Kiedy przysługuje renta uzupełniająca z tytułu wypadku przy pracy

Wypadek przy pracy może być kwalifikowany jako czyn niedozwolony w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. W takiej sytuacji - po otrzymaniu świadczeń z tzw. ustawy wypadkowej - pracownik może dochodzić uzupełniających świadczeń cywilnoprawnych.

Pracodawca odpowiada w tym zakresie na zasadzie winy lub (w przypadku zakładu wprowadzanego w ruch za pomocą sił przyrody) na zasadzie ryzyka. Pracownik musi przy tym wykazać wszystkie przesłanki tej odpowiedzialności w szczególności szkodę oraz adekwatny (typowy) związek przyczynowy pomiędzy działaniem (zaniechaniem) pracodawcy a szkodą. Może się ona wyrażać w utraconych korzyściach i polega najczęściej na zmniejszeniu dochodów poszkodowanego w wyniku stwierdzenia całkowitej lub częściowej jego niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy.

Kompensowana jest ona poprzez rentę uzupełniającą (wyrównawczą). Szkoda musi posiadać walor realny, nie zaś tylko teoretyczny, co oznacza, że sama tylko utrata zdrowia i ewentualność poniesienia w związku z tym przez poszkodowanego uszczerbku majątkowego nie jest wystarczająca dla przyjęcia w konkretnej sprawie, że zasadne jest żądanie renty. Chodzi zatem o rzeczywistą utratę zdolności zarobkowania.

Podstawę do ustalenia wysokości renty uzupełniającej stanowi różnica pomiędzy zarobkami, które poszkodowany pracownik otrzymywałby nadal, gdyby nie wypadek przy pracy (z ewentualnym uwzględnieniem wzrostu tych zarobków i możliwości awansowania na wyższe stanowisko), a aktualnymi dochodami pracownika. Chodzi najczęściej o rentę z ubezpieczenia społecznego z tytułu częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy.

Poszkodowany, który zachował częściową zdolność do wykonywania zatrudnienia, nie powinien liczyć na odszkodowanie w kwocie, która przez nieuwzględnienie jego możliwości zarobkowych przekracza wysokość szkody.

Należy zatem przyjąć, że renta uzupełniająca przysługująca poszkodowanemu, który zachował częściową zdolność do pracy, powinna odpowiadać różnicy między zarobkami, jakie mógłby osiągać, gdyby nie uległ wypadkowi, a sumą renty z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia, jakie jest w stanie uzyskać przy wykorzystaniu swej uszczuplonej zdolności do pracy.

Jeśli bowiem utrata zdolności do pracy jest tylko częściowa, to szkoda jest mniejsza, a co za tym idzie, wysokość renty uzupełniającej należy zmniejszyć o taką kwotę, jaką poszkodowany może miesięcznie zarobić w ramach swej zmniejszonej zdolności do pracy.

Natomiast przy ocenie, czy poszkodowany pracownik może podjąć zatrudnienie, należy liczyć się z jego stanem zdrowia, a nie brać pod uwagę jego indywidualnej niechęci do określonego rodzaju pracy, czy też aktualnej sytuacji na rynku pracy. Jeśli pracownik jest częściowo niezdolny do pracy, spoczywa na nim obowiązek pracy w granicach jego możliwości, przy czym z obowiązku tego wynika konieczność dostosowania się do nowych warunków.

Okolicznością braną pod uwagę na niekorzyść poszkodowanego będzie zatem sytuacja, w której pracodawca po wypadku przy pracy oferował pracownikowi podjęcie odpowiedniego do jego stanu zdrowia zatrudnienia, a pracownik ofertę taką odrzucił bez uzasadnionych powodów. Jeśli zatem pracodawca proponował poszkodowanemu pracę, celem wykorzystania zachowanych przez niego możliwości zarobkowych, to nieuzasadniona odmowa przyjęcia takiej oferty pozwala zmniejszyć wysokość renty o wysokość zarobków, które poszkodowany uzyskałby w wyniku takiego zatrudnienia.

@RY1@i02/2009/236/i02.2009.236.168.002c.001.jpg@RY2@

Andrzej Marek, sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Andrzej Marek

sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Podstawa prawna

Art. 415, art. 435, art. 444 par. 2 i 3 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).