Łączenia i podziały bez biegłego rewidenta

Z końcem lutego biegli rewidenci nie muszą już badać planów łączenia i podziałów spółek kapitałowych. Nie ma też konieczności uzyskiwania ich opinii w sprawie tych dokumentów, o ile wszyscy zainteresowani wspólnicy wyrażą zgodę na przekształcenie.

Od 28 lutego 2009 r. polskie spółki uzyskały takie same możliwości, jakie mają korporacje biorące udział w przejęciach, fuzjach i podziałach transgranicznych. Ma to zwiększyć konkurencyjność polskich przedsiębiorców. Zmiana wynika z wprowadzenia do polskiego porządku prawnego Dyrektywy 2007/63/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 listopada 2007 r., dotyczącej łączenia lub podziału spółek (Dz.Urz. UE L300/47 z 17 listopada 2007 r.). I choć ten akt prawa wspólnotowego adresowany jest do spółek akcyjnych, to nowelizacja kodeksu spółek handlowych obejmuje przekształcenia obydwu rodzajów spółek kapitałowych - z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnych. Jest to skutek przede wszystkim tego, że k.s.h. przewiduje jednolity reżim przekształceń dla sp. z o.o. i dla SA. Tym bardziej że w wypadku spółek akcyjnych zarówno dyrektywa, jak i polska ustawa mogą mieć zastosowanie jedynie w wypadku małych, prywatnych (nienotowanych na giełdzie) korporacji, ponieważ tylko w nich możliwe jest uzyskanie zgody wszystkich akcjonariuszy na rezygnację z badania planów przekształceń przez niezależnego biegłego. A taki jest warunek uproszczenia procedury.

Zmiana stanowi także poszerzenie możliwości, jakie przewidywał już kodeks. Zwolnienie z obowiązku przeprowadzania badania planu połączenia spółek z o.o. zawierał bowiem art. 516 par. 7 k.s.h. Dlatego warto pamiętać, że nowy art. 503¹ k.s.h. nie narusza tego uprawnienia i nie jest z nim sprzeczny. Dodaje tylko więcej uprawnień stosunkowo niewielkim przedsiębiorcom, działającym w formie spółek kapitałowych, rozpoczynającym przekształcenie. Dawny przepis dotyczy jedynie łączenia spółek z o.o., których wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, w liczbie nieprzekraczającej dziesięciu osób we wszystkich łączących się spółkach. Jeżeli wobec tego i teraz zostaną spełnione przesłanki z art. 516 par. 7 k.s.h., występowanie o zgodę wspólników na odstąpienie od badania w trybie art. 503¹ k.s.h. będzie niepotrzebne. Dodana regulacja umożliwia natomiast zwolnienie z analizy planu połączenia w spółkach z o.o., które są własnością większej liczby wspólników, a także w tych, które mają się połączyć z akcyjnymi. Mówi, że badanie planu połączenia przez niezależnego biegłego i jego opinia są niepotrzebne, jeżeli wszyscy udziałowcy każdej z łączących się spółek wyrazili na to zgodę.

Spółki nadal można łączyć przez przejęcie, czyli inkorporację lub przez fuzję. Pierwsza metoda polega na przeniesieniu całego majątku spółki przejmowanej na przejmującą (ta zawsze musi być spółką kapitałową). Wówczas wspólnikom spółki przejmowanej spółka przejmująca wydaje swoje udziały lub akcje. Drugi sposób wiąże się z założeniem nowej spółki kapitałowej, na którą przechodzi majątek wszystkich łączących się spółek w zamian za jej udziały lub akcje.

Nowy art. 538¹ k.s.h. dotyczy podziałów. Mówi, że sporządzenie oświadczenia z informacją o stanie księgowym spółki na określony dzień w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o ogłoszenie tego planu, a także badanie planu podziału przez biegłego rewidenta i jego opinia nie są wymagane, gdy wszyscy wspólnicy każdej ze spółek uczestniczących w przekształceniu wyrazili na tę procedurę zgodę.

Nowelizacja nie powinna naruszać bezpieczeństwa obrotu, ponieważ badanie planu połączenia i podziałów spółek zawsze chroniło interesy udziałowców, nie wierzycieli. Ich prawa zabezpieczają art. 495 i 496 k.s.h. Przepisy te mówią, że majątek każdej z połączonych spółek powinien być zarządzany przez spółkę nową właścicielkę oddzielnie, aż do czasu zaspokojenia lub zabezpieczenia wierzycieli, których wierzytelności powstały przed połączeniem. Warunkiem jest przy tym, by przed upływem sześciu miesięcy od ogłoszenia o połączeniu wierzyciele zażądali zapłaty na piśmie. Co więcej, w okresie odrębnego zarządzania majątkami spółek wierzycielom służy pierwszeństwo zaspokojenia z majątku pierwotnej dłużniczki, przed wierzycielami pozostałych łączących się spółek.