Niedozwolone ograniczenia działalności gospodarczej

Komisja Europejska (KE) zaskarżyła przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości portugalskie przepisy dotyczące zakładania przedsiębiorstw kontrolujących przydatność samochodów do ruchu drogowego. Sporne krajowe unormowania wymagały bowiem - i to od wszystkich firm, nie tylko zagranicznych, lecz także portugalskich - kapitału zakładowego nie mniejszego niż 100 tys. euro, a także, by przedsiębiorca, który chce prowadzić kontrole pojazdów, nie działał w innych dziedzinach. Jednocześnie wspólnicy, członkowie zarządów i rad nadzorczych spółek ubiegających się o zezwolenie na tego rodzaju aktywność w Portugalii nie mogą produkować, naprawiać, wynajmować, importować ani sprzedawać pojazdów lub części czy akcesoriów samochodowych. Nie wolno im także prowadzić działalności transportowej.

Komisja uznała, że uzależnienie zezwoleń od interesu publicznego Portugalii jest ograniczeniem niesłusznie dotykającym osoby prawne z innych państw członkowskich UE. Zależy bowiem od uznania organów administracji krajowej. Tymczasem - zdaniem KE - by system uprzednich zezwoleń administracyjnych był uzasadniony, musi opierać się na obiektywnych, niedyskryminacyjnych i znanych z góry kryteriach. Poza tym kryterium interesu publicznego nie uzasadnia się względami bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dlatego udzielanie zezwoleń w zależności od spełnienia niepewnego kryterium interesu publicznego wykracza poza to, co niezbędne do osiągnięcia celu bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Trybunał stwierdził, że skoro - jak podnosi Komisja - działalność gospodarcza polegająca na kontroli pojazdów nie stanowi sama w sobie uczestnictwa w wykonywaniu władzy publicznej, to ograniczanie jej nie może być stosowane nawet jako odstępstwo od zasady. Tym bardziej że potwierdza to wcześniejsze orzecznictwo ETS. Tym samym - zdaniem sędziów - podmioty prywatne, prowadzące działalność pod czynnym nadzorem właściwych organów ostatecznie odpowiedzialnych za inspekcje i za decyzje, nie mogą być uznane za uczestniczące w sposób bezpośredni w wykonywaniu władzy publicznej. Dlatego Trybunał orzekł, że Portugalia nie może nakładać na podmioty z innych państw członkowskich, pragnące prowadzić na jej terytorium działalność w zakresie kontroli pojazdów, warunków polegających na konieczności posiadania minimalnego kapitału zakładowego w wysokości 100 tys. euro, nie powinna ograniczać ich przedmiotu działalności ani nie powinna zakazywać łączenia funkcji wspólników i członków organów spółki z innymi rodzajami działalności. Jest to bowiem uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego, wynikającym z art. 43 traktatu ustanawiającego WE.

Swoboda przedsiębiorczości

Traktat ustanawiający Unię Europejską stanowi, że ograniczenia swobody przedsiębiorczości obywateli jednego państwa członkowskiego na terytorium innego są co do zasady zakazane. Swoboda przedsiębiorczości polega przede wszystkim na możliwości podejmowania i wykonywania działalności na własny rachunek i zakładaniu przedsiębiorstw oraz zarządzaniu nimi (zwłaszcza spółkami, i to zarówno cywilnymi, jak i handlowymi, z wyjątkiem nieprowadzących działalności gospodarczej) na warunkach określonych przez ustawodawstwo państwa przyjmującego dla własnych obywateli (art. 43 traktatu WE).

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

Podstawa

Wyrok ETS 22 października 2009 r. w sprawie Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Portugalii (sygn. akt C?438/08).