Z funduszami od pośrednika lub TFI bezpieczniej niż w banku

Od połowy lipca pośrednicy finansowi i TFI samodzielnie sprzedające swoje fundusze będą musieli badać wiedzę klientów o inwestowaniu w fundusze oraz ich profil inwestycyjny. Klienci nie muszą się zgodzić na takie badanie, ale wtedy inwestować będą na własne ryzyko.

To jednak nie wszystkie nowe obowiązki dystrybutorów funduszy. Ankietę poprzedzającą zakup jednostek będą musieli przeprowadzić prawdopodobnie też przed połączeniem istniejących funduszy. Ten obowiązek będzie dotyczył klientów, którzy za ich pośrednictwem kupili jednostki funduszu przejmowanego przez inny fundusz w ramach jednego TFI.

– Badanie jest obowiązkowe przy nabyciu jednostek. Po wstępnej analizie wydaje się, że dotyczy to również sytuacji, w której przy połączeniu funduszy uczestnik funduszu przejmowanego, w zamian za jego jednostki, nabywa jednostki nowego – mówi Łukasz Dajnowicz z Komisji Nadzoru Finansowego.

Dla inwestorów, którzy przy zakupie jednostek skorzystali z usług pośrednika finansowego lub TFI, taka interpretacja może oznaczać większe bezpieczeństwo. Będą mieli gwarancję, że wskutek połączenia funduszy nie trafią do podmiotu o innym profilu inwestycyjnym niż ten, na który zdecydowali się przy zakupie.

Obecnie TFI nie muszą informować klientów o łączeniu funduszy. Wystarczy, że taki zamiar ogłoszą na swojej stronie internetowej i w gazetach.

Jak twierdzi Tomasz Publicewicz z Analiz Online, fuzje funduszy rzadko przynoszą zmianę profilu inwestycyjnego podmiotów. Według niego na polskim rynku z reguły łączone są fundusze o zbliżonym charakterze. Do większych zmian dochodzi przy zmianie zasad polityki inwestycyjnej.

– Nie chodzi nawet o zmianę typu aktywów, ale np. znaczne zwiększenie poziomu ryzyka przez wejście na nowe rynki i wystawienie funduszu na ryzyko walutowe – mówi prezes Analiz Online.

W tej sytuacji może się okazać, że klient trafi do takiego podmiotu, w który inwestować nie chciał. I dlatego – jak wynika z wstępnej analizy KNF – także w przypadku zmiany polityki inwestycyjnej funduszu dystrybutor, który po przebadaniu klienta sprzedał mu wcześniej jednostki, powinien zapytać o zdanie klienta powtórnie.

Jeśli tego nie zrobi, klient w razie strat może żądać odszkodowania.

– Można przyjąć, że jeśli dystrybutor nie przeprowadzi obowiązkowego badania lub nie dołoży przy badaniu należytej staranności, może to rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą. Przy czym jest to kwestia powództwa cywilnego – mówi Łukasz Dajnowicz.

Podstawą dochodzenia roszczeń, np. z powodu braku informacji o połączeniu lub zmiany polityki funduszu na niezgodną z profilem inwestycyjnym, może być m.in. wynik ankiet. Doradcy finansowi i TFI będą musieli przechowywać dokumenty z badań przy zakupie jednostek i doradztwie przez pięć lat.

– Będziemy udostępniać je na każde żądanie. Jeśli powstaną wątpliwości, czy np. przy łączeniu funduszy badać klientów ponownie czy nie, będziemy skłaniać się ku pierwszemu rozwiązaniu. Kwestią do ustalenia z TFI, których jesteśmy dystrybutorem, będzie czy zrobią to same czy za naszym pośrednictwem – mówi Paweł Majtkowski z firmy Finamo.

Z takiej ochrony od połowy lipca nie będą korzystać osoby, które kupują fundusze m.in. w bankach, głównym kanale dystrybucji funduszy.

– Nie spodziewam się, że nowe przepisy wpłyną na istotną zmianę liczby klientów korzystających z usług doradców. Wiedza Polaków o funduszach jest niewielka, a o tym, gdzie można uzyskać wyższą ochronę, jeszcze mniejsza – mówi Paweł Majtkowski.