Zamówienia publiczne na roboty budowlane

Republika Federalna Niemiec przegrała z Komisją Europejską spór w sprawie zamówienia publicznego na roboty budowlane. Zdaniem sędziów ETS przy zamówieniu, budowie i umowie najmu RFN uchybiła zobowiązaniom państwa członkowskiego Wspólnoty. Nie zastosowała bowiem procedury przetargowej określonej w Dyrektywie 93/37/EWG z 14 czerwca 1993 r., dotyczącej koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane.

6 sierpnia 2004 r. Kolonia i spółka Grundstücksgesellschaft Köln Messe 8-11 GbR zawarły umowę najmu dotyczącą gruntu z czterema halami wystawowymi, w której GKM GbR oddała miastu w użytkowanie na 30 lat ziemię wraz z budynkami, które miały na nim zostać wybudowane w zamian za miesięczny czynsz wynoszący 1 725 mln euro, z tym że pierwsze 13 miesięcy było zwolnione z zapłaty. Strony określiły ten kontrakt jako główny. Zgodnie z nim GKM GbR zobowiązała się do postawienia obiektów budowlanych co najmniej średniej jakości i do oddania ich do dyspozycji Kolonii. W umowie określono również rozmiary pawilonów, ich rodzaj i wyposażenie (określone w dokumentacji pozwolenia na budowę wydane przez miasto). Według niekwestionowanych przez strony sporu szacunków koszt budowy wyniósł ok. 235 mln euro. Przekazywanie środków na czynsz przez Kolonię (w sumie 600 mln euro) w rzeczywistości miało służyć sfinansowaniu budowy pawilonów wystawowych, ostatecznie oddanych do dyspozycji spółki KölnMesse (kolońskim targom), w której miasto ma znaczącą większość udziałów. Projekt został ukończony i oddany Kolonii jako głównemu najemcy 1 grudnia 2005 r., natomiast 7 września 2005 r. do Komisji wpłynęła skarga na to, że przedsięwzięcie stanowi zamówienie publiczne na roboty budowlane, a mimo to przy jego udzieleniu nie były przestrzegane właściwe wspólnotowe przepisy. Termin wyznaczony w tzw. uzasadnionej opinii kończył się 18 grudnia 2006 r. Relacja tych dat jest o tyle ważna, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w dziedzinie zamówień publicznych, skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego jest niedopuszczalna, jeżeli w dniu upływu terminu z uzasadnionej opinii sporna umowa wywołała już wszystkie skutki (np. wyrok z 2 czerwca 2005 r. w sprawie C-394/02 Komisja przeciwko Grecji). RFN utrzymywała, że obiekty będące przedmiotem spornych umów były używane zgodnie ze swoim przeznaczeniem od stycznia 2006 r., kiedy to w ich pomieszczeniach otwarto międzynarodowe targi mebli. Niemniej ETS uznał, że sporna umowa nie wywarła wówczas wszystkich swych skutków, a tylko jej część, która dotyczyła budowy. Najem trwał jednak, ponieważ ta część umowy została przewidziana na 30 lat, a tym samym skarga Komisji była dopuszczalna. Trybunał nie uznał też argumentu Republiki Federalnej, która utrzymywała, że stroną umowy była spółka targowa, nie Kolonia, więc nie mogło być mowy o trybie zamówień publicznych. ETS przychylił się do poglądu Komisji, zgodnie z którym sporne przedsięwzięcie stanowiło zamówienie publiczne na roboty budowlane, ponieważ instytucją zamawiającą było miasto, czyli jednostka samorządu terytorialnego. Ono bowiem prowadziło we własnym imieniu i na własny rachunek negocjacje, po czym zawarło pisemną umowę o odpłatnym charakterze z GKM GbR jako wykonawcą. Jednocześnie wartość wykonanych obiektów znacznie przekraczała próg określony we wspólnotowych przepisach, od którego stosuje się tryb zamówień publicznych (jest to równowartość w ECU 5 mln specjalnych praw ciągnienia, czyli SDR). Poza tym obiekty były wykonane zgodnie ze szczegółowymi specyfikacjami przekazanymi przez Kolonię. Co więcej, Kolonia zobowiązała się wziąć na siebie ciężar finansowy spornego przedsięwzięcia, gdyby po roku 2012 r. spółka KölnMesse nie była w stanie ponosić kosztów czynszu.

Chodzi zatem o roboty budowlane odpowiadające wymaganiom określonym w Dyrektywie 93/37/EWG. Tym samym, ponieważ Kolonia nie zastosowała procedury przetargowej, RFN uchybiła unijnym przepisom, które musi stosować jako członek Wspólnoty.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

dobromila.niedzielska@infor.pl

Wyrok ETS z 29 października 2009 r. w sprawie Komisji Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec - sygn. akt C-536/07