Przedsiębiorca jest zobowiazany do udzielenia pełnej informacji o produkcie

Mechanizm rynkowy zastosowany przez powódkę doprowadził do sytuacji, w której konsument nie miał świadomości, ile dodatkowych numerów wydawnictwa będzie zmuszony kupić, aby skompletować całość Kolekcji, a z punktu widzenia każdego kolekcjonera istotne jest posiadanie całości.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w decyzji uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania S.A. i zażądał zaniechania ich stosowania. Polegały one po pierwsze na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej informacji. Zainteresowani prenumeratą wydawnictwa Kolekcja konsumenci nie zostali bowiem poinformowani (przy użycia środka porozumiewania się na odległość, najpóźniej w chwili złożenia propozycji zawarcia umowy) o istotnych właściwościach świadczenia i jego przedmiotu, jakimi są: liczba numerów wydawnictwa konieczna do jego skompletowania w pełnej wersji oraz jego zawartość merytoryczna. Po drugie polegały one na stosowaniu czynu nieuczciwej konkurencji. S.A. stosowała bowiem wprowadzającą w błąd reklamę prenumeraty wydawnictwa Kolekcja w zakresie informowania o rzeczywistej liczby numerów koniecznej do jego skompletowania. Powódka wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Sąd okręgowy - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów - oddalił odwołanie. Od wyroku apelację wniosła powodowa S.A.

Sąd apelacyjny oddalił apelację. Z zebranego w sprawie materiału jednoznacznie wynika, że powódka poinformowała konsumentów o rozszerzeniu kolekcji o kolejne zeszyty do numeru 132 wraz z wydaniem 112 zeszytu, który zgodnie z wcześniejszymi informacjami miał być zeszytem ostatnim. Kolekcja była wydawana periodycznie w formie zeszytów zawierających po kilka ponumerownych stron z wybranych działów tematycznych, przy czym numeracja nie dotyczyła zeszytu, ale konkretnego działu tematycznego Kolekcji. W tej sytuacji, odwołując się do sposobu grupowania materiału w wydawanych zeszytach, słusznie sąd okręgowy przyjął, że Kolekcja miała charakter zamknięty, trafnie przy tym argumentując, że gdyby rzeczywiście powódka zamierzała nadać Kolekcji charakter otwarty, wydawałaby zeszyty jednotematyczne, dotyczące jednego tylko działu, w określonym porządku. Dopiero wówczas można byłoby uznać, że konsument po zapoznaniu się zawartością konkretnego zeszytu podejmowałby swobodną decyzję w kwestii nabycia oferowanego zeszytu.

Zawierając umowę, konsument godził się na skompletowanie Kolekcji, która miała się składać ze 112 zeszytów, o czym do momentu wydania pierwszego zeszytu informowała powódka. Jak się okazało, materiał wydany w ramach tych zeszytów był niekompletny, co nie pozwala na stwierdzenie, że tworzy on całość. Logiczna i przekonywująca jest w tej sytuacji argumentacja, że dalsze zeszyty były wydawane w ramach uzupełnienia niekompletnego materiału objętego zeszytami 1-112 Kolekcji. Zdaniem sądu apelacyjnego nie zasługuje na aprobatę twierdzenie apelacji, że działania powódki nie naruszyły zbiorowych interesów konsumentów. Sąd okręgowy prawidłowo wyłożył pojęcie zbiorowych interesów konsumentów, odwołując się przy definiowaniu tego pojęcia do dyrektywy 92/27/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z 19 maja 1998 r. w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów oznacza uszczerbek interesów konsumentów - członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium - poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą zarówno działania, jak i zaniechania, i może polegać na ich naruszeniu bądź zagrożeniu.

Zasadnie uznał prezes UOKiK, i w ślad za nim sąd okręgowy, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli się stać nabywcami produktu zatytułowanego Kolekcja. Materiały reklamowe, zawierające informacje wprowadzające konsumentów w błąd, zamieszczone były bowiem m.in. na stronie internetowej, do której dostęp miał nieograniczony krąg osób. Zbiorowy interes konsumentów został naruszony w wymiarze prawa konsumenta do uczestnictwa w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych oraz w wymiarze materialnym - konsument zmuszony był ponieść dodatkowe koszty związane z zakupem zeszytów 113-132 w celu uzupełnienia braków w materiale Kolekcji.

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie

W myśl art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (do grudnia 2007 r. postacią takiej praktyki była nieuczciwa lub wprowadzająca w błąd reklama i inne czyny nieuczciwej konkurencji godzące w zbiorowe interesy konsumentów). Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy.