Jakie prawa ma członek spółdzielni

Organizacja walnego to obowiązek zarządu spółdzielni. Trzeba zwołać je przynajmniej raz w roku w ciągu sześciu miesięcy od zakończenia roku obrachunkowego. W niektórych przypadkach musi też zwołać nadzwyczajne walne, jeżeli takie żądanie zgłosi rada nadzorcza lub przynajmniej jedna dziesiąta członków spółdzielni.

Wniosek o zwołanie walnego musi zostać zgłoszony na piśmie z podaniem celu jego zwołania. Jeżeli z wnioskiem wystąpiła rada nadzorcza lub grupa członków, walne będzie musiało odbyć się w ciągu czterech tygodni od dnia wniesienia żądania. Jeżeli to nie nastąpi, zwoła je rada nadzorcza, związek rewizyjny, w którym spółdzielnia jest zrzeszona, lub Krajowa Rada Spółdzielcza na koszt spółdzielni.

Projekty uchwał i żądania zamieszczenia poszczególnych spraw w porządku obrad walnego lub jego wszystkich części mają z kolei prawo zgłaszać zarząd, rada nadzorcza i członkowie. Takie projekty powinny być wykładane do wiadomości innych spółdzielców na co najmniej 14 dni przed terminem posiedzenia. W razie inicjatywy samych spółdzielców wymogiem jest konieczność uzyskania poparcia dla proponowanych rozwiązań u co najmniej dziesięciu innych członków, co muszą potwierdzić podpisem pod opracowanymi projektami uchwał. Dokumenty te muszą ponadto zostać zgłoszone do zarządu spółdzielni w terminie co najmniej 15 dni przed datą walnego zgromadzenia. Ewentualnych poprawek do projektu można dokonywać jeszcze w trakcie tego okresu, jednak nie później niż na trzy dni przed rozpoczęciem się posiedzenia. Obowiązkiem zarządu jest przygotowanie zgłoszonych propozycji uchwał pod względem formalnym i przedłożenia ich pod głosowanie na walnym zgromadzeniu.

O czasie, miejscu i porządku obrad walnego zgromadzenia lub jego części władze spółdzielni muszą zawiadomić wszystkich spółdzielców na piśmie co najmniej 21 dni wcześniej. Zawiadomienie powinno zawierać nie tylko czas, miejsce i porządek obrad, ale także informację o miejscu wyłożenia sprawozdań i projektów uchwał, które mają być przedmiotem prac zgromadzenia, oraz informację o prawie do zapoznania się z dokumentami.

Prawo do udziału w walnym zgromadzeniu ma każdy członek spółdzielni. Członkowie spółdzielni - osoby fizyczne - muszą mieć jednak pełną zdolność do czynności prawnych i stawić się na nich osobiście (nie można delegować na nie swoich pełnomocników). Zastępstwo mogą wyznaczyć z kolei małoletni albo też ubezwłasnowolnieni (np. chorzy psychicznie) członkowie spółdzielni. W spółdzielniach przyjęta została zasada, że każdy członek spółdzielni mieszkaniowej ma tylko jeden głos, bez względu na liczbę posiadanych udziałów. Walne zgromadzenie może podejmować uchwały jedynie w sprawach objętych porządkiem obrad podanych do wiadomości członków.

Podczas posiedzenia walnego zgromadzenia członek spółdzielni ma prawo korzystania na własny koszt z pomocy adwokata, radcy prawnego lub pomocy eksperta. Osoby te nie są jednak uprawnione do zabierania głosu. W walnym zgromadzeniu nie może brać udziału co do zasady członek spółdzielni, który został z niej wykluczony lub wykreślony (wyjątkiem jest sytuacja, w której jest rozpoznawana sprawa jego usunięcia z grona członków spółdzielni).

Od początku 2008 r. toczyły się spory dotyczące tego, czy zebranie przedstawicieli członków (zpcz) może być nadal organem spółdzielni mieszkaniowej. To dlatego, że w świetle obowiązujących od 31 lipca 2007 r. przepisów o spółdzielniach mieszkaniowych walne zgromadzenie nie może zostać zastąpione przez zpcz. Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych zobowiązała spółdzielnie do dokonania uwzględniających tę zasadę zmian statutów. Musiały one to zrobić nie później niż do 30 listopada 2007 r. oraz zgłosić znowelizowane statuty do Krajowego Rejestru Sądowego w ciągu 30 dni od dnia podjęcia uchwały, nie później jednak niż do 30 grudnia 2007 r.

Sąd Najwyższy orzekł, że z przepisów spółdzielczych nie wynika, by w spółdzielniach, które nie uchwaliły terminowo zmian swoich statutów, zebranie przedstawicieli przestało istnieć jako jej organ. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy po 1 stycznia 2008 r. trwało postępowanie przed sądem rejestrowym, jak też w razie podjęcia przez zebranie przedstawicieli uchwały odmawiającej zmiany statutu.

Sankcje związane z naruszeniem przez spółdzielnię obowiązków związanych ze zwłoką w rejestracji zmienionych statutów zostały określone przede wszystkim w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym. Stosownie do art. 24 ust. 1 tej ustawy sąd rejestrowy wzywa zarząd spółdzielni do złożenia wniosku o wpis do rejestru, wyznaczając dodatkowy siedmiodniowy termin, pod rygorem zastosowania grzywny przewidzianej w przepisach kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji świadczeń niepieniężnych. W razie niewykonania obowiązków w tym terminie sąd rejestrowy nakłada na zarząd spółdzielni grzywnę. Sąd rejestrowy może ją ponawiać. Jeżeli zastosowanie tych środków nie spowoduje złożenia wniosku o wpis zmiany statutu, a w rejestrze jest zamieszczony wpis niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy, sąd rejestrowy wykreśla następnie ten wpis z urzędu.

Do uprawnień zebrań grup członkowskich należą:

● wybieranie i odwoływanie przedstawicieli na zebranie przedstawicieli,

● wybieranie i odwoływanie członków rady spółdzielni (jeśli statut tak stanowi),

● rozpatrywanie spraw, które mają być przedmiotem obrad najbliższego zebrania przedstawicieli, i zgłaszanie swoich wniosków w tych sprawach,

● rozpatrywanie okresowych sprawozdań rady i zarządu,

● wyrażanie swojej opinii i zgłaszanie do właściwych organów spółdzielni wniosków w sprawach spółdzielni.

Uchwała walnego zgromadzenia sprzeczna z ustawą jest nieważna, co oznacza, że może być kwestionowana w każdym czasie na drodze sądowej. Ustawodawca odwołuje się w tym przypadku do najostrzejszej sankcji przewidzianej w polskim prawie dla wadliwych czynności prawnych, czyli nieważności bezwzględnej. Polega ona na tym, że czynność prawna nie wywołuje żadnych konsekwencji w sferze cywilnoprawnej od początku z mocy prawa. Sankcję nieważności bezwzględnej pociągają czynności sprzeczne z przepisami ustawy bezwzględnie obowiązującymi.

Uchwała sprzeczna z postanowieniami statutu bądź dobrymi obyczajami lub godząca w interesy spółdzielni albo mająca na celu pokrzywdzenie członka może być natomiast zaskarżona do sądu w trybie powództwa o uchylenie uchwały wnoszonego co do zasady w terminie sześciu tygodni od dnia odbycia walnego zgromadzenia.

Do zadań walnego zgromadzenia spółdzielców należą między innymi:

● uchwalanie kierunków rozwoju działalności gospodarczej oraz społecznej i kulturalnej spółdzielni,

● rozpatrywanie sprawozdań rady, zatwierdzanie sprawozdań rocznych i sprawozdań finansowych oraz podejmowanie uchwał co do wniosków członków spółdzielni, rady lub zarządu w tych sprawach i udzielanie absolutorium członkom zarządu,

● rozpatrywanie wniosków wynikających z przedstawionego protokołu polustracyjnego z działalności spółdzielni oraz podejmowanie uchwał w tym zakresie,

● podejmowanie uchwał w sprawie podziału nadwyżki bilansowej lub sposobu pokrycia strat,

● podejmowanie uchwał w sprawie zbycia nieruchomości,

● podejmowanie uchwał w sprawie połączenia się spółdzielni, podziału spółdzielni oraz likwidacji spółdzielni,

● rozpatrywanie w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym odwołań od uchwał rady,

● uchwalanie zmian statutu.

W spółdzielniach mieszkaniowych funkcjonują:

● walne zgromadzenia - dotyczy to spółdzielni, które dostosowały swoje statuty do nowego stanu prawnego, a zmiany zostały zarejestrowane przez sądy rejestrowe,

● zebrania przedstawicieli członków - dotyczy to spółdzielni, które:

- dostosowały swoje statuty do nowego stanu prawnego, zgłosiły w ustawowym terminie zmiany do sądów rejestrowych, lecz zmiany nie zostały zarejestrowane,

- przygotowały projekt zmiany statutu, lecz organ uprawniony (walne zgromadzenie lub zebranie przedstawicieli członków) nie podjął uchwały w tym zakresie,

- zaniechały dostosowania statutu do nowego stanu prawnego.

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Ustawa z 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 873).

Wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2010 r. (sygn. akt IV CSK 310/09).

Ustawa z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 z późn. zm.).