Przymus grupowania ubezpieczycieli zagraża swobodzie działalności

Obowiązek zrzeszania się zakładów ubezpieczeń uderza w konstytucyjnie zagwarantowaną wolność działalności gospodarczej - twierdzi rzecznik praw obywatelskich.

RPO skonfrontował zapisy ustawy o działalności ubezpieczeniowej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 950, dalej u.d.u.) z postanowieniami Konstytucji RP. Ten pierwszy akt w art. 217 ustanawia obowiązek przynależności do Polskiej Izby Ubezpieczeń (PIU) wszystkich podmiotów, które prowadzą w naszym kraju działalność ubezpieczeniową. Izba jest rodzajem samorządu gospodarczego, który reprezentuje swoich członków oraz podejmuje działania na rzecz rozwiązywania problemów polskiego rynku ubezpieczeń. Tymczasem zgodnie z art. 17 konstytucji samorządy nie mogą ograniczać wolności podejmowania działalności gospodarczej. A do takiej sytuacji dochodzi: podmiot, który nie chce przystąpić do PIU, nie może rozpocząć wykonywania zadań ubezpieczyciela.

W ocenie rzecznika opisywany obowiązek może również naruszać art. 20, 22 i 31 konstytucji, które chronią wolność działalności gospodarczej i stanowią, że wprowadzenie ograniczeń do korzystania z niej jest dopuszczalne jedynie dla ochrony bezpieczeństwa, porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, a także wolności i praw innych osób. Zdaniem RPO konieczność przystąpienia do PIU niewątpliwie stanowi takie ograniczenie, a skoro tak, to potrzebne jest jego uzasadnienie. O jego wyartykułowanie RPO prosi więc ministra finansów, bo sam takiego nie dostrzega. Zarzutów rzecznika nie podziela izba.

- Obowiązkowa przynależność do PIU daje gwarancję jednogłośności rynku ubezpieczeniowego istotnej w kontaktach m.in. z legislatorem i organem nadzoru finansowego. Przygotowywane przez PIU dobre praktyki i rozwiązania są adresowane do wszystkich zakładów ubezpieczeń. Dlatego też obowiązek przynależności do PIU jest korzystny dla klientów - tłumaczy Marcin Tarczyński, analityk PIU.

- RPO nie wskazał zagrożenia wynikającego z obowiązkowej przynależności ubezpieczycieli dla wolności i praw obywatelskich. Nie wyjaśnił, w jaki sposób przynależność do PIU miałaby ograniczać swobodę podejmowania działalności gospodarczej. Mamy opinie konstytucjonalistów wskazujące, że określony w u.d.u. status prawny PIU jest zgodny z konstytucją - dodaje.

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infor.pl