Czy postępowanie było nieważne

Czytelnik wniósł sprawę o zapłatę wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Sąd rozpoznawał ją początkowo w składzie trzyosobowym (ławniczym). Po przesłuchaniu kilku świadków uznał jednak, że należy ją rozpoznać w składzie jednoosobowym i powtórzył wszystkie przeprowadzone wcześniej dowody. Po przegraniu sprawy w apelacji pracodawca czytelnika podniósł zarzut nieważności postępowania.

- Czy będzie trzeba prowadzić całą sprawę od początku - pyta pan Mirosław z województwa śląskiego.

Nie. W sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, która skutkowałaby koniecznością uchylenia wyroku i przekazania sprawy od ponownego rozpoznania.

Początkowo sąd prowadził postępowanie w składzie niewłaściwym (sędzia i dwóch ławników - art. 47 par. 2 pkt 1 k.p.c. zamiast jednego sędziego - art. 47 par. 1 k.p.c.). Ostatecznie całe postępowanie dowodowe zostało jednak przeprowadzone przez sąd we właściwym składzie.

W opinii Sądu Najwyższego pogląd, że w takiej sytuacji zachodzi nieważność postępowania, byłby nadmiernie rygorystyczny. Brak możliwości konwalidacji postępowania przez ponowne przeprowadzenie dowodów - już w składzie właściwym - oznaczałaby, że sąd musiałby wydać orzeczenie ze świadomością, że zostanie ono uchylone przez sąd wyższej instancji wraz ze zniesieniem postępowania dowodowego przeprowadzonego w składzie niewłaściwym i sprawa zostanie przekazana do ponownego rozpoznania.

Sprzeciwiają się temu zasady prawa do sądu. Za przyjętym poglądem w opinii SN przemawia także okoliczność, że przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie wprowadzają wymagania prowadzenia całego postępowania w sprawie przez ten sam skład sądu w sensie osobowym, czyli fizycznie przez te same osoby orzekające (por. uchwała SN z 9 czerwca 2010 r., III PZP 1/10, Biul. SN 2010/6/18).

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 47, art. 379 pkt. 4 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).