Zagraniczni przedsiębiorcy będą prowadzić działalność bez barier

Od 10 kwietnia 2010 r. obowiązują nowe zasady podejmowania i wykonywania działalności usługowej. To efekt wejścia w życie ustawy z 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, która ma na celu wdrożenie do polskiego prawa postanowień Dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. o usługach na rynku wewnętrznym (tzw. dyrektywy usługowej). Postanowienia dyrektywy są implikacją przeprowadzenia przez Komisję Europejską w 2002 roku raportu o stanie rynku wewnętrznego. Raport wykazał, że wiele państw członkowskich stosuje nieuzasadnione ograniczenia w podjęciu i wykonywaniu transgranicznej w działalności usługowej, np. poprzez ustanowienie przepisów wprowadzających bezzasadne wymogi dotyczące podjęcia działalności usługowej. Dyrektywa usługowa liberalizuje zasady świadczenia usług oraz ułatwia podejmowanie i wykonywanie działalności usługowej na rynku wewnętrznym, czyli, krótko mówiąc, realizuje dwie podstawowe swobody: świadczenia usług i przedsiębiorczości.

Ustawa o działalności usługowej w Polsce wprowadza wiele ułatwień nie tylko dla usługodawców, lecz także dla innych podmiotów podejmujących i wykonujących działalność gospodarczą na terytorium Polski. Nowe przepisy określają przede wszystkim spójne zasady wykonywania działalności usługowej oraz zasady współpracy administracyjnej z właściwymi organami państw członkowskich UE oraz państw EOG, nienależącymi do UE. Zawierają również istotne postanowienia gwarantujące realizację swobody świadczenia usług transgranicznych.

W związku z wprowadzeniem nowych zasad świadczenia usług, zaistniała konieczność zmian w wielu przepisach odnoszących się do działalności usługowej. Ustawa wprowadza zmiany m.in. w ustawie z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, nowelizuje również przepisy traktujące o zawodach prawniczych: ustawie z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, ustawie z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, ustawie z 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym, ustawie z 12 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych oraz ustawie z 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawa wprowadza także liczne ułatwienia na rynku usług zarówno dla usługodawców, jak i usługobiorców. Według jej zapisów usługodawcami są nie tylko podmioty korzystające ze swobody świadczenia usług, lecz również podmioty korzystające z swobody przedsiębiorczości, wyłączając przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, prowadzących działalność gospodarczą. Usługodawca może świadczyć usługi różnego rodzaju samodzielnie lub wraz z innymi usługodawcami. Działalność usługodawcy może być ograniczana jedynie w celu przeciwdziałania praktykom redukującym konkurencję oraz praktykom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów, jeśli te wywołują skutki na terytorium Polski.

Zgodnie z nową definicją usługobiorcy, jest nim osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej pochodząca z państwa członkowskiego, korzystającego bądź zamierzającego korzystać z usługi świadczonej przez usługodawcę. Ustawa zawiera przepisy chroniące prawa usługobiorcy, stanowi o zakazie nakładania na niego wymogów, ograniczających możliwość korzystania z usług świadczonych przez usługodawcę, np. o zakazie nakładania obowiązku uzyskania zezwolenia na skorzystanie z usługi. Co więcej, wyraźnie zakazuje dyskryminacji ze względu na obywatelstwo lub miejsce zamieszkania, miejsce położenia siedziby usługobiorcy.

Ustawa o świadczeniu usług nie dotyczy niektórych zawodów i działalności usługowych, o których traktują m.in. ustawa Prawo przewozowe, ustawa Prawo o notariacie, ustawa o zakładach opieki zdrowotnej, ustawa o komornikach sądowych i egzekucji, ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty czy ustawa o systemie oświaty.

Nowe przepisy nakładają na usługodawcę wiele obowiązków informacyjnych. Zobowiązują wykonującego działalność usługową, aby przed zawarciem umowy w formie pisemnej lub przed rozpoczęciem świadczenia usług, podał on do wiadomości usługobiorcy informacje jednoznacznie wskazujące dane o usługodawcy i o przedmiotowej usłudze (więcej: patrz ramka).

Ponadto, na wniosek usługobiorcy, przedsiębiorca świadczący usługę jest zobowiązany udostępnić informacje o sposobie przeliczenia ceny za usługę, jeśli nie jest ustalona, o regulacjach prawnych dotyczących zawodu regulowanego wykonywanego przez usługodawcę, oraz o kodeksie dobrych praktyk, któremu podlega usługodawca. Co więcej, na wniosek usługobiorcy usługodawca jest zobowiązany ujawnić informacje związane z oferowaną usługą, dotyczące spółek, w których uczestniczy, lecz tylko jeśli są bezpośrednio związane ze świadczoną usługą. Usługodawca powinien również poinformować usługobiorcę o środkach, jakie podjął, aby uniknąć konfliktu interesów.

Usługodawca jest zobowiązany udostępnić usługobiorcy informacje, w sposób umożliwiający zapoznanie się z nimi, np. w miejscu świadczenia usługi bądź zawarcia umowy albo na stronie internetowej usługodawcy. Usługodawca powinien wiedzieć ponadto, że nie dopełniając obowiązku informacyjnego lub podając informacje nieprawdziwe, naraża się na karę grzywny.

Wprowadzenie swobody świadczenia usług transgranicznych obniża zasadniczo administracyjne bariery wejścia na rynek państw członkowskich. Ułatwia usługodawcom podjęcie lub rozszerzenie działalności transgranicznej. Usługodawca pochodzący z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, członek Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu, bądź państwa, które zawarło ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskim umowę regulującą swobodę świadczenia usług może czasowo wykonywać działalność usługową na terenie Polski bez konieczności uzyskiwania wpisu do rejestru przedsiębiorców lub ewidencji działalności gospodarczej. Podstawą działalności wykonywanej przez usługodawcę są wówczas przepisy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską bądź postanowienia umów regulujących swobodę świadczenia usług. Jednakże usługodawca wykonujący czasowo działalność usługową może zostać zobligowany do uzyskania koncesji, licencji, zezwolenia, certyfikatu, zgody, wpisu do rejestru działalności regulowanej albo innego rejestru, na podstawie przepisów odrębnych ustaw.

Nałożenie powyższych obowiązków jest uzasadnione tylko, gdy świadczone usługi mogą mieć wpływ na porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne, zdrowie publiczne lub ochronę środowiska.

Ustawa odnosi się także do współpracy międzynarodowych właściwych organów w zakresie świadczenia usług. Nakłada na ministra właściwego do spraw gospodarki obowiązek monitorowania i koordynacji współpracy z państwami członkowskimi w zakresie działalności usługowej. Współpraca Polski z państwami członkowskim w zakresie świadczenia usług ma polegać w szczególności na wymianie informacji o usługodawcach i świadczonych przez nich usługach oraz kontroli działalności usługodawców. Kooperacja będzie odbywać się przy wykorzystaniu systemów teleinformatycznych używanych do wymiany informacji na rynku wewnętrznym (IMI).

Ustawa o świadczeniu usług wywołuje zróżnicowane opinie. Krajowa Izba Gospodarcza (KIG) ocenia pozytywnie regulacje zawarte w nowej ustawie. Zdaniem KIG nowa regulacja skutecznie znosi ograniczenia w świadczeniu usług i umożliwia swobodne podejmowanie działalności bez konieczności rejestrowania firmy czy uzyskiwania zezwoleń, koncesji itp. Co więcej, KIG podkreśla zalety, wprowadzenia elektronicznego punktu kontaktowego, który umożliwia przedsiębiorcom nie tylko szybkie załatwienie spraw, lecz także kooperację z punktami z innych państw członkowskich.

Odmiennie ustosunkowuje się do ustawy Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan. Twierdzi ona m.in., że jeden punkt kontaktowy nie wystarczy do wdrożenia w sposób właściwy dyrektywy usługowej. Krytykuje również nadmierną lakoniczność przepisów dotyczących punktu kontaktowego. Zarzuca brak regulacji wskazujących, czy do złożenia wniosków elektronicznych trzeba posiadać bezpieczny podpis.

● firmę, adres siedziby albo miejsca zamieszkania,

● organ rejestrowy i numer w rejestrze albo numer w ewidencji działalności gospodarczej, w zależności od rodzaju prowadzonej działalności,

● wskazanie organu, który wydał koncesję, certyfikat, zezwolenie bądź inny dokument uprawniający usługodawcę do świadczenia usługi,

● numer identyfikacji podatkowe (NIP) lub inny numer, którym usługodawca posługuje się na potrzeby podatku od towarów lub usług,

● określenie samorządu zawodowego, do którego należy usługodawca,

● wskazanie tytułu zawodowego, także państwa, które przyznało ten tytuł,

● dane umożliwiające bezpośredni kontakt z usługodawcą;

● dane o wzorcach umownych stosowanych przez usługodawcę,

● postanowienia umowne wskazujące prawo właściwe dla danej umowy lub sąd albo inny organ właściwy do rozstrzygania sporów,

● dane o obowiązkowym ubezpieczeniu lub gwarancji finansowej, wskazanie zakresu terytorialnego ubezpieczenia.

● główne cechy usługi,

● cenę, o ile została uzgodniona,

● dane o gwarancji jakości wykonywanej usługi.

Usługodawca może świadczyć czasowo usługi w innym państwie, bez konieczności prowadzenia w nim przedsiębiorstwa oraz uzyskiwania koncesji, licencji czy zezwolenia

Punkty kontaktowe będą udostępniać następujące informacje:

● procedury i formalności obowiązujące przy podejmowaniu, wykonywaniu i zakończeniu działalności gospodarczej,

● ogólne zasady wykonywania działalności usługowej,

● dane kontaktowe i zakres kompetencji właściwych organów,

● warunki wglądu do rejestrów publicznych i publicznych baz danych dotyczących działalności i przedsiębiorców,

● środki prawne w sytuacji sporu pomiędzy właściwym organem a przedsiębiorcą bądź konsumentem, między przedsiębiorcą a konsumentem lub między przedsiębiorcami,

● prawa i obowiązki pracodawców i pracowników,

● dane kontaktowe stowarzyszeń i organizacji, które mogą udzielić pomocy przedsiębiorcom,

● wydawane lub opracowane przez właściwe organy wyjaśnienia oraz opracowania dotyczące przepisów o działalności usługowej.

Magdalena Krasuska

dgp@infor.pl

Ustawa z 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2010 r. nr 47, poz. 278).