SN o przesłankach zakazu prowadzenia działalności gospodarczej

A.D. prowadził działalność gospodarczą pod firmą A. D. A. w W. Był zadłużony od 2008 roku, m.in. wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oddział w W. (dalej: ZUS). ZUS 2 sierpnia 2010 r. złożył wniosek o ogłoszenie upadłości A.D. W sprawie ustanowiono tymczasowego nadzorcę sądowego, który stwierdził stan niewypłacalności dłużnika i uznał, że aktywa majątkowe nie wystarczą na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Upadłość ogłoszono 5 listopada 2010 r. Ustanowiono też zarządcę masy upadłości.

A.D. korzystał z praw wyłącznych do rozwiązania technicznego i produkcji wózka wagonowego typu 23 v. W toku postępowania nie znaleziono inwestora, co wykluczyło możliwość uzyskania środków pieniężnych na rozpoczęcie produkcji. Przedsiębiorstwo dłużnika ograniczyło faktycznie działalność do podnajmu pomieszczeń. Większość ruchomości należących do masy upadłości oszacowano po cenach złomu. Postanowieniem z 21 kwietnia 2011 r. umorzono postępowanie upadłościowe. Uczestnik aktywnie w nim uczestniczył, wspierał zarządcę w kontaktach z ewentualnymi inwestorami.

Sąd rejonowy orzekł wobec A.D. zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Stwierdził, że uczestnik nie wykonał ciążącego na nim co najmniej od początku 2009 roku obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. A.D. złożył apelację, która jednak została oddalona. Sąd okręgowy wyjaśnił, że istniały przesłanki orzeczenia zakazu i nie znalazł podstaw do przyjęcia znikomej winy uczestnika. Uznał, że w toku postępowania wykazano też stan pokrzywdzenia wierzycieli.

A.D. złożył skargę kasacyjną.

Sąd Najwyższy oddalił skargę. Wskazał, że wystąpiły zasadnicze przesłanki orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przewidziane w art. 373 ust. 1 i art. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r. poz. 1112; dalej: p.u.n.). Należą do nich niezgłoszenie wniosku przez uczestnika w terminie dwóch tygodni od powstania podstawy do ogłoszenia upadłości (trwałej niewypłacalności) oraz wina uczestnika w niewykonaniu tego ustawowego obowiązku. Z ustaleń faktycznych wynika, że uczestnik postępowania nie był w stanie wykonywać swoich zobowiązań co najmniej od początku 2009 roku. Wniosek o upadłość został złożony dopiero przez jednego z wierzycieli w sierpniu 2010 roku. Sąd okręgowy wykazał w wystarczający sposób winę uczestnika w niewykonaniu obowiązku. Zdaniem SN jeżeli nawet przyjąć, iż określona w art. 373 ust. 2 p.u.n. formuła "skutki podejmowania działań uczestników" stanowi odrębną przesłankę orzeczenia zakazu, to należy stwierdzić, że sądy brały pod uwagę konsekwencje niewykonania obowiązku w postaci "obniżenia ekonomicznej wartości przedsiębiorstwa upadłego i rozmiaru pokrzywdzenia wierzycieli".

SN zauważył też, że możliwość orzeczenia zakazu prowadzenia działalności ustaje, jeżeli postępowanie nie zostało wszczęte w ciągu roku od pojawienia się zdarzeń określonych w art. 377 p.u.n. W przypadku, gdy wniosek został złożony, roczny termin prekluzyjny może biec od innych zdarzeń, m.in. od daty umorzenia postępowania upadłościowego. W niniejszej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości złożono w sierpniu 2010 r., a postępowanie umorzono w kwietniu 2011 r., nie było więc podstaw do twierdzenia, że zakaz nie mógł już zostać orzeczony. Roczny termin upływał w lipcu 2011 roku.

@RY1@i02/2014/130/i02.2014.130.215000800.802.jpg@RY2@

Linia orzecznicza

Oprac. Elżbieta Pawluk vel Kiryczuk