Dopuszczalne jest bilansowanie świadczeń z różnych państw Unii

Przepisy rozporządzenia Rady (EWG) 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie pozwalają stosować krajowe uregulowania państwa członkowskiego UE, zgodnie z którymi renta rodzinna pobierana w tym państwie jest obniżana wskutek podwyższenia emerytury wypłacanej na podstawie ustawodawstwa innego państwa Wspólnoty. Konieczne jest jednak zachowanie przy tym zasady mówiącej, że świadczenie należne zgodnie z ustawodawstwem jednego państwa może być zmniejszone wyłącznie w granicach kwoty świadczeń przysługujących na podstawie ustawodawstwa innego państwa UE lub dochodów osiągniętych na terytorium innych państw członkowskich.

Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia w Unii swobody przemieszczania się pracowników, obniżanie świadczeń związane z podwyżkami należności podobnego rodzaju w innym państwie możliwe jest pod warunkiem, że osoba, której to dotyczy nie znajdzie się w gorszym położeniu niż ten, kto pracował, płacił składki i dostaje świadczenia tylko w jednym państwie Unii.

Aldegonda van den Booren mieszkająca w Holandii, w Maastricht dostawała rentę wdowią po mężu, który był górnikiem w kopalni w Belgii. Należało jej się z tego tytułu 1879,03 euro rocznie. Pobierała jednocześnie własną, holenderską emeryturę, wynoszącą 827,13 euro miesięcznie. Kiedy jednak to jej świadczenie zostało podniesione do 869,24 euro z mocą wsteczną, ponieważ zmieniło się holenderskie ustawodawstwo dotyczące kobiet, których mężowie pracowali za granicą, krajowe biuro emerytalne (RVP) zażądało od van den Booren zwrotu 506,45 euro.

Emerytka odwołała się od tej decyzji do sądu pracy w Tongeren. Ten uznał jednak jej skargę za bezzasadną. Stwierdził, że podwyżka holenderskiej emerytury zastąpiła zmniejszenie belgijskiej renty rodzinnej. Tym samym uszczuplenie jednego ze świadczeń nie doprowadziło do zmniejszenia łącznych dochodów beneficjentki.

Van den Booren wniosła apelację. Dowodziła, że odebranie jej części renty po mężu łamie zasadę swobody przemieszczania się, ponieważ stawia ją w gorszej sytuacji, niż gdyby mąż pracował w Holandii. Sąd apelacyjny z Antwerpii zwrócił się wówczas do luksemburskiego Trybunału Sprawiedliwości o ocenę, czy rzeczywiście przepisy rozporządzenia 1408/71 stoją na przeszkodzie obniżeniu renty rodzinnej wypłacanej na podstawie ustawodawstwa jednego państwa członkowskiego w następstwie podwyżki emerytury pobieranej na podstawie regulacji innego państwa UE.

Trybunał Sprawiedliwości uznał, że belgijska renta zainteresowanej obywatelki Holandii może zostać obniżona w granicach jej krajowej emerytury.

Zdaniem sędziów trybunału w sytuacji van den Booren została utrzymana zasada, zgodnie z którą przepisy dotyczące zmniejszenia, zawieszenia lub zniesienia stosuje się zgodnie z ustawodawstwem jednego państwa członkowskiego z powodu korzystania przez zainteresowaną osobę ze świadczeń podobnego lub innego rodzaju, należnych zgodnie z ustawodawstwem innych państw członkowskich. W związku z tym osiągnięte na terytorium innych państw członkowskich świadczenie należne zgodnie z ustawodawstwem pierwszego państwa członkowskiego może być zmniejszone wyłącznie w granicach kwoty świadczeń należnych zgodnie z ustawodawstwem lub w ramach dochodów osiągniętych na terytorium innych państw członkowskich. TS przypomniał też, że prawo Unii, z którym muszą być zgodne przepisy krajowe, nie dopuszcza regulacji, która czyniłaby mniej atrakcyjnym korzystanie przez obywateli państw Wspólnoty z podstawowych swobód zagwarantowanych traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, takich jak swoboda przemieszczania się. Dlatego zarekomendował sądowi belgijskiemu rozważanie, czy przepis krajowy zapobiegający kumulacji świadczeń nie powoduje, że ci, którzy pozostają w kraju, są w lepszej sytuacji niż osoby migrujące do pracy.

z 7 marca 2013 r. w sprawie C-127/11, Aldegondy van den Booren przeciwko Rijksdienst voor Pensioenen

DGP PRZYPOMINA

Podobne wyroki

● z 1 kwietnia 2008 r. w sprawie C-212/06 Gouvernement de la Communauté française i Gouvernement wallon

● z 5 grudnia 2006 r. w sprawach połączonych C-94/04 i C-202/04 Cipolla i in.

● z 7 marca 2002 r. w sprawie C-107/00 Insalaca

Dobromiła Niedzielska

dobromila.niedzielska@infor.pl

KOMENTARZ EKSPERTA

Dopuszczalne miarkowanie świadczeń

@RY1@i02/2013/062/i02.2013.062.02300070i.803.jpg@RY2@

Waldemar Gujski, partner warszawskiej kancelarii Gujski Zdebiak

Choć sprawa van den Booren nie dotyczy wielkich pieniędzy, jak w wypadku karteli czy zamówień publicznych, to jednak taka sytuacja może wkrótce dotyczyć także polskich rodzin. Coraz więcej osób wyjeżdża bowiem do pracy w innym państwie Unii, zostawiając w domu pracujące żony i dzieci. Dlatego również naszych rodaków mogą dotknąć skutki kumulacji należnych świadczeń z zabezpieczenia społecznego różnych systemów krajowych Wspólnoty. Skoro więc zapadł wyrok, który wprost mówi o stosowaniu bez przeszkód przepisów krajowych pozwalających obniżyć rentę rodzinną w następstwie wzrostu emerytury pobieranej na podstawie ustawodawstwa innego państwa członkowskiego, to może to mieć wpływ na decyzje np. polskich organów emerytalno-rentowych w tego rodzaju sprawach. Jedynym problemem może okazać się i w Polsce, i w innych państwach Unii to, że sądy krajowe będą musiały rozważyć, czy przepisy poszczególnych państw nie stawiają osób dostających świadczenia z różnych krajów w gorszej sytuacji niż świadczeniobiorców, którzy pracowali i płacili składki tylko w jednym kraju.