Zleceniodawca nie ma tych samych praw co pracodawca

Artykuł 14 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 6/2002 z 12 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych nie stosuje się do wzorów wspólnotowych opracowanych na zlecenie – orzekł ETS w wyroku z 2 lipca 2009 r. w sprawie FEIA / Cul de Sac Espacio Creativo SL i in.

Wniosek sądu hiszpańskiego o wydanie orzeczenia prejudycjalnego dotyczył wykładni rozporządzenia nr 6/2002 w sprawie wzorów wspólnotowych. Pytanie sądu krajowego powstało w ramach sporu między hiszpańską organizacją zrzeszającą rzemieślników FEIA a spółką Cul de Sac. Spór toczył się o prawo do wzorów zegarów ściennych z kukułką, które stworzyła pracownica Cul de Sac. FEIA rościła sobie natomiast prawo do tych wzorów, wskazując, że zostały one opracowane w ramach projektu D'ARTES skierowanego do rzemieślników, którego FEIA była głównym organizatorem i finansującym, a Cul de Sac stworzyła je jedynie na zlecenie FEIA. Z kolei Cul de Sac argumentowało, że zgodnie z prawem hiszpańskim wzór stworzony przez pracownika należy do pracodawcy. Rozpatrujący sprawę sąd zapytał ETS o dopuszczalność stosowania rozporządzenia o wzorach wspólnotowych do wzorów opracowanych na zlecenie.

ETS przypomniał, że rozporządzenie o wzorach wspólnotowych ma na celu stworzenie elastycznego systemu ochrony dla wzorów towarowych, który nie wymaga ich rejestracji i chroni wyłącznie przed kopiowaniem. System ten pomyślany jest zwłaszcza dla tych sektorów rynku wspólnotowego, które tworzą znaczną liczbę wzorów produktów, często o krótkiej żywotności rynkowej, w przypadku których korzystna jest ochrona nieobciążona formalnościami rejestracyjnymi, a okres trwania ochrony ma mniejsze znaczenie. Zgodnie z rozporządzeniem wzór jest chroniony jako niezarejestrowany wzór wspólnotowy przez trzy lata od momentu, gdy został po raz pierwszy udostępniony publicznie we Wspólnocie. Art. 14 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że prawo do wzoru wspólnotowego przysługuje twórcy lub jego następcy prawnemu. Jeżeli jednak wzór opracowany jest przez pracownika w wyniku wykonywania jego obowiązków lub wykonywania instrukcji udzielonych przez pracodawcę, prawo do wzoru wspólnotowego przysługuje pracodawcy, jeśli inaczej nie uzgodniono lub nie określono na mocy prawa krajowego (art. 14 ust. 3).

ETS odrzucił więc argumentację FEIA, zgodnie z którą w szczególności zawarte w tym ustępie terminy „pracownik” i „pracodawca” należy interpretować szeroko, tak aby stosowały się one także do wzorów opracowanych na zlecenie. W tym względzie ETS zauważył, że prawodawca wspólnotowy ustanowił w tym ustępie szczególny system dla wzorów wspólnotowych opracowanych w ramach stosunku pracy. Wynika to w szczególności stąd, że redagując ten ustęp, przy określeniu właściciela wzoru wspólnotowego opracowanego w ramach stosunku pracy zdecydował się on na użycie terminu „pracodawca”, a nie terminu o zdecydowanie szerszym zakresie, a mianowicie „zleceniodawca”. Powyższe stanowisko ETS wskazuje, że FEIA mogła określić kwestię własności wzoru w umowie z Cul de Sac, a jeśli tego nie zrobiłaby, wówczas wzór przysługiwałby Cul de Sac.