Termin ważności gwarancji może upłynąć w niedzielę

Brak jest podstaw do przyjęcia, że zachodzi nieważność zastrzeżenia terminu gwarancji z tego względu, iż termin ten przypadł na dzień wolny od pracy. Wskazany w treści gwarancji termin jest terminem, z upływem którego zobowiązanie pozwanego banku wygasa, a nie terminem wykonania czynności przez beneficjenta. Przepis art. 115 k.c. nie ma zastosowania w sprawie.

Sąd okręgowy oddalił powództwo Przedsiębiorstwa o zasądzenie od Banku kwoty 250 tys. zł. Ustalił, że na mocy gwarancji bankowej z października 2006 r. pozwany gwarantował nieodwołalnie i bezwarunkowo dokonanie na rzecz powoda płatności do kwoty 250 tys. zł na jego pierwsze pisemne żądanie, zawierające oświadczenie o nieotrzymaniu przez zleceniodawcę gwarancji (Spółkę) zobowiązania z tytułu poręczenia. Do żądania zapłaty powinna być dołączona kopia wezwania do zapłaty poręczyciela, będącego zleceniodawcą gwarancji. Żądanie zapłaty i oświadczenie należało złożyć za pośrednictwem banku powoda wraz z potwierdzeniem, że podpisy na tych dokumentach zostały złożone przez osoby uprawnione do reprezentacji Przedsiębiorstwa. Termin ważności gwarancji określono na koniec 2006 r. Wygasała ona automatycznie i całkowicie po upływie tej daty, a także w razie zajścia określonych okoliczności, w tym nieprzekazania w ww. terminie przez beneficjenta gwarancji żądania zapłaty wraz z oświadczeniem. Dnia 28 grudnia 2006 r. powód pisemnie zażądał od pozwanego wypłaty gwarancji z tytułu niewywiązania się przez Spółkę ze zobowiązania wynikającego z umowy poręczenia. Do wezwania zostały dołączone żądania zapłaty skierowane do Spółki oraz dłużnika. Tego samego dnia powód skierował pismo za pośrednictwem swojego banku z prośbą o potwierdzenie zgodności podpisu na dokumentach dotyczących żądania wypłaty gwarancji bankowej, i złożono dyspozycję wysłania tych dokumentów do pozwanego. 29 grudnia 2006 r. bank powoda wysłał pozwanemu za pośrednictwem poczty wymagane dokumenty. Do pozwanego przesyłka wpłynęła 2 stycznia 2007 r. Pozwany odmówił wypłaty ze względu na niedostarczenie żądania zapłaty w terminie ważności gwarancji, tj. do dnia 31 grudnia 2006 r. Komunikat SWIFT zawierał jedynie informację o zgodności podpisu na dokumentach i nie spełniał pozostałych warunków zgłoszenia żądania wypłaty. Dokumenty spełniające te warunki nie zostały doręczone przed dniem upływu ważności gwarancji.

Sąd apelacyjny oddalił apelację. Nie było sporne między stronami to, że termin końcowy gwarancji bankowej co do zasady stanowił datę, z upływem której odpowiedzialność pozwanego Banku wobec powoda (beneficjenta gwarancji) wygasa oraz, że oświadczenie beneficjenta powinno dotrzeć do gwaranta przed terminem obowiązywania gwarancji. Istota sporu sprowadzała się do tego, czy ważne jest postanowienie gwarancji bankowej, określające termin jej ważności na dzień ustawowo wolny od pracy. Według powoda takie ustalenie terminu jest równoznaczne z niemożnością spełnienia świadczenia w rozumieniu przepisu art. 387 par. 1 k.c., co z kolei skutkuje nieważnością tego zapisu gwarancji i uzasadnia zastosowanie art. 58 par. 3 k.c. poprzez wprowadzenie w miejsce nieważnego postanowienia umowy zapisu ustawowego wynikającego z reguły określonej art. 115 k.c. Oznaczałoby to, że termin gwarancji upływałby - po dwóch dniach wolnych od pracy - 2 stycznia 2007 r. Powyższego stanowiska nie zaakceptowały oba sądy. Brak jest podstaw do przyjęcia, że zachodzi nieważność zastrzeżenia terminu gwarancji z tego względu, iż termin ten przypadł na dzień wolny od pracy. Wskazany w treści gwarancji termin jest terminem, z upływem którego zobowiązanie pozwanego Banku wygasa, a nie terminem wykonania czynności przez beneficjenta. Oświadczenie woli pozwanego, zawarte w gwarancji, jednoznacznie wskazuje, że oznaczony w tej gwarancji termin 31 grudnia 2006 r. jest terminem w rozumieniu art. 116 par. 2 k.c., a zatem terminem, w którym ustają skutki czynności prawnej dokonanej przez pozwanego przez wystawienie gwarancji bankowej. Powołany przez powoda przepis art. 115 k.c. nie ma zastosowania w tej sprawie ze względu na to, że przedmiotowa gwarancja kreuje zobowiązanie, w którym zastrzeżony termin wygaśnięcia zobowiązania Banku określony został w treści gwarancji konkretną datą, która od początku była beneficjentowi znana, a ponadto pozostawała zbieżna z datą wskazaną w umowie poręczenia i w umowie o udzielenie gwarancji, zawartej przez pozwanego z kontrahentem powoda. Chybione jest powoływanie się przez powoda na pierwotną niemożność świadczenia. Z przedłożonych do akt dokumentów wynika, że zabezpieczone gwarancją wierzytelności powoda były wymagalne dużo wcześniej przed datą wygaśnięcia gwarancji i już wówczas powód mógł wykonywać swoje uprawnienia z przedmiotowej gwarancji.

Sąd apelacyjny przychyla się do stanowiska, zgodnie z którym określenie w gwarancji terminowej terminu obowiązywania stanowi jej essentialia negotii. W konsekwencji prowadzi to do wniosku, że bez postanowienia o terminie obowiązywania gwarancja nie zostałaby ustanowiona.

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie

Do elementów przedmiotowo istotnych gwarancji należą: określenie przedmiotu zobowiązania gwaranta, a więc wskazanie rezultatu, który gwarancja zabezpiecza, jak również uprawnienia, jakie z niej wynikają przez wskazanie kwoty pieniężnej, którą gwarant zobowiązuje się zapłacić w razie ziszczenia się zabezpieczonego rezultatu. Sporne jest natomiast, czy elementem przedmiotowo istotnym treści gwarancji bankowej jest określenie terminu obowiązywania gwarancji. W przypadku gwarancji terminowych należy udzielić odpowiedzi pozytywnej. Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy Prawo bankowe - roszczenie z tytułu gwarancji staje się wymagalne od daty przedłożenia skutecznego żądania zapłaty. Żądanie uważa się za skuteczne, jeżeli nastąpiło w czasie i w miejscu oraz formie określonej w oświadczeniu banku udzielającego gwarancji. Żądać zapłaty można najpóźniej w ostatnim dniu terminu obowiązywania gwarancji, określonego w oświadczeniu banku. Ryzyko nieterminowego dojścia żądania do banku ponosi beneficjent gwarancji.