Patent daje firmie luksus czasowego monopolu

Szefowa Urzędu Patentowego namawia polskich przedsiębiorców do jak najczęstszego zastrzegania swoich rozwiązań technicznych oraz stosowania innych form ochrony własności przemysłowej.

- Brak ochrony patentowej to szansa dla konkurencji na skorzystanie z czyichś rozwiązań technologicznych bez potrzeby ponoszenia wydatków na badania i rozwój. Tymczasem patent daje firmom monopol na wynalezione rozwiązania - mówi Alicja Adamczak.

Jej zdaniem, paradoksalnie, taki monopol nie hamuje rozwoju technologicznego, tylko go pobudza. Przedsiębiorcy bowiem chętniej inwestują w badania, mając pewność, że wydatki, które ponieśli na rozwój, nie pójdą na marne, tylko zwrócą się. Natomiast konkurencyjne firmy mogą albo zakupić licencję, albo też zwiększyć swoje wydatki na badania naukowe, by wynaleźć jeszcze lepsze rozwiązanie.

- Jeśli firma myśli o ekspansji zagranicznej, powinna zadbać o to, by jej patenty były zgłoszone i chronione także w innych państwach niż Polska. Ma na to 12 miesięcy po zgłoszeniu wynalazku do Urzędu Patentowego - podkreśla Alicja Adamczak.

Mimo że ochrona własności przemysłowej to nadal słaba strona polskiej gospodarki, to coraz więcej rodzimych przedsiębiorców przekonuje się do tego, że warto właśnie na niej oprzeć swój model biznesowy. Korzyści są bowiem oczywiste.

- W 1998 roku zbankrutowała huta szkła w Wołominie. Dwa lata później kupiłem jej majątek i przyszłość firmy oparłem na rozwoju technologicznym oraz - co naturalnie - na ochronie własności przemysłowej - mówi Janusz Michan, prezes przedsiębiorstwa Termisil Huta Szkła Wołomin.

Termisil jest jedną z dwóch hut w Europie Środkowej i Wschodniej wytwarzających szkło żaroodporne. Posiada własną, zastrzeżoną markę Termisil, a jej produkty znane są na 40 światowych rynkach, w tym m.in. we Francji, w Niemczech, Rosji, Holandii, a nawet w Japonii, Korei Południowej, Egipcie, Kazachstanie i USA. Eksport stanowi ponad 30 proc. produkcji.

Według Janusza Michana, taka ekspansja nie byłaby możliwa bez korzystania z ochrony prawnej wynalazków.

Termisil posiada obecnie dwa patenty na naczynia żaroodporne. Jeden z nich (Grill & Drop System) to rozwiązanie, które uprościło przygotowywanie potraw w piekarnikach lub kuchenkach mikrofalowych.

Na pokrywie naczyń są szklane krople, które dają efekt równomiernego nawilżania potraw, a na spodzie umieszczono podłużne ożebrowanie, które chroni potrawę przed przywieraniem do dna.

Dzięki wdrożeniu tego innowacyjnego rozwiązania do produkcji i jego ochronie patentowej naczynia systemu Grill & Drop są rozpoznawalne i sprzedawane na całym świecie.

- Bez ochrony patentowej nie wyobrażam sobie pracy nad nowymi lekami - twierdzi Łukasz Karnowski, menedżer w polskiej firmie farmaceutycznej Adamed.

Spółka jest liderem w produkcji leków dla wielu grup terapeutycznych, w tym w kardiologii, psychiatrii, pulmonologii, ginekologii, okulistyce oraz w leczeniu chorób układu pokarmowego oraz infekcji dróg moczowych.

Od 2000 roku Adamed posiada własny dział badawczo-rozwojowy, który obecnie zatrudnia prawie 100 naukowców. Trwają w nim prace nad nowymi lekami, m.in. przeciw rakowi, cukrzycy i schizofrenii. Przez ten czas spółka opracowała ponad 20 patentów na własne formuły leków oraz odrębne trzy zgłoszenia patentowe na innowacyjne molekuły.

- Prace nad nowym lekiem trwają około 15 lat, kosztują około 1 mld dol. i nie gwarantują wprowadzenia leku do sprzedaży. To pokazuje, dlaczego w przemyśle farmaceutycznym ochrona własności intelektualnej jest tak ważna - podkreśla Łukasz Karnowski.

Zwraca uwagę na to, że okres ochrony patentowej trwa 20 lat. To daje zaledwie około pięciu lat monopolu na lek. Jest to bardzo krótki okres, by zwróciły się nakłady inwestycyjne, a firma zarobiła.

Mieczysław Bąk z Krajowej Izby Gospodarczej twierdzi, że tego rodzaju przykłady są najlepszym dowodem na to, że ochrona i czerpanie korzyści z nowo tworzonej własności intelektualnej to jedne z najważniejszych czynników budowania przewagi konkurencyjnej.

- Polskie firmy coraz lepiej dostrzegają zagrożenia wynikające z braku ochrony własności intelektualnej i znają korzyści płynące z ochrony znaków towarowych, wzorów przemysłowych czy uzyskanych patentów. Dla wielu przedsiębiorców ochrona własności intelektualnej może być receptą na kryzys.

- Cieszy nas to, że w ostatnich latach odnotowujemy znaczący wzrost liczby napływających do nas zgłoszeń patentowych - mówi Alicja Adamczak.

Mieczysław Bąk zwraca uwagę na to, że pozyskanie patentu można sfinansować z funduszy unijnych.

Przedsiębiorstwo może na ten cel dostać nawet 400 tys. zł z programu Innowacyjna Gospodarka.

Unijna dotacja może pokryć koszty związane z przygotowaniem zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego lub przemysłowego. Można dzięki niej pokryć koszty opłat urzędowych za to zgłoszenie, reprezentacji pełnomocnika przed odpowiednim organem ochrony własności przemysłowej, czy postępowania w zakresie unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, albo prawa z rejestracji.

@RY1@i02/2010/054/i02.2010.054.130.002a.001.jpg@RY2@

Ile kosztuje ochrona patentowa

Zgłoszenia wynalazku dokonuje się przez wniesienie do Urzędu Patentowego podania wraz z opisem rozwiązania, zastrzeżeniami patentowymi lub ochronnymi, skrótem opisu i rysunkami.

Zgłoszenie powinno zawierać zastrzeżenie patentowe. Jest to najważniejsza część dokumentacji, bowiem stanowi podstawę do oceny zdolności patentowej wynalazku. Po udzieleniu patentu zastrzeżenia patentowe wyznaczają zakres przedmiotowy prawa wyłącznego z patentu na wynalazek.

Po wpłynięciu zgłoszenia patentowego Urząd Patentowy nadaje mu kolejny numer, stwierdza datę wpływu oraz zawiadamia o tym zgłaszającego bądź jego pełnomocnika.

Zgłaszający uiszcza na konto Urzędu Patentowego opłatę za zgłoszenie.

W toku rozpatrywania zgłoszenia UP może wezwać zgłaszającego do uzupełnienia dokumentacji, usunięcia wskazanych braków oraz do złożenia oddzielnych zgłoszeń w przypadku stwierdzenia, że zgłoszenie zostało dokonane z naruszeniem przepisów o jednolitości.

Urząd Patentowy wydaje decyzję o udzieleniu patentu, jeżeli nie stwierdzi braku ustawowych warunków do uzyskania patentu. Decyzję pozytywną w sprawie udzielenia patentu Urząd może wydać najwcześniej po upływie 2 lat. Wynika to z procedury zakładającej publikację zgłoszonego wynalazku niezwłocznie po 18 miesiącach oraz z możliwości zgłaszania uwag przez osoby trzecie co do braku możliwości udzielenia patentu - przez okres 6 miesięcy od daty publikacji.

Udzielenie patentu następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony.

Opłaty za dalsze okresy ochrony wynalazku płatne są z góry, nie później jednak niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony.

Wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki, przy czym przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Za część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione jeszcze do wiadomości powszechnej.

Wynalazek posiadający tę cechę dla znawcy danej dziedziny techniki nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki.

Wynalazek uważa się za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli wytwór lub sposób według tego wynalazku może być wykorzystany w działalności przemysłowej lub w rolnictwie.

Procedura patentowa w Polsce nie należy do najkrótszych. Decyzja o udzieleniu patentu wydawana jest najwcześniej po trzech latach od daty zgłoszenia. Na podjęcie decyzji co do ewentualnego ubiegania się o ochronę wynalazku za granicą zgłaszający ma 12 miesięcy liczonych od daty złożenia zgłoszenia w polskim Urzędzie Patentowym.

Zgłoszenie w trybie PCT, określane mianem zgłoszenia międzynarodowego, wnoszone jest do tzw. urzędu przyjmującego, którym w przypadku Polski jest Urząd Patentowy RP. Zgłoszenie zawierające: podanie, opis, zastrzeżenia, rysunki oraz skrót opisu, powinno być sporządzone w jednym z języków urzędowych Międzynarodowego Organu Poszukiwań. W podaniu należy wskazać kraje, w których zgłaszający ubiega się o ochronę. Urząd przyjmujący zatrzymuje jeden egzemplarz zgłoszenia, drugi egzemplarz przekazuje do Międzynarodowego Biura w Genewie, trzeci - służący do celów poszukiwań - przekazuje do Europejskiego Biura Patentowego. Międzynarodowa publikacja zgłoszenia następuje niezwłocznie po upływie 18 miesięcy od daty pierwszeństwa lub - na wniosek zgłaszającego - wcześniej, po upływie 12 miesięcy.

Mariusz Gawrychowski

mariusz.gawrychowski@infor.pl