Chętnym na opcje dojdzie wkrótce obowiązek sprawozdawczy

EMIR (z ang. European Market Infrastructure Regulation, czyli rozporządzenie nr 648/2012 z 4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji, Dz. Urz. L 201 z 27 lipca 2012 r.) jest to rozporządzenie unijne, które wraz z rozporządzeniami delegowanymi i aktami wykonawczymi nakłada na przedsiębiorców będących kontrahentami finansowymi, jak i niefinansowymi w rozumieniu tego rozporządzenia wiele obowiązków związanych z zawieraniem transakcji pochodnych. Rozporządzenie EMIR stanowiło reakcję Unii Europejskiej na kryzys finansowy. Jego głównym założeniem jest przede wszystkim zminimalizowanie ryzyka związanego z transakcjami pochodnymi zawieranymi poza rynkiem regulowanym. Część tego obrotu skierowano do rozliczania za pośrednictwem wyspecjalizowanych podmiotów, czyli centralnych kontrahentów. Wzmocniono obustronne, nierozliczane za ich pośrednictwem transakcje pochodne. Wprowadzono mechanizmy umożliwiające gromadzenie i utrzymywanie informacji dotyczących zawieranych transakcji pochodnych. Dotychczas informacje dotyczące transakcji negocjowanych prywatnie były dostępne wyłącznie ich stronom. Ze względu na złożoną sieć współzależności brak dostatecznej ilości informacji o ekspozycji poszczególnych uczestników rynku stanowił ryzyko nie tylko dla stron kontraktu, ale również dla stabilności całej gospodarki.

Głównymi celami EMIR są:

1) ograniczenie ryzyka kontrahenta, w tym wzmocnienie wymogów rozliczeniowych;

2) ograniczenie ryzyka operacyjnego, w tym większa standaryzacja i obsługa elektroniczna;

3) większa przejrzystość rozliczeń, m.in. poprzez wprowadzenie repozytorium transakcji.

Dla kogo regulacje

Nowe obowiązki wejdą w życie 12 lutego 2014 r. i będą dotyczyć zawierających transakcje terminowe i pochodne (np. opcje walutowe lub umowy terminowej sprzedaży waluty).

Wprowadzane zasady związane z EMIR stosuje się do przedsiębiorstw mających siedzibę w Unii Europejskiej, przy czym różnicuje się wymogi dla poszczególnych podmiotów w zależności od kategorii, do jakiej dany przedsiębiorca należy zgodnie z EMIR. Przedsiębiorstwa podlegające EMIR łącznie zwane są dalej kontrahentami.

Wyodrębniony został podział na dwie podstawowe kategorie:

●kontrahenci finansowi - oznaczają banki, przedsiębiorstwa inwestycyjne, instytucje kredytowe, zakłady ubezpieczeń, zakłady reasekuracji i ich spółki zarządzające oraz alternatywne fundusze inwestycyjne zarządzane przez zarządców alternatywnych funduszy inwestycyjnych;

●kontrahenci niefinansowi - oznaczają przedsiębiorstwo mające siedzibę w Unii niebędące kontrahentem finansowym będące stronami kontraktów pochodnych należących do wyżej wymienionej grupy.

W odniesieniu do kontrahentów finansowych EMIR znajduje zastosowanie w pełnym zakresie, natomiast co do kontrahentów finansowych jedynie w ograniczonym, w sytuacjach dokładnie określonych w rozporządzeniu [wykres]. Główne obowiązki, jakie nakłada na przedsiębiorców EMIR, można podzielić na 3 główne grupy:

1) obowiązek centralnego rozliczania kontraktów pochodnych poza rynkiem regulowanym (OTC - z ang. over-the-counter) przez kontrahenta centralnego (tzw. CCP);

2) obowiązek raportowania danych o kontraktach do repozytorium transakcji;

3) obowiązek wprowadzania określonych procedur mających na celu ograniczenie ryzyka kontraktów pochodnych nierozliczanych centralnie przez CCP.

CCP (z ang. central clearing counterparty) to osoba prawna, która działa pomiędzy kontrahentami. Na chwilę obecną zawierane transakcje rozliczane są pomiędzy jej uczestnikami. Po wejściu w życie obowiązku centralnego rozliczania transakcje zawierane będą tak samo, natomiast innowacją jest sposób rozliczania - między stronami kontraktu znajdować się będzie kontrahent centralny, zwany właśnie CCP. Pełni on funkcję nabywcy dla sprzedawcy i funkcję sprzedawcy dla nabywcy występujących w danej transakcji. W Polsce funkcję CCP pełnić będzie Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych (KDPW). Jako jedna z pierwszych 4 instytucji w całej Europie uzyskał on rejestrację prowadzonego przez siebie repozytorium w ESMA.

Przepisy szczególne

O nowych wymaganych regulacjach mówi rozporządzenie wykonawcze (nr 1247/2012 z 19 grudnia 2012 r.) i delegowane (nr 148/2013 z 19 grudnia 2012 r.) Komisji Europejskiej określające standardy techniczne dla CCP i repozytoriów transakcji. Zgodnie z nim kontrahenci mają obowiązek prowadzenia ewidencji wszystkich zawartych przez siebie kontraktów pochodnych oraz wszelkich zmian przez co najmniej pięć lat od daty rozwiązania kontraktu. Ponadto kontrahenci zobowiązani są do zgłaszania do repozytorium transakcji szczegółowych informacji na temat każdego zawartego przez siebie kontraktu pochodnego oraz dotyczących wszelkich zmian lub rozwiązania tego kontraktu. Obowiązek ma zastosowanie do kontraktów pochodnych, które:

●zostały zawarte przed 16 sierpnia 2012 r., ale w dalszym ciągu obowiązują w tym dniu;

●zostały zawarte 16 sierpnia 2012 r. lub po tym dniu.

Warunki, jakie musi spełniać przedsiębiorca, aby rozliczać wszystkie transakcje i kontrakty pochodne będące przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, przedstawia tabela.

KDPW uzyskał także prawo do nadawania takich kodów, poszerzając tym samym swoją ofertę jako agencja numerująca. KDPW umożliwi uzyskanie LEI w łatwy i szybki sposób w 4 krokach:

●rejestracja i potwierdzenie konta internetowego;

●rejestracja wniosku o kod LEI i złożenie zamówienia;

●dokonanie opłaty;

●uzyskanie numeru LEI.

Teoria w praktyce

Aby zrozumieć, jak w praktyce nowe wymogi wpłyną na przedsiębiorców (głównie eksporterów czy importerów zabezpieczających swoje ryzyko kursowe przy pomocy transakcji zawieranych z bankami), wystarczy sięgnąć do załącznika do rozporządzenia wykonawczego, który szczegółowo określa dane oraz informacje podlegające raportowaniu.

Zebrane tam informacje, zgodnie z tym załącznikiem, dzielą się na dwie kategorie: dane kontrahentów i dane wspólne. Dotyczą one transakcji, z których każda kategoria zawiera kilkadziesiąt szczegółowych pól (odpowiednio 26 i 59), w ramach których należy uzupełnić informacje dotyczące każdej zawartej, zmienionej lub zamykanej transakcji, a następnie przesłać je do Repozytorium Transakcji nie później niż w dniu roboczym następującym po zajściu wydarzenia podlegającego raportowaniu. Informacje te obejmują m.in. dokładne dane dotyczące strony, tego, czy podmiot występuje we własnym imieniu, czy jako pośrednik w tej transakcji, charakteru zawartej transakcji, jej rodzaju oraz wyceny, w tym także informacji dotyczących złożonego (wpłaconego) zabezpieczenia wykonania zobowiązań wynikających z transakcji oraz jego wartości, jak i wiele innych szczegółowych i niekiedy wymagających zaawansowanej wiedzy informacji.

Plan działania

Raportowanie transakcji pochodnych może być dokonywane indywidualnie przez każdą ze stron transakcji albo przez jedną z nich w imieniu obu kontrahentów albo przez podmiot trzeci. Plan przygotowania dokumentów do raportowania można przedstawić następująco:

Złożenie do KDPW wniosku o zamiarze podpisania umowy o uczestnictwo w repozytorium.

Wniosek powinien zawierać:

●określenie typu uczestnictwa, o które ubiega się wnioskodawca;

●oświadczenie stwierdzające, że wnioskodawca zapoznał się z informacją zamieszczoną na stronie internetowej KDPW dotyczącą sposobu dostępu do danych dotyczących kontraktów oraz dokonywania korekt raportów;

●zobowiązanie się do postępowania zgodnego z treścią informacji na stronie internetowej KDPW.

Złożenie wymaganych załączników do wniosku:

●aktualnego odpisu lub wyciągu z właściwego rejestru, a w przypadku wnioskodawcy niepodlegającego obowiązkowi wpisu do właściwego rejestru - odpisu z ewidencji działalności gospodarczej albo innego dokumentu identyfikującego wnioskodawcę;

●dokumentu potwierdzającego nadanie numeru identyfikacji podatkowej, a w przypadku braku tego numeru - odpisu zaświadczenia o numerze identyfikacyjnym REGON wnioskodawcy;

●odpisu pełnomocnictw, w przypadku gdy prawo do reprezentowania wnioskodawcy nie wynika z dokumentu, o którym mowa powyżej;

●notarialnie poświadczonych podpisów osób upoważnionych do reprezentowania wnioskodawcy.

Zawarcie umowy z KDPW.

Umowa o uczestnictwo w repozytorium zawierana jest w terminie 10 dni roboczych od dnia złożenia w KDPW wniosku o jej zawarcie, jeżeli wniosek i załączone do niego dokumenty spełniają warunki określone w przepisach regulaminu. W przypadku gdy złożony wniosek lub załączone do niego dokumenty wymagają zmiany lub uzupełnienia, KDPW w terminie 10 dni roboczych od dnia złożenia wniosku przesyła wnioskodawcy informację o wymaganych zmianach lub uzupełnieniach.

Wsparcie banków

Raportowanie transakcji może być dokonywane indywidualnie przez każdą ze stron transakcji albo przez jedną ze stron transakcji w imieniu obu kontrahentów lub też przez podmiot trzeci. Raport ów może sporządzić np. bank dokonujący transakcji z klientem. Warunkiem jest wtedy podpisanie przez przedsiębiorcę stosownej dokumentacji. Jeśli natomiast klient chce samodzielnie raportować transakcje, musi zgłosić to bankowi, przy czym w takim wypadku niezbędne jest uzgodnienie z bankiem trybu, w jakim uzgadniana będzie treść raportów przekazywanych do repozytoriów (regulacje EMIR wymagają spójności danych zawartych w raportach).

Ważne

Dla przekazywania do repozytorium transakcji raportów niezbędne jest posiadanie numeru LEI (ang. Legal Entity Identifier), który jest niepowtarzalnym numerem identyfikującym podmioty będące stronami transakcji zawieranych na rynkach finansowych

Ważne

Odpowiedzialność za poprawne merytorycznie i terminowe raportowanie zawsze spoczywa na stronie transakcji

Warunki rozliczania kontraktów

● klasy instrumentów pochodnych, które zostały uznane za podlegające obowiązkowi rozliczeń, np. kredytowe instrumenty pochodne pow. 1 mld euro	● cel, w jakim przedsiębiorca wykorzystuje kontrakty pochodne OTC, np. operacje kupna i sprzedaży
● terminu zawarcia lub odnowienia kontraktu pomiędzy stronami, np. w przypadku braku rozstrzygnięcia lub realizacji powyżej 15 dni	● poziom ekspozycji, który wiąże się z tymi instrumentami, np. posiadanie pow. 500 obowiązujących jednocześnie transakcji

@RY1@i02/2014/023/i02.2014.023.215000600.805.jpg@RY2@

Przypadki wystąpienia obowiązku raportowania

Adrian Mazur

dgp@infor.pl