Jasne warunki to za mało. Zrozumiałe muszą być skutki

Nawet kiedy umowa jasno mówi, że klient dostanie kredyt we frankach po kursie zakupu, a będzie go spłacał po kursie sprzedaży, to nie znaczy, że bank wyjaśnił, że wiąże się to z dodatkowymi kosztami, wynikającymi z różnicy między kursami zakupu i sprzedaży. Taką treść wyroku zarekomendował wczoraj luksemburskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości jego rzecznik generalny Nils Wahl.

Węgierskie małżeństwo Árpád i Hajnalka Káslernowie wzięło we frankach szwajcarskich równowartość 14,4 mln forintów kredytu hipotecznego. Wszystkie kwoty, a więc także koszty, miały być obliczane w walucie obcej. Problem polegał na tym, że wypłata forintów nastąpiła po kursie zakupu franka, a zwrot pieniędzy z odsetkami, prowizjami itd. miał odbywać się po kursie sprzedaży.

Káslernowie, zorientowawszy się, że wpadli w pułapkę o wiele większego niż sądzili zadłużenia, pozwali bank. Podnieśli przed wszystkimi instancjami nieuczciwy charakter klauzuli przeliczeniowej. Sprawa doszła do sądu kasacyjnego, który zapytał Trybunał Sprawiedliwości, czy warunek określający kurs wymiany walut, mający zastosowanie do umowy kredytowej, dotyczy głównego jej przedmiotu, czy może tylko adekwatności wynagrodzenia do świadczonej usługi. Fundamentalne dla sprawy okazało się ustalenie, czy stosowna klauzula umowy została wyrażona prostym i zrozumiałym językiem. Gdyby tak było i powodowałoby możliwość dokładnego zrozumienia przez klientów branych na siebie obowiązków, nie można by było uznać takich postanowień za niedozwolone. Tak stanowi dyrektywa 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

TS zamówił w tej sprawie opinię u swego rzecznika generalnego Nilsa Wahla. Ten przypomniał, że w każdej tego rodzaju sprawie trzeba najpierw ustalić, czy bez spornego warunku umowa traciłaby sens lub nie mogła być dalej wykonywana. Tu doszedł do przekonania, że w wypadku umów celowo wyrażonych w walucie obcej warunki dotyczące kursu wymiany są równie istotne jak te dotyczące kapitału czy odsetek. Stanowią więc jeden z głównych przedmiotów kontraktu. Wahl uznał też, że ocena umowy nie może ograniczać się do warstwy językowej. Nawet w razie zapisania warunku prosto klienci nie zawsze rozumieją, jakie taka konstrukcja rodzi dla nich skutki. Dlatego sądy krajowe w takich sprawach jak Káslernów muszą badać, jak informacje przedstawione przez bank kredytobiorcom wpływały na ich świadomość w chwili zawierania umowy.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

 dobromila.niedzielska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Opinia rzecznika generalnego TS w sprawie C-26/13. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia