Czy sędzia został wyłączony z mocy ustawy

Czytelnik dwukrotnie starał się o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. ZUS każdorazowo odmawiał jej przyznania, a sąd oddalał odwołania od tych decyzji. Po pojawieniu się nowych okoliczności ZUS po raz trzeci odmówił przyznania renty, a sąd po raz kolejny oddalił odwołanie. Sprawę rozpoznał jednak ten sam sędzia co poprzednio.

- Czy spowodowało to nieważność postępowania? - pyta pan Marian z Lublina

Nie. Nieważność postępowania nie zachodzi, gdyż taki sędzia nie był wyłączony od rozpoznania sprawy.

Nieważność postępowania ma miejsce m.in., gdy w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Przepis art. 48 par. 3 k.p.c. stanowi, że sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie, nie może orzekać co do tej skargi. W przedstawionych okolicznościach przepisy te nie znajdowały jednak zastosowania.

W stosunku do ubezpieczonego prowadzone były trzy odrębne od siebie postępowania przed organem rentowym, a następnie - na skutek odwołania się od decyzji ZUS - postępowania sądowe. Podstawą rozpoznania spraw przez sąd były każdorazowo odwołania od decyzji organu rentowego, które wydawano na skutek rozpatrzenia odrębnych wniosków ubezpieczonego o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy. W ramach tych postępowań sądy nie orzekały na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania (art. 399 - 416¹ k.p.c.). Tym samym sędzia, który uczestniczył w składzie sądu wydającego ostatnie orzeczenie, nie orzekał z naruszeniem art. 48 par. 3 k.p.c. Przepis ten nie ma bowiem zastosowania do spraw sądowych będących przedmiotem rozpoznania odwołań od różnych decyzji organu rentowego wydanych na podstawie odmiennego stanu faktycznego, w których orzekał ten sam sędzia (por. wyrok SN z 11 marca 2010 r., I UK 291/09, LEX 585731).

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 48 par. 3, art. 379 pkt 4 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).