Inwestor odpowiada za obniżenie komfortu życia, a nie za spadek wartości gruntu

Samo zaniechanie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie powoduje odpowiedzialności państwa za szkodę nim spowodowaną. Ocena nie odnosi się bowiem do wpływu budów na wartość dóbr majątkowych. Sytuacja się zmienia, gdy szkody materialne są wynikiem oddziaływania inwestycji publicznej lub prywatnej na środowisko naturalne i jakość życia. Dlatego do sądów krajowych należy ocena, czy gdyby sporządzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, możliwe byłoby uniknięcie uciążliwości odczuwanej przez ludzi, której konsekwencją jest uszczerbek natury gospodarczej - stwierdził Trybunał Sprawiedliwości.

Rozważania na temat możliwości dochodzenia odszkodowania za spadek wartości domu wybudowanego przed rozbudową pobliskiego wiedeńskiego lotniska wywołał spór Jutty Leth z Republiką Austrii i krajem związkowym Dolnej Austrii. Powódka zażądała od obydwu administracji 120 tys. euro. Dowodziła, że obniżka ceny jej nieruchomości położonej w strefie bezpieczeństwa lotniska została spowodowana hałasem, którego nasilenie nie zostało zbadane w ocenie skutków środowiskowych, jakiej wymagała rozbudowa portu lotniczego. Domagała się także stwierdzenia odpowiedzialności państwa i landu za przyszłe szkody związane z poniesionym przez nią niechybnie uszczerbkiem na zdrowiu w związku z mieszkaniem w strefie nadmiernego hałasu. Zdaniem pozwanej wina austriackiej administracji była wynikiem zbyt późnej i niepełnej implementacji dyrektyw 85/337, 97/11 i 2003/35 w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne. Austriacki sąd najwyższy zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości z prośbą o ustalenie, czy ciążący na władzach państwa członkowskiego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko może chronić obywateli przed szkodami czysto majątkowymi. Tym bardziej że taki obowiązek został przewidziany zarówno przez prawo Unii, jak i krajowe.

Trybunał orzekł, że w takich sytuacjach można uwzględniać jedynie te skutki dla dóbr materialnych, które ze względu na swój charakter są istotne także dla środowiska. Ocena oddziaływania przewidziana w dyrektywach nie obejmuje bowiem wpływu projektu na wartość dóbr materialnych. Dlatego zaniechanie jej sporządzenia nie rodzi uprawnienia żądania naprawienia szkody materialnej. Tym samym dla sądów krajowych ważne jest, czy obniżka wartości nieruchomości wokół lotnisk jest skutkiem generowania hałasu, który wpływa na jakość życia mieszkających w okolicy ludzi.

Trybunał Sprawiedliwości zaznaczył jednocześnie, że nie oznacza to, że osoby poszkodowane nie mogą żądać naprawienia szkody majątkowej. Pozwy takie mają jednak inną podstawę prawną.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

dobromila.niedzielska@infor.pl

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-420/11