Przed zainwestowaniem w spółkę trzeba zrobić audyt prawny

Kompleksowe zbadanie pod kątem prawnym i podatkowym spółki, w którą inwestują podmioty private equity, jest procesem złożonym i wymagającym współpracy oraz aktywności zarówno po stronie finansującego, jak i podmiotu finansowanego.

Proces audytu prawnego oznacza przeprowadzenie wszechstronnej analizy prawnej spółki. Obejmuje on badanie poszczególnych gałęzi działalności firmy (np. kwestie korporacyjne, umowy handlowe, sprawy pracownicze) z punktu wiedzenia zgodności z prawem, a w większych spółkach również z ładem korporacyjnym (np. przestrzeganiem dobrych praktyk).

Celem tego audytu jest przeprowadzenie analizy aktualnego stanu przedsiębiorstwa, przed podjęciem decyzji inwestycyjnej przez fundusz private equity. Analiza prawna powinna wyjaśnić przyszłej instytucji finansującej na przykład, czy istnieją jakiekolwiek przeszkody w przeprowadzeniu transakcji oraz jak powinna wyglądać struktura transakcji. Chodzi też o ustalenie, czy trzeba uzyskać zgodę odpowiedniego organu na dokonanie transakcji.

Obok audytu prawnego odbywa się w tym samym czasie due diligence finansowe lub businessowe. Są to odrębne badania wykonywane najczęściej przez firmy audytorskie. Przed przystąpieniem do audytu prawnego spółka zawiera z przyszłym podmiotem finansującym porozumienie dotyczące due diligence. Do jego najważniejszych elementów można zaliczyć:

● strony porozumienia ● cel przeprowadzania audytu prawnego (oraz pozostałych audytów) ● obszary, które zostaną objęte badaniem ● prawnicy odpowiedzialni za przeprowadzenie due diligence ● wskazanie tzw. data room (miejsca, w którym przeprowadzane jest badanie) ● harmonogram przeprowadzenia audytu ● osoby odpowiedzialne za dostarczenie dokumentacji na potrzeby audytu prawnego ● osoby kontaktowe obydwu stron umowy.

W przypadku audytowania większych firm lub przy bardziej skomplikowanej transakcji częścią audytu prawnego jest składanie przez badaną spółkę oświadczeń i zapewnień co do stanu spółki oraz wysokości zobowiązań. Celem takich oświadczeń jest zmobilizowanie badanej firmy do przedstawienia istotnych dla transakcji dokumentów. Za nieprawdziwość oświadczeń i zapewnień spółka odpowiada na zasadach odpowiedzialności kontraktowej. Często strony przewidują obowiązek zapłacenia kary umownej na wypadek nieprawdziwości oświadczeń lub możliwość odstąpienia od umowy.

Badanie due diligence w większości przypadków zlecane jest zewnętrznej kancelarii prawnej, która wykonuje swoje zadanie w składzie osobowym uzależnionym od wielkości badanej spółki. W przypadku jednoosobowej spółki z o.o. z reguły wystarczy zlecenie audytu prawnego jednoosobowej kancelarii radcowskiej albo adwokackiej. Natomiast w przypadku dużych spółek giełdowych warto powierzyć to zasadnie zespołowi składającemu się z kilku prawników o różnych specjalnościach. Wynagrodzenie za przeprowadzenie audytu prawnego uzależnione jest od przewidywanej liczby godzin czasu pracy prawnika. Z pewnością godzina pracy prawnika międzynarodowej kancelarii będzie różniła się od tej samej jednostki czasu pracy mniejszej kancelarii.

Istotnym elementem audytu prawnego jest podpisanie porozumienia o zachowaniu poufności, w którym z reguły zawarta jest definicja informacji poufnych, zakresu due diligence, a także zobowiązanie wymienionych w porozumieniu osób ze strony spółki oraz private equity do nieujawniania informacji.

Z kolei raport najczęściej przedstawia kancelaria prawna. Zawiera on szczegółową analizę prawną poszczególnych gałęzi działalności spółki wraz z wnioskami i konkluzjami prawnymi.

Znaczenie treści raportu i jego wniosków końcowych ma znaczenie przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych przez fundusz.