wnoszę o:

1. Zmianę postanowienia o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku EKSS sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w Warszawie na postanowienie o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu.

2. Ustanowienie nad majątkiem zarządu własnego Upadłego.

Postanowieniem z 18 stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy X Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych w Warszawie na wniosek Wierzyciela Jana Zawrotnego ogłosił upadłość EKSS sp. z o.o. obejmującą likwidację majątku Upadłego.

Upadły wnosi o zmianę postanowienia tut. sądu z 18 stycznia 2013 r. w zakresie odnoszącym się do sposobu prowadzenia postępowania ze względu na to, iż w drodze likwidacji Wierzyciele zostaną zaspokojeni w stopniu znacząco niższym niż w razie zawarcia układu. Układ w kształcie proponowanym przez Dłużnika zapewnia zaspokojenie Wierzycieli na poziomie 100 proc. ich wierzytelności. Likwidacja majątku Dłużnika doprowadzi do zaspokojenia wszystkich Wierzycieli proporcjonalnie, a zatem zaspokojenie Wierzycieli nieuprzywilejowanych nie przekroczy 20 proc. ich wierzytelności. Powyższe okoliczności zostały dokładnie opisane w załączonych do niniejszego wniosku propozycjach układowych z uzasadnieniem.

Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, wnoszę o zmianę postanowienia w przedmiocie sposobu prowadzenia postępowania obejmującego likwidację majątku Upadłego na postępowanie z możliwością zawarcia układu.

Jan Zawrotny

prezes zarządu

Załączniki:

1. Propozycje układowe wraz z propozycjami finansowania wykonania układu i uzasadnieniem.

2. Odpis wniosku wraz z załącznikami.

O skutkach zmiany upadłości likwidacyjnej na układową w sferze prawa pracy więcej napiszemy w czwartek 11 kwietnia w nr 71 tygodnika Kadry i Płace