Publiczne pochwalanie aktów terroryzmu i wolność słowa
Wyrok ETPC w sprawie Rouillan vs Francji, kt ó ry zapadł w Strasburgu 23 czerwca 2022 r., z całą pewnością uznać można za kontrowersyjny. Dotyczy bowiem publicznych pochwał terroryzmu wypowiadanych przez osobę skazaną wcześniej dwukrotnie na karę dożywotniego pozbawienia wolności za dokonane akty terroru. I choć trybunał nie zanegował przeprowadzonej przez sądy krajowe oceny charakteru tych wypowiedzi oraz ich szkodliwości, uznał karę pozbawienia wolności - odbywaną w warunkach domowych w wymiarze zredukowanym do kilku miesięcy - za nieproporcjonalną do czynu, za kt ó ry nastąpiło skazanie, z podkreśleniem możliwego „ efektu mrożącego ” takiej kary. Wydaje się to szczeg ó lnie problematyczne, biorąc pod uwagę, że bezwzględną powinnością państwa oraz „ koniecznością w społeczeństwie demokratycznym ” jest właśnie ograniczanie wypowiedzi, kt ó re pochwalają akty terroryzmu, a tym samym pozbawianie życia.
Skarżący to były członek grupy Action directe, który za dokonane akty terroru spędził 25 lat w więzieniu. W lutym 2016 r. udzielił wywiadu w programie radiowym, a zarejestrowany materiał ukazał się również na stronie internetowej. Zapytany o terrorystów, którzy w ataku z 2015 r. w Paryżu i sąsiednim departamencie Sekwana-Saint-Denis zabili 130 osób i ranili kilkaset innych, odpowiedział, że według niego byli „bardzo odważni” i „dzielnie walczyli”. W rezultacie upublicznienia tej wypowiedzi prokuratura zainicjowała postępowanie przeciwko skarżącemu na podstawie przepisów penalizujących pochwalanie aktów terroru. Dołączyły do niego Francuskie Stowarzyszenie Ofiar Terroryzmu oraz ofiary ataku z 2015 r. Rouillan został skazany w obydwu instancjach, przy czym sąd apelacyjny podwyższył zasądzoną pierwotnie karę pozbawienia wolności do 18 miesięcy (z czego 10 miesięcy w zawieszeniu). Skarżący próbował również bezskutecznie doprowadzić do stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu kodeksu karnego, na podstawie którego został skazany.
Badając skargę, trybunał potwierdził właściwą ocenę charakteru słów skarżącego dokonaną przez sądy francuskie. Nie podważył w żaden sposób konkluzji sądów krajowych, że stanowiły one bezpośrednią, niezwykle groźną pochwałę zbrodni i - pośrednio - podżeganie do dokonywania kolejnych tego rodzaju czynów. Podkreślił również, że jest świadom kontekstu, w jakim oceniano wypowiedź skarżącego, w szczególności zaś fakt „potworności” ataku terrorystycznego, do którego ten się odnosił, jak również potencjalnego zagrożenia, jakie słowa te mogły wywołać zarówno dla spokoju, jak i bezpieczeństwa publicznego we Francji. Pomimo to, w oparciu o ocenę proporcjonalności kary orzeczonej i wykonanej wobec skarżącego, postanowił uznać naruszenie art. 10 konwencji, zgadzając się ze skarżącym, że jego wolność wypowiedzi została naruszona w sposób niezgodny ze standardem strasburskim.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.