Opłaty za korzystanie z przystanków nie mogą być zawyżane

Jednostka samorządu terytorialnego, która udostępnia swoje przystanki komunikacyjne prywatnym przewoźnikom, może pobierać opłatę w maksymalnej wysokości 0,05 zł za jedno zatrzymanie.

Prezes UOKiK zbadała rynek przystanków komunikacyjnych w miastach województw lubelskiego i podlaskiego. W trakcie postępowania sprawdzono warunki udostępniania przystanków komunikacyjnych przez Miejski Zakład Komunikacji w mieście Z. Przewoźnicy z tytułu partycypacji w kosztach utrzymania czystości i porządku na przystankach zobowiązywali się tam do wnoszenia miesięcznych opłat za każdy użytkowany przystanek. Ci, którzy korzystali z siedmiu lub mniej przystanków, płacili 40 zł za każdy przystanek, a korzystający z więcej niż siedmiu przystanków - 35 zł. Kontrola wykazała, że każdy przedsiębiorca wnosił za każdy przystanek, na którym się legalnie zatrzymywał, opłatę równą całym lub prawie całym kosztom utrzymania tego obiektu w czystości i należytym stanie technicznym. Działo się tak niezależnie od tego, ilu przewoźników (w tym MZK) zatrzymuje się na danym przystanku i jak często to robią.

Prezes UOKiK uznała działanie MZK za nadużywanie pozycji dominującej na lokalnym rynku administrowania przystankami autobusowymi. Na MZK została nałożona kara w wysokości ponad 53 tys. zł.

Art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 z późn. zm.) określa jako zakazane, działanie danego przedsiębiorcy polegające na nadużyciu pozycji dominującej na rynku poprzez narzucanie uciążliwych warunków umów, przynoszących mu nieuzasadnione korzyści.

Istota praktyki zarzucanej MZK polegała na wykorzystaniu siły rynkowej (jedyny administrator wszystkich przystanków) i samodzielnym ustaleniu w umowach w sprawie utrzymania czystości i porządku na przystankach komunikacji miejskiej miesięcznych opłat dla innych przewoźników. Pomimo że opłata nie miała formalnie charakteru administracyjnego, to jej stosowanie w kontekście konieczności jednoczesnego wyrażenia przez MZK zgody na korzystanie przez innych przewoźników z przystanków i umieszczenie na nich rozkładów jazdy nadało jej quasi-administracyjny charakter. Inni przewoźnicy zwracali się do MZK o wyrażenie zgody na korzystanie z przystanków, a zgoda ta była udzielana w formie umów w sprawie utrzymania czystości i porządku na przystankach komunikacji miejskiej, zawierających także opłatę. Taki sposób obciążania innych przewoźników nie wskazuje na możliwość jej negocjacji.

Uciążliwy charakter stosowanej przez MZK opłaty wynika z tego, że ustalona ona została w wysokości całego średniego miesięcznego kosztu utrzymania przystanku. Było to niezależne od tego, ilu przewoźników i jak często się na danym przystanku zatrzymuje. Nieekwiwalentność tą potwierdza fakt uzyskiwania przez MZK pokrycia do 77 proc. kosztów utrzymania przystanków w sytuacji wykonywania przez tychże przewoźników tylko 27 proc. zatrzymań.

Obowiązująca od 1 marca 2011 r. ustawa o publicznym transporcie drogowym ustaliła maksymalne stawki opłat, jakie mogą być pobierane od przewoźników za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, których właścicielem lub zarządzającym jest jednostka samorządu terytorialnego. W przypadku ich wprowadzenia maksymalna wysokość została ustalona na 0,05 zł za jedno zatrzymanie. Z ustaleń dokonanych przez UOKiK wynika, że w badanym okresie roczne opłaty wnoszone rocznie na rzecz MZK przez innych przewoźników ponad dwukrotnie przewyższają dopuszczalną kwotę.

Decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 6 lipca 2011 r., znak RLU-411-4/10/IM.

Oprac. Katarzyna Sawicka

@RY1@i02/2011/168/i02.2011.168.207.008a.001.jpg@RY2@

Dominika Kołodziejska-Koza prawnik w Kaczor Klimczyk Pucher Wypiór Adwokaci Spółka Partnerska

Kwestię opłat za korzystanie z przystanków komunikacji miejskiej reguluje ustawa z 1 marca 2011 r. o publicznym transporcie zbiorowym. Przepis zawarty w art. 16 ust. 1 tej ustawy dopuszcza możliwość pobierania opłat za korzystanie z przystanków i ustala stawki maksymalne w kwocie 0,05 zł za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku komunikacyjnym oraz 1 zł za jedno zatrzymanie środka transportu na dworcu. Konkretne stawki są ustalane w drodze negocjacji z pomiędzy gminą, w której znajduje się przystanek, a właścicielem lub zarządzającym przystankiem. W przypadku gdy właścicielem lub zarządzającym jest jednostka samorządowa, stawki ustalane są w drodze uchwały odpowiedniego organu z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad. Przepisy ustawy w art. 16 ust. 4 stanowią, że opłaty przeznaczane są na utrzymanie przystanków komunikacyjnych oraz dworców, w tym sprzątanie odśnieżanie czy drobne naprawy. Z przystanków korzystają także przewoźnicy prywatni, którzy na mocy umowy zawartej z zarządcą lub właścicielem przystanku partycypują w kosztach utrzymania tych obiektów. Ustalanie stawek z prywatnymi przewoźnikami powinno odbywać się również w sposób niedyskryminujący. Stawki dla przewoźników prywatnych powinny w szczególności uwzględniać liczbę przystanków, na których zatrzymują się ich pojazdy oraz częstotliwość zatrzymywania. Stawki naliczane w sposób nieproporcjonalny są uznawane przez UOKiK za praktykę ograniczającą konkurencję.