Brak zgody przy podejmowaniu uchwał może być podstawą rozwiązania spółki

Sprawy ze stosunku spółki należą do kategorii spraw gospodarczych, dlatego właściwym do wydania wyroku o rozwiązaniu spółki z o.o. jest sąd gospodarczy.

W sytuacji gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza 100 tys. zł, wyrok o rozwiązaniu spółki z o.o. wydaje sąd rejonowy, a jeśli przedmiot sporu przewyższa 100 tys. zł - sąd okręgowy.

Artykuł 271 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) opisuje przypadki, w których sąd może wydać wyrok o rozwiązaniu spółki z o.o. Stanowią one katalog zamknięty. Oprócz powodów wymienionych w art. 21 k.s.h. obejmują one 2 grupy przyczyn:

● pierwsza - jeżeli osiągnięcie celu spółki stało się niemożliwe albo jeżeli zaszły inne ważne przyczyny wywołane stosunkami spółki,

● druga - jeżeli działalność spółki naruszająca prawo zagraża interesowi publicznemu.

Przyczyny wyliczone w art. 21 k.s.h. to: niezawarcie umowy spółki, sprzeczność z prawem przedmiotu jej działalności, brak w umowie postanowień dotyczących: firmy, przedmiotu działalności spółki, kapitału zakładowego lub wkładów, a ponadto niezdolność do czynności prawnych wszystkich osób zawierających umowę podmiotu w chwili dokonywania tejże czynności prawnej.

W okolicznościach określonych w art. 21 k.s.h. sąd orzeka z urzędu albo na wniosek wspólników, członków organów bądź wierzycieli. Warunkiem rozwiązania spółki jest jednak to, aby od daty jej wpisu do KRS nie upłynęło więcej niż 5 lat. Sąd rejestrowy (a nie sąd gospodarczy właściwy dla siedziby spółki) może wówczas wydać - w zależności od tego, czy ww. braki formalne podlegają usunięciu - postanowienie o rozwiązaniu podmiotu.

Rozwiązania spółki przez sąd z mocy wyroku może domagać się określony w odrębnej ustawie organ państwowy, jeżeli działalność spółki naruszająca prawo zagraża interesowi publicznemu (pierwsza grupa). Gdy zaś osiągnięcie celu spółki stało się niemożliwe albo jeżeli zaszły inne ważne przyczyny wywołane stosunkami podmiotu, z żądaniem tym może wystąpić tylko wspólnik (nie ma żadnych przeszkód, aby to był tylko jeden wspólnik spośród ich większej liczby) lub członek jego organu (mogą to być również wszyscy członkowie danego gremium). Legitymację ma także likwidator (druga grupa).

Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 27 czerwca 2006 r., (VI ACa 1525/05) stwierdził, że wprawdzie art. 271 k.s.h. expressis verbis nie wymienia w swej treści syndyka, to jednak wykonywanie za upadłego w zakresie dotyczącym majątku upadłego, stanowiącego masę upadłości, zarządu tym majątkiem w celu jego likwidacji przemawia, ze względów celowościowych, za przyznaniem mu, jako szczególnemu reprezentantowi upadłego, prawa do zgłoszenia żądania rozwiązania spółki w razie zaistnienia przesłanek w nim przewidzianych. W istocie swej syndyk wykonuje wówczas prawo wspólnika.

Powództwo wytacza się przeciwko spółce reprezentowanej przez zarząd. Natomiast jeżeli to organ ten występuje z pozwem, wówczas spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Dodatkowo powództwo może wystosować kurator spółki (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 19 kwietnia 2000 r., I ACa 1462/99). Stała opłata sądowa od pozwu wynosi 2 tys. zł.

Niemożność osiągnięcia celu spółki powinna mieć trwały, nieprzemijający oraz obiektywny charakter. Oznacza to, że podmiot nie jest w stanie dojść do ustalonych założeń mimo podejmowanych wysiłków logistyczno-prawnych. Sytuacja ta może być efektem różnych przesłanek zarówno powstałych po zawiązaniu spółki, jak i istniejących już w dacie powstania podmiotu. Na jedną z nich wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 10 kwietnia 2008 r., (IV CSK 20/08). Zgodnie z nim niemożność osiągnięcia celu spółki może być spowodowana konfliktem istniejącym między wspólnikami, gdy wskutek tarć między dwiema grupami wspólników o zrównoważonej liczbie głosów nie jest możliwe podejmowanie uchwał, co utrudnia prawidłowe funkcjonowanie spółki.

Zbiór innych ważnych przyczyn wywołanych stosunkami podmiotu jest otwarty. Stanowią go m.in. brak organów i niemożność ich powołania, trwałe konflikty między członkami zarządu czy pozbawienie wspólnika istotnych uprawnień przez pozostałych wspólników. Umowa spółki może określać sytuacje, których zaistnienie będzie powodem jej rozwiązania. Jednak ostateczna decyzja w kwestii rozwiązania spółki oraz ocena, czy okoliczności podane w umowie spółki spełniają kryteria "ważnych przyczyn", należą do sądu.

W art. 271 pkt 2 k.s.h. mowa jest o żądaniu podmiotu usytuowanego poza spółką, który jest uznany za organ państwowy. Pojęcie "organ państwowy" w znaczeniu tego przepisu, gdyby nawet pojmować w sensie szerokim, nie obejmuje kuratora powołanego na podstawie art. 42 § 2 k.c. (wyrok Sądu Najwyższego z 20 listopada 2009 r., III CSK 57/09). Takim organem może być natomiast prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który jest uprawniony do wydania decyzji o rozwiązaniu spółki, nad którą inni przedsiębiorcy sprawują wspólną kontrolę, jeżeli powstała ona wskutek sprzecznej z prawem koncentracji przedsiębiorców.

Prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu sp. z o. o. powoduje otwarcie jej likwidacji.

ABC sp. z o.o. została wpisana do KRS w maju 2006 r. Jeden z jej wierzycieli 5 czerwca 2011 r. zauważył, że umowa nie zawierała zapisów dotyczących wkładów wniesionych przez poszczególnych wspólników. Złożył więc do sądu rejestrowego pozew o rozwiązanie ABC sp. z o.o. Postanowienie o rozwiązaniu podmiotu nie zostanie jednak wydane, ponieważ od daty jego rejestracji upłynęło ponad 5 lat. Gdyby wskazany okres nie upłynął, sąd mógłby orzec o rozwiązaniu ABC sp. z o.o., chyba że opisany brak formalny podlegałby usunięciu.

W X sp. z o.o. od ponad 10 miesięcy dochodzi zarówno do konfliktów pomiędzy członkami zarządu, jak i do napięć na linii zarząd - wspólnicy. Głównym ich powodem jest różnica poglądów dotyczących przyszłości spółki. Nie są podejmowane żadne uchwały. Nie jest też możliwa finalizacja budowy hotelu, a taki cel utworzenia spółki wskazano w umowie. W opisanej sytuacji zatem co najmniej jeden udziałowiec albo zarząd X sp. z o.o. bądź każdy z jego członków może skierować do sądu gospodarczego (rejonowego albo okręgowego - w zależności od wartości przedmiotu sporu) właściwego dla siedziby X sp. z o.o. pozew o jej rozwiązanie. Jeżeli sąd uzna, że podany argument wyklucza osiągnięcie celu spółki, na podstawie art. 271 pkt 1 k.s.h., wyda wyrok o rozwiązaniu X sp. z o.o.

@RY1@i02/2011/128/i02.2011.128.210.003a.001.jpg@RY2@

Anna Borysewicz, adwokat prowadzący własną kancelarię w Płocku

Anna Borysewicz

adwokat prowadzący własną kancelarię w Płocku

Art. 21, 210 par. 1, art. 271 oraz 274 par. 1 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Art. 17 pkt 4, art. 30 i 479¹ par. 2 pkt 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Art. 29 pkt 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398 z późn. zm.).

Art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 z późn. zm.).