Modernizacja prawa to proces ciągły

Dzisiejszy stan polskiej gospodarki to przede wszystkim zasługa samych przedsiębiorców, ich pracowitości i kreatywności, którzy dobrze wykorzystali sprzyjające czynniki zewnętrzne, zwłaszcza makroekonomiczne. Aby jednak taki pozytywny trend się pojawił, konieczne było również konsekwentne doskonalenie otoczenia prawnego dla biznesu.

Wielokrotnie za wzór ustawodawstwa gospodarczego stawiana jest ustawa Wilczka z 1988 r. (ustawa z 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej). Postulat powrotu do tamtych rozwiązań traktujemy raczej jako wyraz tęsknoty do niczym nieskrępowanej wolności gospodarczej.

Ochrona i rozszerzenie wolności gospodarczej to jednak zadanie równie aktualne jak na początku lat 90. Polskie prawo gospodarcze jest rozbudowanym i złożonym zbiorem reguł i procedur, dlatego jego uproszczenie należy do priorytetowych wyzwań rządu. Istniejąca od 10 lat ustawa o swobodzie działalności gospodarczej wymaga dostosowania do realiów rynkowych i potrzeb działających na nim firm.

Bogatsi o doświadczenia z ćwierćwiecza gospodarki wolnorynkowej w Polsce, a także bogatsi o dorobek europejski, konsekwentnie staramy się przyjmować nowe uregulowania, które utrwalają konstytucyjną zasadę wolności gospodarczej, a także pracować nad kolejnymi. Prawa przedsiębiorców powinny być sformułowane jasno i możliwie bezwarunkowo, tak aby reguły prowadzenia działalności gospodarczej były przewidywalne zarówno dla samych przedsiębiorców, jak i urzędników. Przedsiębiorcy od lat wskazują na potrzebę kompleksowego podejścia do tworzenia zrozumiałego stabilnego prawa. Warunkiem realizacji tego oczywistego przecież postulatu jest spójne podejście - państwo nie może działać jako zbiór odrębnych instytucji. Dlatego Ministerstwo Gospodarki przygotowało kompleksowy rządowy program "Lepsze Regulacje 2015". Pracuje też nad nową konstytucją gospodarczą, która w jasny sposób potwierdzi prawa przedsiębiorców, wzmocni zasadę wolności gospodarczej oraz usprawni relacje biznesu z administracją. Również dlatego Ministerstwo Sprawiedliwości przyjęło "Strategię modernizacji przestrzeni sprawiedliwości" stawiającą na wspieranie obywatela przedsiębiorcy. Będą one punktem odniesienia dla nowych regulacji gospodarczych.

Dobrze naoliwiona maszyna pracuje sprawniej

Wspomniany już Program "Lepsze regulacje 2015", realizowany przez resort gospodarki we współpracy z Kancelarią Premiera i Rządowym Centrum Legislacji, ma poprawić otoczenie prawne, wyeliminować zbędne regulacje i upowszechnić konsultacje publiczne. Zachęcamy do aktywnego uczestnictwa w procesie tworzenia prawa i przekazywania swoich uwag. Najbardziej cenne są bowiem te, które zgłaszają sami praktycy. Nowy system prac legislacyjnych już daje efekty, dzięki czemu został istotnie ograniczony problem inflacji prawa oraz poprawiony system oceny skutków regulacji. Jest to też częścią nowego regulaminu prac rządu.

Ministerstwo Gospodarki udostępniło także w tym celu portal dedykowany rządowym projektom aktów prawnych www.konsultacje.gov.pl. Każdy może bez trudu zamieścić komentarz i uwagi do propozycji nowych przepisów. Tak budujemy kapitał społeczny, którego deficyt wciąż tak bardzo w Polsce odczuwamy. Nowym standardem konsultacji były także prace nad systemem wymiany informacji o wiarygodności płatniczej. Formalne prace legislacyjne poprzedziliśmy przygotowaniem Zielonej Księgi. Z kolei Ministerstwo Sprawiedliwości we wspomnianej wcześniej Strategii, zobowiązało się do stałego działania na rzecz deregulacji - nie tylko tego związanego z dostępem do zawodów.

Dla przedsiębiorców istotna jest przewidywalność prawa, dzięki czemu mogą planować dalsze działania. Aby temu sprostać, wdrożyliśmy do rządowego procesu legislacyjnego zasadę dwóch terminów, zgodnie z którą przepisy określające warunki prowadzenia biznesu będą, co do zasady, wchodzić w życie tylko dwa razy w roku.

System sprawnie działa, jeśli odpowiedzialne za niego instytucje współpracują i razem wypracowują rozwiązania. Przykładem tej dobrej praktyki jest nowe prawo restrukturyzacyjne, realizujące politykę nowej szansy dedykowane firmom w trudnej sytuacji. Ministerstwa Sprawiedliwości i Gospodarki ściśle współpracowały przy jego tworzeniu, a kompleksowe spojrzenie na ten problem pozwoliło wypracować rozwiązania służące nie tylko uporządkowaniu samych procedur ochrony wierzycieli, ale przede wszystkim przedsiębiorczości i utrzymaniu miejsc pracy.

Liczą się konkrety, bo diabeł tkwi w szczegółach

Nie ograniczamy się do prac nad szerokim ujęciem ochrony wolności gospodarczej. Obok systemowych rozwiązań zasady ogólne przekuwamy na rozwiązania szczegółowe, z którymi przedsiębiorcy najczęściej mają styczność w codziennej działalności.

Sejm RP pracuje nad nowym rozwiązaniem zaproponowanym przez resort sprawiedliwości, które skróci czas rozpoczęcia działalności gospodarczej. W momencie dokonania wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego przedsiębiorcy automatycznie zostaną nadane identyfikatory NIP i Regon. Jednocześnie informacje o podmiocie zawarte w KRS będą stanowić podstawowy pakiet danych, z których korzystać będą inne instytucje, np. urząd skarbowy, GUS i ZUS. Wymiana informacji między instytucjami zwolni przedsiębiorcę z przekazywania tych samych danych do różnych urzędów.

Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje także nad projektem ustawy, dzięki której możliwe będzie zawarcie umowy spółki jawnej i komandytowej z wykorzystaniem wzorca udostępnianego w systemie teleinformatycznym oraz jej zgłoszenie do sądu rejestrowego. Powstaje też platforma internetowa ułatwiająca kontakt z sądem rejestrowym, a docelowo pozwalająca na składanie wszystkich wniosków do KRS drogą elektroniczną.

Wprowadzenie ustawy - Prawo restrukturyzacyjne promują przede wszystkim podejmowanie działań z wyprzedzeniem, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo, że naprawa przedsiębiorstwa będzie korzystna zarówno dla dłużnika, jak i jego wierzycieli. Ten sam projekt obejmuje również zmiany do obowiązującej ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Przyjmuje rozwiązania pozwalające szybciej i taniej przeprowadzić likwidację majątku upadłego z podziałem uzyskanych środków między wierzycielami, we wszystkich tych przypadkach, w których ratowanie przedsiębiorstwa jest ekonomicznie nieuzasadnione. Istotną jest także propozycja zrównania kategorii zaspokojenia wierzycieli handlowych z dotychczas uprzywilejowanymi wierzytelnościami Skarbu Państwa, co w wielu przypadkach da częściowe zaspokojenie w planach podziału. Pomocny będzie także elektroniczny Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości, gdzie znajdą się informacje o wszystkich postępowaniach upadłościowych.

Reformie poddajemy też strukturę majątkową spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Chcemy m.in. umożliwić emitowanie przez spółkę udziałów bez oznaczenia ich wartości nominalnej (tzw. udziałów beznominałowych), co wesprze głównie spółki wymagające restrukturyzacji. Ponadto planujemy, aby instytucja kapitału zakładowego miała charakter fakultatywny, przy jednoczesnym zniesieniu jego ustawowego minimum. Z uelastycznieniem struktury majątkowej związane będzie wzmocnienie ochrony wierzycieli spółki. W tym celu przewidujemy wprowadzenie m.in. obowiązku przeprowadzania testu wypłacalności poprzedzającego każdą wypłatę z majątku spółki na rzecz wspólników oraz obowiązek tworzenia przez spółki kapitału zapasowego na pokrywanie przyszłych strat. Dzięki temu przedsiębiorca drogą elektroniczną będzie mógł komunikować się z sądem i składać wnioski oraz sprawdzać, na jakim etapie jest postępowanie.

Zawsze bardziej widoczne są zupełnie nowe rozwiązania. Jednak często lepsze efekty można osiągnąć, usuwając i upraszczając to, co już jest. Dlatego wiele sił i czasu poświęcamy na monitorowanie bieżących propozycji i proponujemy usuwanie konkretnych zbędnych lub nadmiernie uciążliwych regulacji gospodarczych. Są to niekiedy zmiany pozornie nieduże, ale usuwające rzeczywiste bariery prowadzenia biznesu. Dotychczas, w ramach deregulacyjnych ustaw gospodarczych, dokonaliśmy ponad 280 zmian w ponad 100 ustawach. Na ukończeniu są uzgodnienia kolejnej, czwartej już ustawy deregulacyjnej. Z kolei w ramach deregulacji zawodów ułatwiono dostęp do blisko 250 profesji. Wprowadzone zmiany są wynikiem m.in. zgłaszanych przez organizacje gospodarcze postulatów oraz efektywnej współpracy strony rządowej ze społeczną. Dzięki temu krok po kroku udoskonalamy prawo w oparciu o realne problemy zidentyfikowane na rynku.

Ważnym elementem poprawy otoczenia biznesu jest ułatwienie wywiązywania się z obowiązków administracyjno-prawnych. Wyrazem tego jest ustawa, która pozwoli na załatwienie prawie 70 formalności drogą elektroniczną. Pracujemy nad drugą transzą uproszczenia i elektronizacji procedur administracyjnych. Wdrażamy też portale informacyjne, za pomocą których przedsiębiorcy będą mogli sami sprawdzić stan sprawy sądowej, opłacić wniosek czy odsłuchać zapis protokołu elektronicznego. Od dwóch lat spółki z o.o., podobnie jak działalność gospodarczą osób fizycznych, można zakładać za pośrednictwem internetu. Można też online przeglądać księgi wieczyste. Pozwoliło to ograniczyć zbędne koszty i czas dochodzenia należności pieniężnych. Ponadto Ministerstwo Sprawiedliwości systematycznie ułatwia egzekwowanie należności, tworząc nowe stanowiska komornicze. Od 2010 roku ich liczba wzrosła o 55 proc. Pracuje także nad założeniami do nowej ustawy o biegłych sądowych.

Prowadzenie biznesu w Polsce jest coraz łatwiejsze, co odzwierciedlają międzynarodowe rankingi. Doceniają nas też zagraniczni inwestorzy, którzy chętnie lokują u nas swoje projekty.

Świadome członkostwo w Unii Europejskiej

Jednym z najważniejszych uwarunkowań polityki gospodarczej jest członkostwo Polski w UE. To ogromna szansa, ale i zobowiązania. Według szacunków ok. 60-70 proc. ustawodawstwa gospodarczego ma swoje źródło w prawie unijnym, które jest wynikiem uzgodnień między państwami członkowskimi. Dlatego Ministerstwo Gospodarki przyjęło wytyczne w sprawie oceny i konsultacji propozycji regulacji europejskich. Dzięki temu będziemy mogli z pomocą partnerów społecznych bardziej aktywnie uczestniczyć w pracach na szczeblu UE, a następnie wdrażać przepisy unijne do prawa polskiego.

Pragmatyczne podejście do tworzenia unijnego prawa gospodarczego to również wielkie zadanie i wyzwanie dla nowego Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej. W Polsce mocno zmieniliśmy już proces tworzenia prawa głownie pod kątem jakości przepisów i zlikwidowaliśmy zbędne bariery. Zdajemy sobie jednak sprawę, że wiele przed nami, dlatego niezbędny jest mechanizm efektywnej współpracy z przedsiębiorcami. Teraz chętnie podzielimy się tymi doświadczeniami na forum Unii Europejskiej. W odniesieniu do deregulacji zawodów proces ten już się rozpoczął.

Nie tylko prawo

Dużą wagę przywiązujemy do upowszechnienia mediacji. Nasze ministerstwa wraz z zespołem ekspertów wspólnie wypracowują rozwiązania, które zachęcą do wykorzystywania polubownych metod rozwiązywania sporów w obrocie gospodarczym. Chcemy, by pod patronatem Ministerstwa Gospodarki powstały pilotażowe centra mediacji, które zaoferują przedsiębiorcom niedrogi i skuteczny sposób takiego rozwiązywania spraw. Pozwoli to także na kształtowanie i budowę kapitału społecznego i społeczeństwa obywatelskiego.

Proces doskonalenia przepisów nie został zakończony

Wsparcie gospodarki wymaga pogodzenia dwóch działań. Z jednej strony konieczne jest utrwalanie wolności gospodarczej, z drugiej strony należy wzmacniać otoczenie biznesu. Z pewnych regulacji nie sposób zrezygnować, stawiając sobie za cel awans cywilizacyjny. Nie ma prostych recept ani cudownych kuracji. Konieczne są za to dyscyplina i konsekwencja. Reformowanie państwa dokonuje się każdego dnia, także na poziomie mentalnych zmian, jakie zachodzą w polskiej administracji. Taki sposób działania daje trwalsze efekty i jest bardziej potrzebny niż widowiskowe i doraźne akcje.

Zapraszamy wszystkich do współuczestniczenia w procesie doskonalenia gospodarczego otoczenia prawnego poprzez zgłaszanie do ministerstw konkretnych zagadnień i propozycji rozwiązań. Przed nami ciągle dużo pracy do wykonania.

@RY1@i02/2014/135/i02.2014.135.183000600.803.jpg@RY2@

Janusz Piechociński wicepremier, minister gospodarki

Janusz Piechociński

wicepremier, minister gospodarki

@RY1@i02/2014/135/i02.2014.135.183000600.804.jpg@RY2@

Marek Biernacki minister sprawiedliwości

Marek Biernacki

minister sprawiedliwości