Zmiany w kodeksie wynikały z dostosowania prawa do prawa UE, ale są niewystarczające

Poza zakresem regulacji dyrektyw, a zatem także poza zakresem obowiązku harmonizacji polskich przepisów z prawodawstwem unijnym, znajdują się w znacznej mierze np. przepisy dotyczące spółki z o.o. lub przekształcania spółek. Z tego powodu zeszłoroczne zmiany k.s.h. dotyczyły przede wszystkim spółki akcyjnej lub tematyki łączenia oraz podziału spółek.

Nowelizacja k.s.h., która weszła w życie 5 października 2008 r., zmieniła m.in. przepisy dotyczące postępowania konwokacyjnego przeprowadzanego przez spółkę akcyjną w przypadku obniżenia jej kapitału zakładowego. Niestety podobnych zmian nie wprowadzono w odniesieniu do przepisów regulujących postępowanie konwokacyjne przeprowadzane przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Przed nowelizacją oba przepisy, tj. art. 264 par. 1 k.s.h. oraz art. 456 par. 1 k.s.h. brzmiały tak samo i ustanawiały dla obu typów spółek dokładnie takie same zasady postępowania. Obecnie w wyniku zmian wprowadzonych do art. 456 par. 1 k.s.h. zasady i przebieg postępowania konwokacyjnego dla spółki akcyjnej różnią się od tych określonych dla spółki z o.o. Nowością jest wprowadzenie rozróżnienia pomiędzy wymagalnymi i niewymagalnymi roszczeniami wierzycieli spółki akcyjnej oraz odpowiednie zróżnicowanie obowiązków spółki akcyjnej w zakresie obligatoryjnego zaspokojenia zgłoszonych wymagalnych roszczeń oraz zabezpieczenia niewymagalnych, przy czym zabezpieczenie takie powinno nastąpić tylko w przypadku gdy wierzyciel udowodni, że istnieje zagrożenie dla zaspokojenia jego roszczeń.

Ustawodawca zróżnicował uprawnienia wierzycieli spółek z o.o. oraz uprawnienia wierzycieli spółek akcyjnych, a także korespondujące z nimi uprawnienia i obowiązki obu typów spółek. Brak jest racjonalnych argumentów, które przemawiałyby za takim zróżnicowaniem. Dlatego też wskazane jest jak najszybsze naprawienie przez ustawodawcę tego niedopatrzenia i ponowne zapewnienie identycznych zasad postępowania konwokacyjnego dla obu typów spółek kapitałowych.

Podobny postulat można zgłosić także w odniesieniu do zmian wprowadzonych w zakresie uprawnień rady nadzorczej spółki akcyjnej do zwoływania zwyczajnych lub nadzwyczajnych walnych zgromadzeń (art. 399 par. 2 k.s.h.), gdyż analogicznych zmian nie doczekały się bliźniacze przepisy dotyczące spółki z o.o. (art. 235 par. 2 k.s.h.). Warto też rozważyć przeniesienie także na grunt spółki z o.o. uprawnień do zwołania walnego zgromadzenia, nadanych w art. w 399 par. 3 k.s.h. akcjonariuszom reprezentującym co najmniej połowę kapitału zakładowego. Podkreślany często w doktrynie częściowo osobowy charakter spółki z o.o. zdaje się tylko mocniej przemawiać na rzecz ustawowego nadania podobnych uprawnień wspólnikom spółek z. o.o.

Kolejne zagadnienie wymagające porządkowej interwencji ustawodawcy wiąże się ze zniesieniem obowiązku badania planu połączenia lub podziału przez biegłego, w przypadku gdy wszyscy wspólnicy wyrażą na to zgodę. Zmiany te, wprowadzone w życie 28 lutego 2009 r. w ramach implementacji zmian do III oraz VI Dyrektywy (dotyczących łączenia oraz podziału spółek akcyjnych), były z pewnością oczekiwane przez przedsiębiorców i przyczynią się tak do usprawnienia procesu łączenia lub podziału spółek, jak i do obniżenia ich kosztów. Niestety, podobnej zmiany, tj. możliwości odstąpienia od badania planu przez biegłego rewidenta w przypadku zgody wszystkich wspólników, nie wprowadzono do procedury przekształcania spółek, a przecież procedura ta także przewiduje wymóg poddania planu przekształcenia badaniu przez biegłego rewidenta. Z punktu widzenia spójności k.s.h., a także ochrony praw udziałowych, pozostawienie bez zmian procedury przekształceniowej jest niezrozumiałe, zwłaszcza że wszystkie trzy procedury, tj. łączenie, podział, jak i przekształcanie spółki przebiegają na podstawie dokładnie takich samych kroków proceduralnych: przygotowanie planu, badanie planu, przedstawienie planu wspólnikom oraz podjęcie uchwały w sprawie odpowiednio łączenia, podziału lub przekształcenia.

Wprowadzenie możliwości odstąpienia od konieczności poddania planu przekształcenia badaniu przez biegłego rewidenta jest tym bardziej wskazane, że terminy obecnie przewidziane w k.s.h., określające odpowiednio: moment ustalenia wartości bilansowej na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu; czas w jakim biegły rewident wyznaczony przez sąd ma przygotować opinię – do dwóch miesięcy od dnia wyznaczenia oraz dwukrotną publikację ogłoszeń o zamiarze podjęcia uchwały przekształceniowej, które to ogłoszenia muszą się ukazać dopiero po sporządzeniu opinii przez biegłego, ale jednocześnie w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie i nie później niż na miesiąc przed planowym dniem powzięcia uchwały, powodują, że w niektórych przypadkach nie sposób im wszystkim sprostać, co może skutkować odmową rejestracji przekształcenia przez sąd. Z tego względu wprowadzenie możliwości odstąpienia od badania planu przekształcenia przez biegłego rewidenta w ramach procedury przekształcania spółki, z pewnością zostanie pozytywnie odnotowane przez przedsiębiorców.