Ograniczenia dystrybucji towarów

Wraz z postępującym rozwojem technologii sprzedaż przez internet staje się jedną z najpopularniejszych form dystrybucji towarów. O ile tego rodzaju forma dystrybucji stanowi znaczne udogodnienie dla konsumentów, o tyle może ona stwarzać po stronie producentów określone ryzyka prawne i ekonomiczne dotyczące np. ewentualnych naruszeń w zakresie nieprzestrzegania przez dystrybutorów standardów sprzedaży obowiązujących przy sprzedaży danej kategorii towarów, nadużycia znaku towarowego producenta lub nieodpowiedniego reklamowania towarów.

Na tym tle zasadne jest pytanie, czy producenci, w celu ochrony przed tego rodzaju ryzykami mogą zakazać dystrybutorom sprzedaży swoich towarów przez internet. Zgodnie z przepisami prawa antymonopolowego sprzedaż przez internet stanowi, co do zasady, formę tzw. sprzedaży pasywnej.

W świetle regulacji dotyczących wyłączeń blokowych obowiązujących w odniesieniu do porozumień dystrybucyjnych zasadą jest zakaz stosowania w porozumieniach dystrybucyjnych klauzul, które bezpośrednio lub pośrednio mają na celu ograniczenie sprzedaży pasywnej, w tym sprzedaży przez internet. Powyższa zasada nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Z punktu widzenia praktyki obrotu istotne są w tym zakresie trzy wyjątki. Pierwszy dotyczy sytuacji, kiedy, sprzedaż przez internet nie jest kwalifikowana jako sprzedaż pasywna, zaś udział producenta i dystrybutora (osobno każdego z nich) w danym rynku nie przekracza 30 proc. W ocenie Komisji Europejskiej, w sytuacji gdy internet służyłby dystrybutorowi do prowadzenia aktywnych działań promocyjnych, reklamowych skierowanych do określonej grupy konsumentów, wówczas sprzedaż realizowana przez dystrybutora w następstwie takich działań stanowiłaby formę sprzedaży aktywnej (pkt 53 wytycznych Komisji Europejskiej w sprawie ograniczeń wertykalnych). Drugi wyjątek dotyczy sprzedaży prowadzonej za pośrednictwem sieci dystrybucji selektywnej, tj. za pośrednictwem dystrybutorów spełniających określone kryteria jakościowe i wybranych przez producenta na podstawie obiektywnych i jednolitych dla wszystkich warunków. W świetle pkt 54 wytycznych Komisji Europejskiej w sprawie ograniczeń wertykalnych dopuszcza się ograniczenia w sprzedaży przez internet prowadzonej w systemie dystrybucji selektywnej, w zakresie, w jakim tego rodzaju ograniczenia związane są z koniecznością przestrzegania przez dystrybutorów określonych standardów jakości przy sprzedaży. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości UE z 13 października 2011 r. (C-439/09) ograniczenia tego rodzaju muszą być jednak obiektywnie uzasadnione "celem zasługującym na ochronę". Jak stwierdza Trybunał Sprawiedliwości, o ile konieczność ochrony prestiżowego wizerunku produktów czy też konieczność dostarczenia klientowi indywidualnej porady nie stanowią celu, który uzasadniałby ograniczenia w sprzedaży przez internet, o tyle specyficzne właściwości towarów mogą uzasadniać wprowadzenie takich ograniczeń. Trzeci wyjątek związany jest z istnieniem tzw. reguły rozsądku, w oparciu o którą przedsiębiorcy mogą wykazać, że pomimo ograniczenia konkurencji zakaz sprzedaży przez internet wywołuje pozytywne skutki dla rynku i jego uczestników, które w konkretnym kontekście ekonomicznym i prawnym są na tyle istotne, że równoważą negatywne ograniczenia konkurencji.

Z punktu widzenia prawa antymonopolowego wszelkie ograniczenia dystrybucji towarów przez internet powinny być poddane indywidualnej ocenie, uwzględniającej prawny i ekonomiczny kontekst, którego dotyczą. W szczególności ocena powinna uwzględniać, na ile sprzedaż przez internet stanowi formę sprzedaży pasywnej czy ograniczenia w sprzedaży są uzasadnione istnieniem nadrzędnego celu zasługującego na ochronę oraz czy pozytywne skutki wynikające z tego rodzaju ograniczeń równoważyłyby negatywne ograniczenia konkurencji.

@RY1@i02/2011/230/i02.2011.230.21500020b.802.jpg@RY2@

Jarosław Fidala, prawnik w Kancelarii Prawnej Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.

Jarosław Fidala

prawnik w Kancelarii Prawnej Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.