Sąd w celu zapewnienia ochrony może kontrolować wszystkie klauzule

Państwom UE wolno przyjąć własne regulacje, bardziej restrykcyjne niż przewiduje Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Krajowe przepisy mogą pozwalać na sądową kontrolę całości umów konsumenckich. Możliwe jest więc sprawdzanie, czy wzorce umów nie zawierają niedozwolonych klauzul dotyczących także sposobu określenia przedmiotu umowy i relacji ceny do uzyskiwanych za nią towarów lub usług, mimo że nie przewiduje tego prawo wspólnotowe.

Hiszpański bank Caja de Madrid podpisywał umowy kredytowe o zmiennym oprocentowaniu na zakup mieszkań. Zawierały one klauzulę zaokrąglenia, pochodzącą z wzorca kontraktowego. Stanowiła ona, że nominalna stopa oprocentowania zmieniała się okresowo na podstawie uzgodnionej stopy referencyjnej, ale już od pierwszej de facto podwyżki podlegała zaokrągleniu o czwartą część punktu procentowego. Dlatego Ausbanc (hiszpańskie stowarzyszenie odbiorców usług bankowych) wniosło powództwo o uchylenie przez Caja de Madrid klauzuli zaokrąglania w zawartych umowach i o zaprzestanie jej stosowania w przyszłości. Krajowy sąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo. Tribunal Supremo (sąd najwyższy), rozpatrując kasację, doszedł jednak do wniosku, że dyrektywa UE nie pozwala na ocenę przedmiotu umowy. Zapytał więc Trybunał Sprawiedliwości, czy prawo krajowe może przewidywać takie odstępstwo na korzyść konsumentów od zasad prawa wspólnotowego. TS orzekł, że w dyrektywie dokonano jedynie częściowej harmonizacji przepisów krajowych w UE, dotyczących nieuczciwych warunków umownych. Tym samym państwa członkowskie mają możliwość zapewnienia konsumentom wyższej ochrony.

Skoro harmonizacja zasad i przepisów UE przewiduje tylko minimalny poziom ochrony konsumentów, to art. 2, art. 3 ust. 1 lit. g) i art. 4 ust. 1 WE nie stoją na przeszkodzie takiej wykładni art. 4 ust. 2 i art. 8 dyrektywy, zgodnie z którą państwom członkowskim wolno przyjąć uregulowania krajowe zezwalające na kontrolę sądową nieuczciwych warunków umowy, obejmującą również główny przedmiot kontraktu i relację wynagrodzenia do dostarczanych w zamian towarów lub usług. Takiej możliwości nie wyklucza nawet proste i zrozumiałe zredagowanie umowy.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk