Czy sąd rozpozna wniosek o zwolnienie od kosztów

Czytelnik, wnosząc pozew przeciwko swemu pracodawcy, zawarł z nim wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd nie rozpoznał tego wniosku, gdyż uznał, że czytelnik i tak był zwolniony od opłaty od pozwu. Po złożeniu apelacji sąd wezwał czytelnika do uiszczenia od niej opłaty w kwocie 30 zł, a po bezskutecznym upływie terminu odrzucił apelację.

- Czy można skutecznie podważyć to rozstrzygnięcie - pyta pan Robert z Gorzowa Wielkopolskiego.

Tak. Wniosek powoda o zwolnienie od kosztów sądowych nie został w ogóle rozpoznany przez sąd, a dopóki nie jest rozpoznany, żądanie w nim zawarte jest aktualne.

Sąd powinien odnieść się do wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych. Procedura nie przewiduje zażalenia na zaniechanie rozpoznania wniosku o zwolnienie do kosztów sądowych, a jedynie zażalenie na odmowę zwolnienia od kosztów lub cofnięcie takiego zwolnienia. Jeżeli co innego nie wynika z treści wniosku, zawarte w nim żądanie zwolnienia od kosztów sądowych nie ogranicza się tylko do pierwszej instancji. W opinii Sądu Najwyższego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zgłoszony w pozwie obejmuje całe postępowanie sądowe - przed sądami pierwszej i drugiej instancji. Postępowanie jest bowiem dwuinstancyjne i konstytucyjne prawo do sądu obejmuje również kontrolę orzeczenia pierwszej instancji (por. wyrok SN z 8 marca 2010 r., II PK 255/09, LEX 589979).

Skoro wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie został rozpoznany, sąd nie miał prawa wzywać pracownika do uiszczenia opłaty od apelacji. Jeśli takie wezwanie - pomimo nierozpoznania wniosku - nastąpiło, to nie mogło stanowić podstawy odrzucenia apelacji. Nie można bowiem czynić stronie zarzutu, że nie została zwolniona od opłaty od apelacji, skoro w ogóle nie został rozpoznany jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wezwanie do uiszczenia opłaty powinno nastąpić zatem dopiero po oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

RAFAŁ KRAWCZYK

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 101 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 594 z późn. zm.).