Swoboda inwestowania ważniejsza niż bezpieczeństwo

Ustanowienie konieczności uzyskiwania zezwolenia na zakup dużego pakietu akcji strategicznej spółki, a także wprowadzenie kontroli ewentualnej jej likwidacji, przeniesienia za granicę czy zmiany przeznaczenia podstawowej infrastruktury niezbędnej dla zachowania bezpieczeństwa państwa jest niedopuszczalnym naruszeniem swobody działalności gospodarczej. Tak orzekł luksemburski Trybunał Sprawiedliwości w procesie wytoczonym Grecji przez Komisję Europejską.

Nabycie przez akcjonariusza innego niż państwo pakietów przekraczających 20 proc. kapitału zakładowego spółek strategicznych, do których należą sieci infrastrukturalne (np. sieci przesyłowe energii), wymaga w Grecji pozwolenia międzyresortowego komitetu ds. prywatyzacji. Decyzję taką inwestor może uzyskać przede wszystkim pod warunkiem zagwarantowania ciągłości świadczenia usług i funkcjonowania sieci. Musi więc wykazać się wypłacalnością, przejrzystością prowadzenia interesów i doświadczeniem w działalności prowadzonej przez kupowaną spółkę. Potem m.in. rozwiązanie spółki czy takie jej przekształcenie, które zagrażałoby świadczeniu strategicznych usług, wymaga pozwolenia ministra finansów. Regulacje te oprotestowała Komisja Europejska.

Grecja przytoczyła na swoją obronę przepis Traktatu ustanawiającego UE, który mówi, że akt ten w żaden sposób nie przesądza o prawie własności w państwach członkowskich. Trybunał orzekł jednak, że traktatowa zasada, na której oparła się Grecja, nie wyłącza reguł rządzących prawem własności w UE spod konieczności przestrzegania swobody przepływu kapitału. Dlatego jeśli państwo członkowskie postanawia przekształcić należące do niego przedsiębiorstwo w spółkę notowaną na giełdzie, czyli taką, której akcje są przedmiotem swobodnego obrotu na rynku, musi godzić się na przejęcie istotnej części kapitału takiej firmy przez inwestorów, także z zagranicy.

Tym samym państwa członkowskie nie mają prawa do złotej akcji w sprywatyzowanych już po części strategicznych spółkach. Taki przywilej mógłby bowiem zniechęcać zagraniczne podmioty do inwestowania w kapitał kontrolowanej przez państwo spółki.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

dobromila.niedzielska@infor.pl

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-244/11.