Kartele na cenzurowanym
Problem:
18 stycznia 2015 r. zmienią się istotnie zasady odpowiedzialności za naruszenia zakazu zawierania antykonkurencyjnych porozumień (kartele). Wszystko za sprawą ustawy z 10 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 945). Nie tylko wprowadza ona milionowe kary dla osób zarządzających, lecz także zmienia zasady programu łagodzenia kar leniency. W związku z nowymi przepisami na początku grudnia 2014 r. prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów skierował do przedsiębiorców list, w którym zachęca do skorzystania z obecnie obowiązujących zasad leniency, bo, jak twierdzi, może to uchronić osoby zarządzające przedsiębiorstwem przed odpowiedzialnością finansową za dopuszczenie do naruszenia zakazu porozumień ograniczających konkurencję. Zanim "skruszeni uczestnicy antykonkurencyjnego porozumienia" zdecydują się na przygotowanie wniosków, warto przeanalizować, jak jest dziś, a jak będzie po 18 stycznia - i to nie tylko w zakresie samego leniency.
Uwaga! Zmiany, które wejdą w życie w styczniu 2015 r., to nie wszystkie, które uderzą w kartele. W przyszłości zmienią się też regulacje dotyczące dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji. Podpisana 26 listopada nowa unijna dyrektywa w tej sprawie zakłada, że każdy klient, który poniósł szkodę wynikającą z naruszenia prawa konkurencji przez przedsiębiorcę, będzie miał możliwość skutecznego dochodzenia od niego odszkodowania.
Porównanie zasad odpowiedzialności przed i po 18 stycznia 2015 r.
|
Kary dla osób fizycznych |
Brak |
Prezes UOKiK może nałożyć nawet 2 mln zł kary na osoby zarządzające, jeśli swoimi działaniami lub zaniechaniami dopuściły do naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu praktyk ograniczających konkurencję (Uwaga! Tylko w odniesieniu do praktyk po 18 stycznia 2015 r.). |
|
Kto nie może skorzystać z programu leniency |
Przedsiębiorca, który jest inicjatorem zawarcia porozumienia i nakłania innych przedsiębiorców do uczestniczenia w porozumieniu. |
Fakt bycia inicjatorem porozumienia nie wyłącza możliwości skorzystania z programu, pozostaje natomiast okolicznością obciążającą z perspektywy wymiaru kary. Przedsiębiorca nie może jednak nakłaniać innych przedsiębiorców do uczestnictwa w porozumieniu. |
|
O jaką wartość można obniżyć karę w ramach programu leniency w przypadku przedsiębiorcy, co do którego prezes UOKiK nie odstąpił od nałożenia kary |
Maksymalnie 5 proc. przychodu. Taka podstawa wyliczenia obniżki stwarza trudności w jej oszacowaniu. Stosuje się w praktyce progi wytyczone przez prezesa UOKiK (50 proc., 30 proc., 20 proc.). Brak minimalnego progu obniżki. |
W przypadku pierwszego korzystającego z obniżki wyniesie ona 30-50 proc. kary, w stosunku do drugiego - 20-30 proc. kary, a w stosunku do każdego następnego - do 20 proc. kary. Obniżka obliczana będzie jako procentowa wartość odejmowana od kary, jaką otrzymałby przedsiębiorca, gdyby nie wystąpił z wnioskiem leniency. |
|
Okoliczności wymagające ujawnienia we wniosku leniency |
Do wniosku należy dołączyć m.in. oświadczenie o zaprzestaniu uczestnictwa w zakazanym porozumieniu, określając termin zaprzestania oraz oświadczenie, że przedsiębiorca nie był inicjatorem i nie nakłaniał innych przedsiębiorców do uczestnictwa w porozumieniu. |
Przedsiębiorca może złożyć skuteczny wniosek leniency nawet w sytuacji, gdy nie można jeszcze jednoznacznie potwierdzić faktu i terminu zaprzestania uczestnictwa w zakazanym porozumieniu. We wniosku oczekiwane są bardziej szczegółowe informacje nt. okoliczności i funkcjonowania porozumienia oraz roli poszczególnych osób. |
|
Leniency plus |
Brak |
Przedsiębiorca będzie miał możliwość uzyskania dodatkowej redukcji kary (30 proc.) w zamian za przekazanie informacji o kolejnym porozumieniu, w którym brał udział. W sprawie, o której poinformuje UOKiK, uzyska status pierwszego wnioskodawcy leniency, może zostać zwolniony z kary finansowej. |
|
Dobrowolne poddanie się karze |
Brak |
Możliwość obniżenia kary pieniężnej o 10 proc. w ramach procedury dobrowolnego poddania się karze (jakkolwiek w tym zakresie organ dysponuje uznaniowością i jedyną okolicznością, którą musi wziąć pod uwagę, jest wpływ na szybkość postępowania). |
|
Sposób obliczenia maksymalnej kary dla przedsiębiorcy |
Nie więcej niż 10 proc. przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. |
Nie więcej niż 10 proc. obrotu w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary. |
|
Ochrona informacji uzyskanych od przedsiębiorcy |
Obecnie brak jest ustawowych gwarancji ochrony informacji przekazywanych przez przedsiębiorców w ramach programu leniency. |
Wszelkie informacje i dowody uzyskane przez UOKiK w ramach programu leniency czy dobrowolnego poddania się karze nie będą udostępniane, a wszelkie oświadczenia mogą być udostępniane innym stronom jedynie po uzyskaniu pisemnej zgody na to oświadczającego. |
|
Przedawnienie |
Rok od końca roku, w którym zaprzestano stosowania praktyk. Po tym okresie prezes UOKiK nie wszczyna postępowania w sprawie uznania praktyki za naruszającą konkurencję. |
Okres się wydłuży do 5 lat od końca roku, w którym zaprzestano stosowania praktyk. Prezes UOKiK nie będzie wszczynał postępowania (dotyczy to zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby zarządzającej). |
PODSUMOWANIE:
Po 18 stycznia 2015 r. odpowiedzialność za uczestnictwo w antykonkurencyjnych porozumieniach jawi się co do zasady jako surowsza. Niemniej jednak w niektórych aspektach rozpatrywanie danego wniosku leniency według znowelizowanych przepisów skutkować może dla konkretnego przedsiębiorcy uzyskaniem mniejszej kary.
Ustawa w dotychczasowym brzmieniu przewiduje np., że w stosunku do inicjatora porozumienia prezes UOKiK nie może odstąpić od wymierzenia kary, natomiast znowelizowane przepisy ustawy dają prezesowi taką możliwość. Z dobrodziejstw programu leniency w przyszłości będą mogli także skorzystać uczestnicy takich porozumień, co do których trudno uzyskać pewność o rzeczywistej dacie zaprzestania uczestnictwa w porozumieniu. Nowelizacja stwarza bowiem także możliwość skorzystania z programu leniency w sytuacji, gdy na wyjście z porozumień antykonkurencyjnych potrzeba czasu. Przedsiębiorca będzie mógł zaprzestać zakazanej praktyki niezwłocznie już po złożeniu wniosku. Przy czym wskazać należy, iż użycie w ustawie niedookreślonego terminu "niezwłocznie" stwarza ryzyko uznaniowej interpretacji ze strony organu, jaki termin zostanie uznany za "niezwłoczny" w danym przypadku.
Porównanie przygotowali:
Monika Stachura,
radca prawny, senior associate
Tomasz Rutkowski,
radca prawny, senior associate Kancelaria Deloitte Legal
Oprac. JP
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu