Przedsiębiorcy to dla instytucji finansowych zupełnie odrębna grupa klientów

W dużym skrócie tajemnicą bankową są wszystkie informacje związane z czynnościami, jakie wykonuje bank podczas kontaktu z klientami. W praktyce obowiązek zachowania tajemnicy dotyczy głównie zapewnienia poufności danych zbieranych o przedsiębiorcach na etapie negocjacji oraz podpisywania umów z bankami. Są to więc nie tylko dokumenty, lecz także informacje przechowywane w systemach bankowych, bazach danych czy też te nigdzie nieutrwalone, jednak przekazane podczas rozmów pracownikom banku.

Podstawowe zasady

Obowiązek zachowania tajemnicy bankowej spoczywa na banku, osobach w nim zatrudnionych oraz tych, przy pomocy których wykonuje on swoje czynności. Zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy bankowej regulują zwłaszcza art. 104 i 105 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 ze zm.; dalej: u.p.b.).

Problematyczna interpretacja

Tajemnicą bankową są objęte nie tylko informacje o czynnościach banków, lecz także nośniki informacji (w tym dokumenty) zawierające te informacje (por. np. postanowienie z 30 marca 2009 r. Sądu Apelacyjnego w Krakowie, sygn. akt II AKz 106/09). Inaczej powstałaby sytuacja, w której nośnik informacji byłby wydawany bez uchylenia tajemnicy bankowej, a udzielenie informacji zawartej na nim podlegałoby tajemnicy. Zatem objęte są nią wszystkie informacje powierzone bankowi przez klienta w każdej formie, jak np. dokumenty, rozmowy telefoniczne, wiadomości wysyłane za pośrednictwem poczty elektronicznej (również te przekazane na etapie negocjacji).

W kontekście podmiotowym również zachodzą zmiany i powstają wątpliwości. Jak wiadomo, dane przedsiębiorcy (jego adresy, kontakty i dochody) są chronione przez banki i może mieć on przez to poczucie bezpieczeństwa. Jest to niestety złudne przeświadczenie, gdyż informacje te bardzo szybko mogą wyciec do podmiotów i instytucji, które wykorzystują je do namierzania, sprawdzenia i ściągnięcia należności, gdy przedsiębiorca nie będzie regulował swoich zobowiązań. Najczęstszymi przypadkami, gdy banki są zmuszone przekazać informacje o przedsiębiorcy, są egzekucja komornicza oraz dochodzenie należności przez urzędy skarbowe.

Zagadnienia bezdyskusyjne

Choć problematyka tajemnicy bankowej jest szeroka, wielowątkowa i narażona na nadinterpretację (zwłaszcza przez organy, którym przysługuje prawo dostępu do poufnych danych przedsiębiorcy), to kilka jej aspektów nie podlega żadnym wątpliwościom. Wśród nich należy wymienić następujące wątki:

●beneficjent tajemnicy bankowej - jest nim tylko przedsiębiorca (klient banku), tzn. osoba, która dokonała lub zamierza dokonać z bankiem danej czynności; to on bezpośrednio korzysta z ochrony normatywnej na podstawie dotyczących jej przepisów;

●dysponent danych - jest nim również tylko i wyłącznie klient banku, który udziela zgody bankowi za udzielenie informacji objętych tajemnicą bankową;

●osoby i podmioty obowiązane - są nimi banki, wszyscy ich pracownicy oraz inne osoby, przy pomocy których wykonywane są czynności bankowe.

Zgromadzona wiedza

Przedsiębiorcy w kontakcie z instytucjami finansowymi zaliczani są do zupełnie odrębnej grupy klientów. Jak wiadomo, w przypadku działalności gospodarczej część danych firmy, którą prowadzi osoba fizyczna, jest jawna i powszechnie dostępna (m.in. dane rejestrowe zawarte w bazach CEIDG czy e-KRS).

Pozostałe informacje, których jest znacznie więcej niż w przypadku klientów detalicznych banków, są zaś zbierane i zapisywane podczas standardowych czynności bankowych. Czynności i sytuacje, kiedy banki zbierają najwięcej informacji o przedsiębiorcach, można podzielić na dwie grupy [tabela]. Należy jednak pamiętać, iż każda informacja, wszystkie dane oraz dokumenty podpisane w banku są objęte tajemnicą bankową i nie mogą trafić do osób trzecich lub innych podmiotów bez wiedzy czy też zgody przedsiębiorcy, którego dotyczą.

Banki gromadzą informacje w dokumentacji swoich klientów, systemach bankowych oraz poprzez nagrywanie rozmów telefonicznych na infoliniach. Każdy właściciel tych danych ma do nich wgląd, prawo, a nawet obowiązek ich zmiany i aktualizacji. Natomiast dostęp do tych informacji przez osoby trzecie jest możliwy tylko za pisemnym upoważnieniem ich właściciela.

Praktyczne wyjaśnienie

Określenie, co zawiera się w ramach tajemnicy bankowej, a czego (lub kogo) ona już nie obejmuje, można wyjaśnić na przykładach. Pierwszym z nich jest standardowa umowa kredytowa. W rozumieniu art. 104 ust. 1 u.p.b informacjami objętymi tajemnicą bankową są wszystkie elementy umowy, takie jak:

●rodzaj umowy,

●strony umowy,

●inni uczestnicy czynności bankowych, niebędący stronami umowy obejmującej czynność bankową (np. pełnomocnicy),

●data zawarcia i czas trwania umowy,

●kwoty, na którą umowa opiewa,

●prawne zabezpieczenie umowy.

Tajemnicą objęte są również wszystkie wiadomości dotyczące osób, które - nie będąc stroną umowy kredytowej - dokonały czynności będących w związku z tą umową (chodzi głównie o poręczycieli). Tajemnicą bankową nie są natomiast objęte dane, bez których ujawnienia niemożliwe byłoby prawidłowe wykonanie zawartej z bankiem umowy. Przykładem jest zwykłe polecenie przelewu środków. Jego wykonanie nie byłoby możliwe bez ujawnienia odbiorcy (i bankowi realizującemu przelew) numeru rachunku oraz nazwiska (czy też nazwy firmy) zleceniodawcy tej transakcji.

Limity i terminy

Zakaz ujawnienia chronionych tajemnicą bankową informacji podmiotom nieuprawnionym trwa już od momentu nawiązania przez przedsiębiorcę kontaktu z bankiem. Następnie (co nie ulega wątpliwości) informacje te są chronione przez cały czas obowiązywania i realizacji zawartej umowy. W związku z tym, że u.p.b nie określa, jak długo po wygaśnięciu umowy trwa ochrona danych objętych tajemnicą bankową, należy stwierdzić (biorąc pod uwagę charakter tych informacji), że ochrona ta jest bezterminowa. W związku z powyższym nawet po upływie przewidzianego przepisami terminu przechowywania dokumentów dotyczących danej firmy informacje zebrane i objęte tajemnicą nie mogą być przekazywane osobom nieuprawnionym.

Uwaga

Z chwilą całkowitej spłaty kredytu lub też zamknięcia rachunku bankowego kończy się prawne zezwolenie na przetwarzanie danych osobowych przedsiębiorców, których rachunki zostały zamknięte. Osiągnięty został w ten sposób cel, w jakim były one zbierane i objęte tajemnicą bankową

Na jakich etapach zbieranych jest najwięcej danych o klientach

● założenie konta w banku - pobranie danych rejestrowych firmy, numerów ewidencyjnych, adresów, telefonów ● założenie kartoteki klienta - pobranie danych osobowych ● nadanie dostępów do rachunku - pytania o transakcje, obroty, preferencje przy korzystaniu z kanałów dostępu do konta ● dodanie reprezentantów - pobranie danych innych osób chcących być pełnomocnikami do rachunku	● występowanie o kredyt - pobranie szczegółowych danych finansowych firmy proces ● kredytowy - sprawdzenie zobowiązań finansowych przedsiębiorcy ● ocena ryzyka - sprawdzenie kontrahentów firmy starającej się o kredyt ● zabezpieczenie kredytu - dokładna weryfikacja majątku przedsiębiorcy

Adrian Mazur

dgp@infor.pl