Kiedy sąd odmówi zwolnienia z kosztów

Czytelnik chce wnieść skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Powinien sporządzić ją profesjonalny pełnomocnik.

- Moja sytuacja rodzinna i materialna jest tak ciężka, że spełniam wymogi do zwolnienia od kosztów sądowych. Czy sąd, który wydał orzeczenie podlegające zaskarżeniu może odmówić zwolnienia mnie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w celu wniesienia skargi - pyta pani Małgorzata z Grudziądza.

Tak, w niektórych przypadkach sąd może odmówić, szczególnie wówczas gdy zwolnienie strony od kosztów lub ustanowienie pełnomocnika związane jest z wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jeśli z oczywistych względów podlegałaby ona odrzuceniu. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 13 lipca 2010 r. podjętej w składzie siedmiu sędziów.

Wprawdzie obowiązuje zasada, że osoba fizyczna może domagać się zwolnienia od kosztów sądowych, gdy złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 102 i 103 ustawy z 28 lipca 2005r o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Dz.U. nr 167, poz. 1398), ale na podstawie tej samej ustawy (art. 109 ust. 2) sąd ma prawo odmówić zwolnienia od kosztów sadowych w razie oczywistej bezzasadności dochodzonego roszczenia lub obrony praw.

W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na to, że przed sporządzeniem skargi (a sporządza ją profesjonalny pełnomocnik) trudno ocenić, czy wydanie orzeczenia wyrządziło stronie szkodę, albo czy możliwe jest jego uchylenie w drodze dostępnych środków prawnych.

Są jednak sytuacje, we których z oczywistych względów skarga nie jest dopuszczalna, na przykład gdy wniosek złożyła osoba nieuprawniona do skargi, zgłoszono zamiar zaskarżenia orzeczenia nieistniejącego, lub zaskarżono tylko uzasadnienie orzeczenia.

Wniesiona w takich przypadkach skarga będzie z góry skazana na niepowodzenie. Dlatego zdaniem Sądu Najwyższego w takich przypadkach sąd może odmówić zwolnienia od kosztów

małgorzata.piasecka@infor.pl

Uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 13 lipca 2010 r., sygn. akt III CZP 29/10.

Art. 102, 103 i 109 ust. 2 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398).

Uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 13 lipca 2010 r., sygn. akt III CZP 29/10.