Konsument nie zawsze może żądać zwrotu rat kredytu

Istnienie umowy pomiędzy kredytodawcą a dostawcą, na której postawie kredyt jest przyznawany wyłącznie przez tego kredytodawcę klientom tego dostawcy, nie stanowi niezbędnej przesłanki, by klient mógł podjąć środki prawne przeciwko kredytodawcy w przypadku niewykonania zobowiązań dostawcy celem dochodzenia roszczenia o rozwiązanie umowy kredytu oraz zwrotu kwot uiszczonych już na rzecz kredytodawcy – orzekł ETS w wyroku z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie Luigi Scarpelli/NEOS Banca SpA

Wniosek o wydanie orzeczenia prejudycjalnego dotyczył wykładni Dyrektywy 87/102/EWG o kredycie konsumenckim. Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu toczącego się pomiędzy L. Scarpellim a NEOS Banca SpA w sprawie wykonania umowy kredytowej zawartej celem zakupu auta, które nigdy nie zostało dostarczone. L. Scarpelli zawarł umowę ze sprzedawcą samochodu, a wraz z nią podpisał przedłożony przez sprzedawcę wniosek o udzielenie kredytu konsumenckiego przez NEOS Banca, który miał pokryć koszt samochodu. L. Scarpelli zapłacił sprzedawcy kwotę 10 tys. euro oraz dodatkowo skorzystał z kredytu w wysokości 19 130 euro. Następnie Scarpelli rozpoczął spłacanie w ten sposób przyznanego kredytu kredytodawcy w miesięcznych ratach. Po spłacie ponad 9 tys. euro Scarpelli przerwał spłatę rat, gdyż auta mu nie dostarczono. W związku z brakiem spłaty bank skierował sprawę do sądu i doręczył Scarpellemu nakaz zapłaty pozostałej kwoty powiększonej o odsetki. W toku instancji sąd w Bergamo zapytał ETS, czy istnienie umowy o wyłączność pomiędzy kredytodawcą a dostawcą stanowi niezbędną przesłankę do tego, aby konsument miał prawo do podjęcia środków prawnych przeciwko kredytodawcy w przypadku niewykonania zobowiązań ciążących na dostawcy.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości przypomniał, że celem ustanowienia dyrektywy o kredycie konsumenckim było utworzenie wspólnego rynku kredytu konsumenckiego oraz zapewnienie ochrony konsumentów korzystających z takich kredytów. W tym względzie art. 11 tej dyrektywy z jednej strony przewiduje prawo konsumenta do podjęcia środków prawnych przeciwko kredytodawcy w przypadkach, gdy dostawca towarów nie wypełnił ciążących na nim zobowiązań lub gdy towary nie są zgodne z umową o ich dostarczenie, a z drugiej strony uzależnia skorzystanie z tego prawa od spełnienia szeregu przesłanek, wśród których znajduje się przesłanka istnienia stosunku wyłączności pomiędzy kredytodawcą a dostawcą.

ETS stwierdził, że przepis ten należy interpretować w świetle motywu dyrektywy stanowiącego, że konsument powinien mieć oprócz zwykłych praw umownych względem dostawcy również prawa wobec kredytodawcy w okolicznościach, w których kredytodawca i dostawca towarów posiadają zawartą wcześniej umowę, w świetle której kredyt udzielany jest wyłącznie przez tego kredytodawcę klientom tego dostawcy w celu umożliwienia konsumentowi nabycia towarów przez tego dostawcę. Z tego wynika, że prawo do podjęcia środków prawnych przewidziane w art. 11 ust. 2 dyrektywy stanowi dodatkową ochronę oferowaną przez tę dyrektywę konsumentowi względem kredytodawcy, ponad prawa do podjęcia środków prawnych, z których konsument może już korzystać na podstawie przepisów krajowych mających zastosowanie do każdego stosunku umownego. W rezultacie spełnienie przesłanek, o których mowa w tym przepisie, może być wymagane tylko względem środków prawnych wniesionych tytułem tej dodatkowej ochrony. ETS podkreślił, że za taką wykładnią przemawia fakt, że konsument nie może wywierać żadnego wpływu na stosunek pomiędzy dostawcą a kredytodawcą, co w rezultacie sprawia, że konsument pozostaje na łasce warunków umowy, jakie zostały wynegocjowane pomiędzy tymi dwoma przedsiębiorcami.