Informacje muszą być podane po polsku

Co do zasady obrót detaliczny odbywa się w punktach sprzedaży detalicznej takich jak sklepy, markety, kioski, stragany i jest ostatnim stadium obrotu towarowego. Jego istotą jest oferowanie towarów w niewielkich ilościach nabywcom końcowym, których stanowią konsumenci. Ponieważ ta grupa nabywców podlega szczególnej ochronie, oznakowanie towarów powinno spełnić prawem przewidziane wymogi, jeżeli przedsiębiorca nie chce narazić się na powstanie po jego stronie odpowiedzialności z tytułu naruszenia ustawowych obowiązków.

Język polski

Wprowadzając towar do obrotu detalicznego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i oznakowując go, należy mieć na uwadze przepisy ustawy o języku polskim. W obrocie z udziałem konsumentów używa się języka polskiego, oznakowując towar, zamieszczając wymagane na podstawie odrębnych przepisów ostrzeżenia lub informacje o nim oraz jego właściwościach. Obok obcojęzycznych ostrzeżeń i informacji, znaleźć się powinny ich odpowiedniki sporządzone w języku polskim.

Do odstępstw od tej reguły, wskazanych w ustawie, należą nazwy własne, znaki towarowe, oznaczenia pochodzeń towarów czy informacje wyrażone w powszechnie zrozumiałej formie graficznej, o ile formie tej nie towarzyszy opis, w przeciwnym razie opis ten bowiem sporządzony być powinien w języku polskim.

Umieszczenie informacji

Obok wymogów dotyczących samej treści informacji, istnieją wymogi dotyczące również jej formy. Otóż informacja dotycząca towaru umieszczona powinna być w sposób wyraźny i nieusuwalny, bezpośrednio na towarze lub w taki sposób, aby z towarem była trwale połączona. Odrębne wymogi w tym zakresie dotyczą ceny.

Na towarze (czyli na jego opakowaniu, etykiecie, instrukcji do niego załączonej) wskazać należy zawsze w sposób jasny i precyzyjny firmę przedsiębiorcy i jego adres, nazwę danego towaru oraz jego cenę. Wskazanie firmy i adresu stanowi podstawowy obowiązek informacyjny i umożliwia nabywcy końcowemu identyfikację podmiotu, który wprowadził towar do obrotu. Podanie nazwy towaru nie może wprowadzać nabywcy w błąd co do pochodzenia i właściwości towaru.

Oznaczenie ceny

Towar w obrocie detalicznym powinien zostać oznaczony ceną, która: jest ceną aktualną w momencie oferowania towaru i ceną jednostkową. Powszechnie stosowaną praktyką, dopuszczoną przez obowiązujące przepisy prawa (w tym rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen towarów i usług oraz sposobu oznaczania ceną towarów przeznaczonych do sprzedaży) jest umieszczanie cen na wywieszkach, pod którym to pojęciem rozumieć należy niezłączoną trwale z towarem etykietę, tabliczkę lub plakat z wydrukowaną lub napisaną odręcznie ceną i nazwą towaru. Wywieszki takie umieszcza się w miejscu ogólnodostępnym i widocznym, bezpośrednio przy towarze lub w bliskości towaru, którego wskazana cena dotyczy, w taki sposób, aby nabywca nie pomylił ceny danego towaru z ceną innego, podobnego. W przypadku wystawienia większej ilości określonego towaru cena uznana będzie za prawidłowo uwidocznioną, jeżeli odpowiednie oznakowanie umieszczone zostanie choćby na jednej sztuce towaru.

Jak już wskazano, cena podana jest ceną jednostkową.

Obok informacji umieszczanych na wywieszce oznaczenie ceny powinno znaleźć się również na pojedynczym opakowaniu towaru. Oznaczenie umieszczone powinno zostać w sposób uniemożliwiający jego łatwe usunięcie. Jedynie towar oznaczony kodem kreskowym, jeżeli spełnia dodatkowe warunki, może nie mieć informacji o cenie na opakowaniu jednostkowym. Jeżeli przedsiębiorca wystawia zamiast towarów oryginalnych ich imitacje lub atrapy, powinien oznaczyć je ceną w ten sam sposób, w jaki oznaczyłby towary oryginalne.

Dodatkowe regulacje dotyczące ceny przewidziano dla wszelkiego rodzaju promocji czy wyprzedaży. Cenę promocyjną lub obniżoną podaje się wówczas na wywieszce obok przekreślonej ceny dotychczasowej. Jeżeli towar reklamowany jest w czasopiśmie, gazecie, katalogu, gazetce promocyjnej, spełnić należy wymóg uwidocznienia ceny jednostkowej takiego towaru, tak ceny sprzed akcji promocyjnej, jak i ceny aktualnej, i dodatkowo wskazać datę lub termin obowiązywania podanej ceny. Obowiązek ten nie dotyczy jednak towarów oferowanych w sprzedaży po raz pierwszy.

Dalsze wymogi

Na towarach przeznaczonych do sprzedaży konsumenckiej, oferowanych w opakowaniu lub zestawie, zgodnie z ustawą o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego należy dodatkowo zamieścić informacje o producencie lub importerze i kraju pochodzenia danego towaru, informacje o dopuszczeniu towaru do obrotu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, znak zgodności wymagany przez odrębne przepisy oraz, stosownie do rodzaju towaru, określenie jego energochłonności. Pamiętać należy, iż w zależności od rodzaju danego towaru odrębne przepisy mogą regulować dalsze obowiązki informacyjne, takie jak szereg informacji specjalistycznych w przypadku produktów leczniczych czy oznaczenie daty przydatności do spożycia w przypadku towarów spożywczych.

Towary spożywcze

Jednym z rodzajów towarów, których oznakowanie zostało bardzo szczegółowo uregulowane w przepisach odrębnych, są produkty spożywcze. I tutaj podstawowe różnice występują pomiędzy towarami opakowanymi a towarami bez opakowań lub pakowanymi w momencie sprzedaży. Pierwsza grupa towarów oznakowana powinna zostać m.in. następującymi szczegółowymi danymi: informacją dotyczącą składników występujących w danym produkcie (z wyjątkami wskazanymi w przepisach prawa), datą minimalnej trwałości albo terminem przydatności do spożycia, sposobem przygotowania lub stosowania, jeżeli brak tej informacji mógłby spowodować niewłaściwe postępowanie z produktem, zawartością netto lub liczbą sztuk opakowanego towaru, warunkami przechowywania, jeżeli oznakowanie towaru zawiera informację o terminie przydatności do spożycia oraz w przypadku, gdy jakość produktu w istotny sposób zależy od warunków jego przechowywania czy choćby oznaczeniem partii produkcyjnej. W przypadku drugiej grupy towarów spożywczych, tj. towarów bez opakowań lub pakowanych w momencie sprzedaży, na wywieszce dotyczącej danego towaru znaleźć się powinny m.in. klasa jakości handlowej albo inny wyróżnik jakości handlowej, jeżeli zostały one ustalone w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych lub ich grup albo jeżeli obowiązek podawania klasy jakości handlowej albo wyróżnika wynika z odrębnych przepisów oraz szereg informacji właściwych dla konkretnych towarów. Dodatkowe informacje, które powinny znaleźć się na produktach spożywczych to również wartość odżywcza owych produktów. Tutaj szczegółowe obowiązki nakłada na przedsiębiorców rozporządzenie w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą. Zwrócić należy ponadto uwagę, iż dla poszczególnych kategorii produktów spożywczych takich jak alkohole czy produkty mrożone ustawodawca przewidział szereg regulacji jeszcze bardziej szczegółowych.

Zgodnie z definicją wskazaną w Dyrektywie 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom, cena jednostkowa oznacza cenę końcową, włącznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozostałymi podatkami i dotyczy: ceny za 1 litr lub 1 metr sześcienny dla towarów przeznaczonych do sprzedaży według objętości, 1 sztukę dla towarów na sztuki sprzedawanych, 1 kilogram dla towarów sprzedawanych według masy (możliwe jest tu również podawanie cen jednostkowych według ilości za 100 gramów) i 1 metr lub 1 metr kwadratowy dla towarów sprzedawanych według długości lub powierzchni.

1. Jeżeli w obrocie z konsumentami na terytorium Polski sprzedawca dokonuje sprzedaży zabawki mechanicznej, której krajem pochodzenia są Chiny, a do której dołączona jest wyłącznie gwarancja w obcym języku, popełnia wykroczenie i może zostać ukarany grzywną w wysokości od 20 do 5 tys. zł.

2. Jeżeli sprzedawca, chcąc pozbyć się partii konserw, których termin przydatności do spożycia dobiega końca, usuwa to oznaczenie poprzez jego zeskrobanie czy zamazanie może podlegać karze aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.

3. W przypadku, gdy prowadzący ekskluzywny sklep odzieżowy sprzedawca nie umieści bezpośrednio na, przy lub w bliskości sprzedawanych towarów ich cen, chcąc udzielać takiej informacji ustnie, uznając, iż podniesie to prestiż lokalu, naraża się na karę grzywny do 1 500 zł lub karę nagany. Na taką samą odpowiedzialność naraża się osoba postępująca choćby nieumyślnie.

4. Uporczywe nieoznaczanie towaru ceną może doprowadzić nawet do nałożenia przez wojewódzkiego inspektora Inspekcji Handlowej, w drodze decyzji, kary pieniężnej w wysokości stanowiącej równowartość od 1 tys. do 5 tys. euro.

@RY1@i02/2011/245/i02.2011.245.21500070c.802.jpg@RY2@

Małgorzata Jankowska-Blank, prawnik w BMSP Boryczko Malinowska Świątkowski i Partnerzy

Małgorzata Jankowska-Blank

prawnik w BMSP Boryczko Malinowska Świątkowski i Partnerzy

Ustawa z 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz.U. z 2011 r,. nr 43, poz. 224).

Ustawa z 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. nr 141, poz. 1176).

Rozporządzenie ministra finansów z 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen towarów i usług oraz sposobu oznaczania ceną towarów przeznaczonych do sprzedaży (Dz.U. nr 99, poz. 894).

Rozporządzenie ministra zdrowia z 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą (Dz.U. nr 137, poz. 967).