Akcjonariuszom trudno będzie zrealizować nowe uprawnienia

Jednym z istotnych praw akcjonariuszy spółek publicznych jest prawo do zwołania walnego zgromadzenia. Nowelizacja kodeksu spółek handlowych z 5 grudnia 2008 r. (weszła w życie 3 sierpnia 2009 r.) powiększyła krąg osób uprawnionych do zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia. Oprócz zarządu i rady nadzorczej legitymację do zwołania otrzymali także akcjonariusze reprezentujący co najmniej połowę kapitału zakładowego lub co najmniej połowę ogółu głosów w spółce (art.399 par. 3 k.s.h.). Rozwiązanie to, chociaż bardzo korzystne, może być trudne do zrealizowania.

Obecnie - według art. 402 (1) par. 1 k.s.h. - zwołanie walnego zgromadzenia w spółce publicznej następuje poprzez publikację ogłoszenia zarówno na stronie internetowej spółki, której prowadzenie jest obligatoryjne, jak i w formie tzw. raportu bieżącego (zgodnie z przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie art. 60 ust. 2 oraz art. 61 ustawy o ofercie publicznej).

Trudność w zwołaniu zgromadzenia przez akcjonariusza polega na tym, że z reguły nie ma on dostępu do strony internetowej spółki czy też do systemu ESPI i nie jest w stanie samodzielnie opublikować ogłoszenia.

Kolejnym prawem akcjonariuszy jest możliwość żądania zwołania walnego zgromadzenia spółki publicznej i umieszczenia określonych spraw w porządku obrad. Uprawnienie to dotyczy - podobnie jak poprzednie - tylko i wyłącznie nadzwyczajnego zgromadzenia. Znowelizowany przepis art. 400 k.s.h. przede wszystkim obniżył próg kapitałowy, którego osiągnięcie uprawnia akcjonariuszy do wystąpienia z żądaniem zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia do 5 proc. kapitału zakładowego. Warto jednak zauważyć, że w przeciwieństwie do poprzednio obowiązującego przepisu statut może przyznać powyższe prawo akcjonariuszom reprezentującym mniej niż 5 proc. kapitału zakładowego.

Uprawniony do zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariusz jednocześnie z żądaniem zwołania musi określić porządek obrad. Żądanie zwołania walnego zgromadzenia akcjonariusze powinni zgłosić zarządowi w formie pisemnej lub w postaci elektronicznej. Żądanie uważa się za złożone z chwilą, gdy zarząd zapoznał się z jego treścią.

Nowa forma elektroniczna żądania zwołania walnego zgromadzenia w praktyce może okazać się jednak bardzo ryzykowna dla akcjonariusza. W przypadku bowiem jego niezwołania przez zarząd to na akcjonariuszu będzie ciążył obowiązek udowodnienia f doręczenia żądania zwołania zarządowi w sytuacji gdyby chciał wystąpić - w trybie art.400 par. 3 k.s.h. - do sądu rejestrowego w celu uzyskania upoważnienia do zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia.

Zgodnie z art. 400 par. 3 k.s.h. zarząd ma obowiązek zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy w ciągu dwóch tygodni od przedstawienia mu żądania. Oznacza to - w przypadku spółki publicznej - że w tym właśnie terminie zarząd winien opublikować ogłoszenie o walnym zgromadzeniu zarówno na stronie internetowej, jak i w formie raportu bieżącego. Gdy zarząd nie wykonuje powyższych czynności, akcjonariusze mogą wystąpić do sądu rejestrowego w celu uzyskania upoważnienia do zwołania zgromadzenia. Obecnie sąd rejestrowy nie ma obowiązku wzywania zarządu do złożenia oświadczenia w przedmiocie wniosku akcjonariusza.

Akcjonariuszom spółek publicznych reprezentującym co najmniej jedną dwudziestą kapitału zakładowego przysługuje uprawnienie do żądania umieszczenia określonych spraw w porządku obrad uregulowane w treści art. 401 par. 1 k.s.h. W świetle tego przepisu mają oni możliwość uzupełnienia ogłoszonego już porządku obrad o sprawy, które są wskazane w żądaniu.

Żądanie akcjonariusze winni zgłosić zarządowi nie później niż na dwadzieścia jeden dni przed wyznaczonym terminem zgromadzenia, zaś zarząd ma obowiązek ogłosić zmiany w porządku obrad wprowadzone na żądanie akcjonariuszy w terminie osiemnastu dni przed wyznaczonym terminem walnego zgromadzenia (art. 401 par. 2 k.s.h.). Ogłoszenie powyższych zmian nastąpić powinno w sposób właściwy dla zwołania walnego zgromadzenia.

Aby skutecznie zgłosić żądanie do zamieszczenia określonych spraw w porządku obrad, akcjonariusze muszą ponadto wskazać punkt albo punkty porządku obrad, o których umieszczenie wnoszą akcjonariusze, oraz załączyć uzasadnienie lub projekt uchwały dotyczącej proponowanego punktu porządku obrad. Zarząd może pozostawić żądanie akcjonariuszy bez rozpoznania, jeśli nie załączyli oni uzasadnienia lub projektu uchwał.

W praktyce pojawiają się pytania, czy zarząd ma prawo oceniać złożoną przez akcjonariuszy uchwałę bądź jej uzasadnienie pod kątem sensu, logiki i zasadności. Zarząd nie posiada według obowiązujących przepisów takich uprawnień. Punkt do porządku obrad winien być włączony, a to walne zgromadzenie akcjonariuszy zdecyduje w rezultacie o przyjęciu zaproponowanej uchwały bądź jej nieuchwaleniu.

Uprawnienie do zgłaszania projektów uchwał przed terminem zgromadzenia przysługuje akcjonariuszom reprezentującym co najmniej jedną dwudziestą kapitału zakładowego, którzy przed terminem walnego zgromadzenia mogą na piśmie lub przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej zgłaszać spółce projekty uchwał dotyczące spraw wprowadzonych do porządku obrad walnego zgromadzenia lub spraw, które mają zostać wprowadzone do porządku obrad (art. 401 par. 4 k.s.h.).

W powyższym przypadku spółka publiczna winna niezwłocznie ogłosić projekty uchwał na stronie internetowej. Również i w tym przypadku spółka publiczna nie ma żadnego prawa do tego, aby zgłoszone projekty uchwał badać pod kątem ich zasadności, zgodności z prawem, logiki, sensowności etc. Obowiązkiem spółki jest po prostu ich ogłoszenie na stronie internetowej w takiej postaci, w jakiej je otrzymała. Ostatnim dniem na złożenie przez akcjonariuszy projektu uchwał jest dzień poprzedzający walne zgromadzenia.

Znowelizowane przepisy kodeksu spółek handlowych w odniesieniu do walnych zgromadzeń spółek publicznych dają prawo akcjonariuszom do uczestniczenia w walnym zgromadzeniu w konkretnie określonym dniu. Prawo to - co wynika wprost z art. art. 406[1] par. 1 k.s.h. - mają tylko osoby będące akcjonariuszami spółki na szesnaście dni przed datą walnego zgromadzenia (dzień rejestracji uczestnictwa w walnym zgromadzeniu - record date).

Nowelizacja zniosła blokowanie akcji na potrzeby uczestnictwa w walnym zgromadzeniu. Tak więc w szesnastym dniu przed datą walnego zgromadzenia spółki publicznej przypada tzw. record date - każdy akcjonariusz posiadający na rachunku papierów wartościowych na koniec tego dnia zdematerializowane akcje danej spółki publicznej będzie uprawniony do otrzymania zaświadczenia o prawie uczestnictwa w walnym zgromadzeniu i uczestniczenia w walnym zgromadzeniu.

Podkreślić należy, że akcjonariusz spółki publicznej obecnie ma prawo do zbywania akcji w okresie między dniem rejestracji uczestnictwa w walnym zgromadzeniu a dniem zakończenia walnego zgromadzenia. Akcje mogą być zbywane, jednak niezbywalne jest prawo akcjonariusza do udziału w walnym zgromadzeniu. W praktyce może mieć więc miejsce taka sytuacja, że w walnym zgromadzeniu będą brać udział akcjonariusze, którzy w dniu zgromadzenia nie posiadają statusu akcjonariusza, ponieważ zbyli swoje akcje między dniem otrzymania zaświadczenia o prawie uczestnictwa w walnym zgromadzeniu a walnym zgromadzeniem.

@RY1@i02/2010/100/i02.2010.100.087.003a.001.jpg@RY2@

Sylwia Zarzycka, radca prawny wspólnik - komplementariusz Casus Zarzycka & Wspólnicy Kancelaria Prawna spółka komandytowa

Sylwia Zarzycka

radca prawny wspólnik - komplementariusz Casus Zarzycka & Wspólnicy Kancelaria Prawna spółka komandytowa

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.),