Wierzyciel musi mieć miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce

Krąg podmiotów uprawnionych do wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego zakreśla art. 407 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003 r., nr 60, poz. 535 z późn. zm.).

Wierzyciel mający siedzibę w USA wystąpił do sądu rejonowego z wnioskiem o wszczęcie w Polsce wtórnego postępowania upadłościowego. Powołał się na ogłoszenie w stosunku do dłużnika głównego postępowania upadłościowego we Francji na podstawie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady WE nr 1346/2000 z 2 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.Urz. WE L 160 z dnia 30 czerwca 2000 r. z późn. zm. - dalej rozporządzenie). Wierzyciel wskazał, że polskie sądy mają jurysdykcję krajową do otwarcia wtórnego postępowania upadłościowego zgodnie z art. 3 ust. 2 tego rozporządzenia. Podniósł też, że wszczęcie w Polsce wtórnego postępowania upadłościowego ma uzasadnienie w art. 27 rozporządzenia, a swoją legitymację do wszczęcia tego postępowania wywiódł z art. 20 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2009 r., nr 175, poz. 1361 z późn. zm. - dalej ustawa), w związku z art. 29 lit. b rozporządzenia. Sąd rejonowy oddalił jego wniosek. Uznał bowiem, że zgodnie z art. 407 ustawy - wszczęcie wtórnego postępowania upadłościowego może nastąpić na wniosek wierzyciela, który ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce. Rozpoznając zażalenie na postanowienie sądu I instancji, sąd okręgowy powziął wątpliwość co do tego, czy w kontekście art. 29 lit. b rozporządzenia krąg osób uprawnionych w Polsce do wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego określać należy na podstawie art. 20 ustawy czy też na podstawie art. 407 ustawy.

Zdaniem Sądu Najwyższego - art. 20 ustawy określa w sposób generalny, kto może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, przyznając legitymację do złożenia wniosku każdemu z wierzycieli dłużnika. Z kolei art. 407 ust. 1 ustawy reguluje legitymację czynną do złożenia wniosku o wszczęcie w Polsce wtórnego postępowania upadłościowego, ograniczając tę legitymację tylko do wierzycieli, którzy mają miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z zasadą lex specialis derogat generali w zakresie wtórnego postępowania upadłościowego zastosowanie ma art. 407 ust. 1 ustawy, a nie art. 20 ustawy.

Zgodnie z art. 378 ust. 1 ustawy przepisów z zakresu międzynarodowego postępowania upadłościowego nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, której Polska jest stroną, albo prawo organizacji międzynarodowej, której Polska jest członkiem stanowi inaczej. Zatem, stosowanie art. 20 ustawy przy ocenie legitymacji do wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego wchodziłoby w grę wówczas, gdyby umowa międzynarodowa albo prawo organizacji międzynarodowej wyłączało dopuszczalność odrębnej regulacji przez prawo wewnętrzne kręgu podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem w takim postępowaniu, od uregulowania dotyczącego postępowania upadłościowego w ogólności.

Od czasu przystąpienia do Unii Europejskiej obowiązują Polskę przepisy rozporządzenia. Na mocy art. 28 rozporządzenia, jeżeli jego przepisy nie stanowią inaczej, wtórne postępowanie upadłościowe podlega prawu państwa członkowskiego, na terytorium którego zostało ono wszczęte. W art. 29 określono podmioty uprawnione do złożenia wniosku o wszczęcie wtórnego postępowania upadłościowego. Podmiotami takimi są syndyk postępowania głównego oraz każda inna osoba lub organ, których prawo do złożenia przedmiotowego wniosku wynika z przepisów prawa państwa wszczęcia postępowania wtórnego. Z art. 29 rozporządzenia wynika wprost odesłanie do przepisów krajowych dotyczących wszczęcia postępowania wtórnego, a więc w przypadku Polski do art. 407 ustawy. Pojęcie wtórnego postępowania upadłościowego występuje tylko w niektórych państwach członkowskich Unii. Z faktu tego wynikają różnice terminologiczne poszczególnych wersji językowych rozporządzenia. W żadnym jednak razie nie ma podstaw do przyjmowania, że przepisy rozporządzenia zakazują regulowania legitymacji czynnej we wtórnym postępowaniu upadłościowym odmiennie niż w postępowaniu głównym.

opracowała Teresa Siudem

radca prawny Miller, Canfield, W. Babicki, A. Chełchowski i Wspólnicy

@RY1@i02/2010/100/i02.2010.100.087.004b.001.jpg@RY2@

Karolina Niemirska-Fido, radca prawny Miller, Canfield, W. Babicki, A. Chełchowski i Wspólnicy

Co do zasady - zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. - wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić dłużnik lub każdy z jego wierzycieli. Jednak, zgodnie z art. 407 ust. 1 p.u.n. sąd wszczyna wtórne postępowanie upadłościowe, jeżeli wnosi o to wierzyciel mający miejsce zamieszkania lub siedzibę na terenie RP. Nie ulega wątpliwości, że art. 407 ust. 1 p.u.n. stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 20 ust. 1 p.u.n. SN uznał, że w przypadku międzynarodowego postępowania upadłościowego na podstawie odesłania z art. 29b rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000, krąg podmiotów uprawnionych do złożenia stosownego wniosku ograniczyć należy wyłącznie do wierzycieli mających miejsce zamieszkania lub siedzibę na terenie RP. Przytoczony pogląd w pełni zasługuje na aprobatę. Należy się zgodzić z wnioskami dokonanymi na podstawie analizy przepisów art. 28 i 29 powołanego rozporządzenia Rady (WE), wedle których, jeżeli przepisy przedmiotowego rozporządzenia nie stanowią inaczej, postępowanie upadłościowe podlega prawu państwa członkowskiego, na terenie którego zostało ono wszczęte. Przy czym podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o wszczęcie wtórnego postępowania jest syndyk postępowania głównego oraz podmioty, uprawnione do złożenia tego wniosku, zgodnie z przepisami państwa prawa wszczęcia postępowania wtórnego. Powyższe stanowi bezpośrednie odesłanie do przepisu krajowego regulującego zasady wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego, jakim jest w Polsce przepis szczególny - art. 407 ust. 1 p.u.n.