Zgłoszenie gwałtu versus zawiadomienie o fałszywym oskarżeniu… o gwałt [wyrok ETPC]

W czerwcu 2016 r. 16-letnia skarżąca złożyła zawiadomienie o gwałcie. Twierdziła, że 17-letni chłopak zmusił ją do czynności seksualnej, wykorzystując presję polegającą na groźbie ujawnienia ich relacji osobie trzeciej. Postępowanie przygotowawcze prowadzone przez prokuraturę zakończyło się umorzeniem ze względu na brak możliwości ustalenia znamion czynu zabronionego. Nie oznacza to, że zdarzenie nie miało miejsca, lecz typową dla spraw o przestępstwa seksualne sytuację dowodową, w której dostępne są jedynie sprzeczne relacje stron. Równolegle do tego postępowania matka domniemanego sprawcy złożyła zawiadomienie o popełnieniu przez skarżącą przestępstwa fałszywego oskarżenia. W ten sposób ten sam stan faktyczny, który wcześniej nie pozwolił na przypisanie odpowiedzialności za gwałt, stał się podstawą zarzutu karnego wobec B.G. W sierpniu 2017 r. prokuratura zastosowała wobec skarżącej rappel à la loi, czyli „upomnienie” przewidziane jako alternatywa dla postępowania karnego. Została ona de facto uznana za winną i wpisana do policyjnego rejestru na okres pięciu lat.

Dwa postępowania bez nowych dowodów

Przed ETPC zasadnicze znaczenie miała kwalifikacja prawna tego środka. Rząd francuski podnosił, że rappel à la loi nie stanowi skazania w rozumieniu prawa karnego i jako taki nie powinien uruchamiać gwarancji przewidzianych w art. 6 konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Trybunał skoncentrował się jednak na rzeczywistej funkcji i skutkach zastosowanego środka. Podkreślił, że choć formalnie nie jest on wyrokiem skazującym, to w praktyce opiera się na uprzednim przypisaniu jednostce popełnienia przestępstwa i wywołuje konkretne konsekwencje prawne, w tym wpis do rejestru. Oznacza to, że zastosowanie go podlega ocenie w świetle „karnego” aspektu art. 6.